De multiconfessionele begraafplaats in Evere bestaat al meer dan twintig jaar, maar de vraag groeit sneller dan het aanbod. Brussel worstelt met een structureel probleem: te weinig ruimte voor wie in eigen stad wil begraven worden, op zijn eigen manier.
Karima Saïda is documentairefilmmaakster. Begin dit jaar bracht ze Ceux qui veillent uit, een intiem portret van de multiconfessionele begraafplaats in Brussel. Daarvoor sprak ze met nabestaanden over de betekenis van die plek. Eén moment is haar bijgebleven. Haar moeder — moslima, eerste generatie migrante van Marokkaanse afkomst — koos ervoor om begraven te worden in Evere, niet in Marokko. De reden? "Om dicht bij mijn kinderen te blijven."
"Maar door voor Evere te kiezen, heeft mijn moeder ons verankerd", vertelde Saïda bij de première.
Een stad die ook de laatste halte is
Die keuze is méér dan persoonlijk. Ze illustreert een bredere verschuiving in het denken. Brussel is al lang niet meer alleen een aankomststad, een plek van hoop en begin. Het is ook een thuis voor het leven — en voorbij het leven. Wie hier heeft geleefd, wil soms ook hier begraven worden.
De multiconfessionele begraafplaats in Evere, geopend in 2002, was een eerste erkenning van die realiteit. Maar de vraag overtreft al lang het aanbod, en het probleem is breed: het gaat niet enkel over moslims, maar ook over joden, orthodoxe christenen en Congolese gemeenschappen die hun overledenen willen begraven volgens hun eigen tradities.
BRUZZ-redacteur Maarten Goethals schreef het kernachtig in zijn edito: "Een stad met een multicultureel karakter moet voldoende ruimte ter beschikking stellen voor een multiconfessionele begraafplaats."
Wet staat er, uitvoering loopt achter
De wet is er. De vorige federale regering legde vast dat alle Belgische begraafplaatsen tegen 2029 over een multiconfessioneel perceel moeten beschikken. Maar de realiteit is dat de uitvoering traag gaat.
Enkele Brusselse gemeenten pakken het initiatief: Jette, Vorst, Anderlecht, Etterbeek en Brussel-Stad proberen vroeger dan gepland de nodige ruimte vrij te maken. Anderen hinken achter.
Dinsdag staat het onderwerp op de agenda van de commissie Binnenlandse Zaken. Bevoegd minister Ahmed Laaouej (PS) zal er een stand van zaken geven en een deel van zijn plannen toelichten, inclusief de taskforce die hij oprichtte.
Corona als kantelmoment
Het debat wint aan urgentie, maar het zaad werd eerder gezaaid. De coronapandemie — met haar vele slachtoffers en strikte reisrestricties — dwong velen om na te denken over de dood dichter bij huis. Die kentering resoneert vandaag nog steeds.
"De dood is niet de grote gelijkmaker", schrijft Goethals. Zelfs voorbij het leven weerspiegelt Brussel zijn eigenheid: gelaagd, divers, hardnekkig zichzelf.
