Design Museum Gent is terug, maar wie alleen naar de collectie gaat kijken, mist misschien het interessantste verhaal. Tijdens Design Fest Gent toont een nieuwe generatie ontwerpers hoe design steeds minder over mooie spullen en steeds meer over de wereld zelf gaat.
De kop is eraf. Dit weekend heeft Design Museum Gent opnieuw de deuren geopend. Maar het echte verhaal van de heropening speelt zich niet alleen binnen de muren van het museum af. Van 3 tot en met 11 oktober trekt Design Fest Gent de stad in met projecten, installaties en ontmoetingen op verschillende locaties. Design wordt daarbij niet langer gepresenteerd als de kunst van de perfecte stoel, lamp of vaas, maar als een manier om na te denken over hoe we wonen, werken, consumeren en samenleven.
Dat klinkt misschien zwaar voor iets wat vroeger vooral synoniem was met een mooie stoel van een onbetaalbare ontwerper. Toch zit precies daar de nieuwe ontwikkeling. De jonge ontwerpers die momenteel hun werk tonen, zijn opvallend weinig geïnteresseerd in het maken van nóg een object dat er goed uitziet op een salontafel. Ze onderzoeken materialen, hergebruik, identiteit, technologie, maatschappelijke verhoudingen en de manier waarop mensen met hun omgeving omgaan.
Dertig jonge ontwerpers met andere plannen
De beste plek om die nieuwe generatie te zien, is niet eens het museum, maar BROEI, aan Nieuwland 69 in Gent. Daar wordt tijdens Design Fest Gent We Are The Next Generation georganiseerd, een selectie van ongeveer dertig afstudeerprojecten van jonge Belgische ontwerpers. De selectie komt uit verschillende disciplines: productdesign, architectuur, grafische vormgeving en zelfs gamedesign. Een professionele jury selecteerde de projecten op innovatie, duurzaamheid en maatschappelijke impact.
Dat is een behoorlijk andere agenda dan vroeger. Design hoeft niet langer een object te produceren dat na de tentoonstelling in een winkel kan belanden. Het mag ook een probleem blootleggen, een materiaal opnieuw gebruiken, een sociale situatie veranderen of simpelweg aantonen dat iets wat we als vanzelfsprekend beschouwen helemaal niet zo vanzelfsprekend is.
BROEI profileert zich als een doe- en denkplek voor de nieuwe generatie en biedt in 2026 ruimte aan jongeren, collectieven en organisaties die er zelf programma's maken en experimenteren.
De combinatie is veelzeggend: jonge ontwerpers tussen jonge makers, muzikanten, performers en andere creatieve collectieven. Design zit daar niet netjes opgesloten in zijn eigen vakgebied.
Van IKEA naar identiteit
Je zou ze de IKEA-generatie kunnen noemen: jong genoeg om met de Zweedse inbussleutel te zijn opgegroeid en inmiddels oud genoeg om zich af te vragen waarom alles eigenlijk op IKEA moet lijken.
Een hele generatie is opgegroeid met betaalbare massaproductie, meubels die je zelf in elkaar moet schroeven en spullen die na een paar jaar alweer vervangen worden. De reactie van jonge ontwerpers bestaat steeds vaker uit zoeken naar wat daarachter zit: waar komt een materiaal vandaan, wie heeft het gemaakt, waarom gooien we het weg en wat betekent een object voor degene die het gebruikt?
Dat zie je bijvoorbeeld in Common Ground, een van de projecten buiten het museum. Zes makers vertrekken van bestaande materialen, verhalen, technieken en sociale banden en onderzoeken hoe objecten en ruimtes kunnen veranderen naargelang de mensen die ze gebruiken. Het gaat daar evenzeer over afkomst, representatie en gemeenschap als over vormgeving.
Dat is design met een andere ambitie. Niet: kijk eens hoe mooi ik dit heb gemaakt, maar eerder: kijk eens wat er gebeurt als we het anders gaan doen.
Design hoeft niet braaf te zijn
Ook het heropende Design Museum Gent kiest nadrukkelijk voor die bredere benadering. De nieuwe tentoonstelling Public Matter(s): Design en Democratie onderzoekt hoe design onze democratie en publieke ruimte beïnvloedt. CO-LAB brengt zeven projecten samen rond co-creatie, ecologie en maatschappelijke impact, terwijl CONNECT de collectie op een meer interactieve manier benadert.
Dat maakt de heropening anders dan een klassieke museumupdate. Design wordt hier behandeld als iets dat midden in de maatschappij staat. Een straat, een wachtkamer, een algoritme, een verpakking, een meubel of een digitaal systeem: alles is ontworpen en dus kan alles opnieuw ontworpen worden.
Daar zit ook de link met AI. Generatieve technologie kan inmiddels in enkele seconden een stoel, lamp, interieur of complete designcollectie verzinnen. Daardoor wordt de vraag wat een ontwerper eigenlijk nog moet doen alleen maar relevanter. Een perfecte vorm produceren wordt steeds gemakkelijker; bepalen waarom die vorm nodig is, wordt belangrijker.
En ja, er mag ook gewoon plezier aan zijn
Dat nieuwe design hoeft overigens helemaal niet zwaar of belerend te worden. De heropening van Design Museum Gent werd gekoppeld aan muziek, performances, een makersmarkt, workshops en zelfs een streetparty met 2manydjs. Zaterdag stonden zestig lokale makers op de Design Makersmarkt en tijdens het festival worden verschillende Gentse plekken in het ontwerpverhaal opgenomen.
Dat is misschien de grootste verandering: design probeert niet langer uitsluitend over design te praten.
Het zit tussen muziek, mode, technologie, architectuur, eten, activisme en nachtleven. En voor een jong publiek is dat veel logischer dan de oude hokjes. Wie vandaag een stoel ontwerpt, kan tegelijk bezig zijn met ecologie, digitale productie, sociale ongelijkheid en identiteit. Wie een kledingstuk maakt, denkt na over materiaal en afval. Wie een game maakt, ontwerpt een wereld. Wie een publieke ruimte verandert, beïnvloedt hoe mensen elkaar ontmoeten.
De stoel is dus niet verdwenen. Hij heeft alleen gezelschap gekregen.
Praktisch
We Are The Next Generation loopt van 3 tot en met 11 oktober bij BROEI, Nieuwland 69 in Gent. De tentoonstelling is gratis. Er zijn ongeveer dertig geselecteerde projecten te zien van jonge Belgische ontwerpers.
De expo is op verschillende dagen toegankelijk, met onder meer langere openingsuren op vrijdag 9 en zaterdag 10 oktober.
