Veroordeeld wegens wanpraktijken? Welkom in ons land.
Elk jaar waarschuwen Europese landen elkaar voor artsen, tandartsen en andere zorgbeoefenaars die in hun land ernstige fouten maakten of zelfs veroordeeld werden voor misdrijven. In ons land worden die waarschuwingen amper gelezen, zo schrijft de krant De Tijd op donderdag: “Duizenden signalen komen binnen, maar ze belanden vaak ongezien in de digitale archieven van de federale overheid.”
Wanneer een waarschuwing te laat komt
Een opvallend voorbeeld: een Zweedse tandarts verloor in 2020 haar licentie wegens ernstige tekortkomingen, variërend van foutieve protheses tot gevaarlijke ingrepen. Zweden stuurde onmiddellijk een waarschuwing via het Europese Informatiesysteem Interne Markt (IMI). Italië, Spanje, Nederland en andere landen lazen de waarschuwing meteen. België? Pas vijf jaar later, exact twintig minuten nadat journalisten vragen stelden, werd de melding ingezien. Intussen had de tandarts jarenlang vrij spel in Belgische praktijken.
Het geval illustreert een breder probleem: het aantal buitenlandse zorgbeoefenaars in België stijgt gestaag. Vorig jaar had één op de zeven artsen hier een diploma van buiten België, bij tandartsen was dat zelfs 44 procent van de nieuwe aanvragen. Dat betekent een grotere kwetsbaarheid van het systeem, terwijl de controles haperen.
Een systeem dat faalt door bureaucratie
Het IMI-systeem bestaat sinds 2016 en moet voorkomen dat zorgverleners die elders worden geschrapt, probleemloos in een andere lidstaat aan de slag gaan. In theorie een effectief waarschuwingsnetwerk. In België wordt het echter nauwelijks gebruikt. Jaarlijks komen zo’n 8.000 alerts binnen, maar ze worden niet proactief geopend. “De alerts zijn anoniem zolang ze niet individueel worden gecontroleerd,” legt woordvoerster Annelies Wynant van de FOD Volksgezondheid uit.
Waarom dit gebeurt? De verwerking is arbeidsintensief, er zijn maar een beperkt aantal bevoegden en er bestaat geen automatische koppeling tussen IMI en de federale databanken. De logica: men vertrouwt op bewijs van goed professioneel gedrag dat zorgbeoefenaars zelf aanleveren. Hoe naïef durf je zijn.
Een Europese oefening in halfslachtigheid
België staat hierin niet alleen stil. Uit een analyse van meer dan 500 waarschuwingen blijkt dat slechts een derde van de 30 aangesloten landen ze systematisch raadpleegt. Vijftien landen – waaronder Slovenië, Frankrijk en Bulgarije – lazen geen enkele alert. Het systeem, dat oorspronkelijk bedoeld was om risico’s voor patiënten te beperken, dreigt zo een formaliteit zonder effect te worden.
Minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) erkent dat er tekortkomingen zijn en kondigde aan de Europese Commissie te schrijven over de efficiëntie van het IMI-waarschuwingssysteem. Sinds vorig jaar worden bewijzen van goed professioneel gedrag rechtstreeks door de FOD gecontroleerd, eerder gebeurde dat via de gemeenschappen. Het is een stap in de goede richting, maar een structurele verbetering van de waarschuwings- en opvolgingsprocedures blijft broodnodig. Langdurig zieken vervolgen, is net iets makkelijker. Niet waar, Frank?
Gevaar dat jarenlang ongemerkt blijft
Het Belgische beleid toont een verontrustende inertie: waarschuwingen worden over het hoofd gezien, gegevens blijven ongebruikt en patiënten lopen risico. Het is een kwestie van tijd voordat een nieuwe buitenlandse arts of tandarts die elders is geschorst, ongestoord in België aan de slag kan gaan. Een strak beveiligingsnet is dus niet meer dan theorie, een papieren tijger.
Zolang België waarschuwingen niet systematisch verwerkt en controle enkel plaatsvindt bij concrete klachten of aanvragen, blijven duizenden potentiële risico’s ongezien – met alle gevolgen voor de patiëntveiligheid van dien.
(Foto: Pixabay)
