Amerika heeft zijn achtertuin teruggeëist. Met bommen, Delta Force en een president die zijn eigen beleid een naam geeft. Donald Jezus Trump rolde de Donroe Doctrine op 3 januari 2026 met subtiele kanonnen de wereld in. Hij noemt het handelstarieven, noodsituaties, conflicten in plaats van oorlogen… en uiteraard MAGA. Maar in feite is het een gok van een overmoedige zakenman met te veel macht.
Het begon op 2 december 1823, toen president James Monroe in een toespraak aan het Congres de twee continenten van het westelijk halfrond als Amerikaans eigendom claimde.
De Monroe Doctrine bepaalde dat hij elke inmenging van buitenlandse machten in de politieke (thuis)invloedssfeer van Amerika, als een potentieel vijandige daad ten opzichte van de Verenigde Staten beschouwde. Twee eeuwen later gooit Donald Trump het stof van dat document en herdoopt het naar, uiteraard, zichzelf.
Van Monroe naar Donroe
Oorspronkelijk richtte de Monroe-doctrine zich tegen het Europees kolonialisme. Het was de hoeksteen van de Amerikaanse grootmachtstrategie in de twintigste eeuw. Wat Monroe vreesde, was dat Spaanse fascisten en communistisch Rusland Zuid-Amerika zouden veroveren.
De Trump-administratie schreef in haar Nationale Veiligheidsstrategie van 2025 dat ze de Monroe Doctrine wilde "herbevestigen en afdwingen om de Amerikaanse dominantie in het westelijk halfrond te bewaren en buitenlandse machten te verhinderen door controle te verwerven over strategische locaties en activa."
Ter verduidelijking. Met buitenlandse machten bedoelt de Trump-administratie vandaag China en zeker niet Rusland.
De Chinese aanwezigheid
De eenduidige economische cijfers verklaren waarom Washington dit keer niet meer kan wegkijken. De handel tussen China en Latijns-Amerika en het Caribisch gebied bereikte 510 miljard dollar in 2024, bijna het dubbele van een decennium geleden. China is nu de grootste bilaterale leningverstrekker van de regio en de op een na grootste handelspartner.
China's staatseigen banken, de China Development Bank en de Export-Import Bank, leenden sinds 2005 meer dan 120 miljard dollar aan Latijns-Amerikaanse landen en staatsondernemingen, vaak in ruil voor olie. Venezuela is met bijna 60 miljard dollar verreweg de grootste kredietnemer, bijna het dubbele van nummer twee Brazilië.
Latijns-Amerika leverde in 2024 ongeveer 75 procent van China's totale soja-import en bijna volledig, 98 procent, van China's lithiumcarbonaat-import. Lithium is de grondstof van de batterijrevolutie. Wie lithium controleert, controleert een fundamenteel stuk van de geopolitieke toekomst.
Operatie Absolute Resolve
Op 3 januari 2026 bombardeerden de VS Caracas. President Nicolás Maduro werd uit zijn bed geplukt en uit Venezuela gevlogen. Nog nooit veranderde een natie zo snel van leider. Trump verwees daarna zelf naar de Donroe Doctrine en maakte zijn punt redelijk duidelijk. De Amerikaanse dominantie in het westelijk halfrond zal nooit meer ter discussie staan. Zo ja, dan zijn de VS in staat om je staatshoofd zomaar te doen verdwijnen.
Critici wijzen op een gevaarlijk precedent. De VS keren terug naar militair interventionisme en blazen tegelijkertijd de Monroe-doctrine nieuw leven in om niet-hemisferische concurrenten uit te sluiten. Het is een duidelijk signaal dat de VS zich sinds Trump geen fluit meer aantrekken van internationaal recht. De bullenbak bullenbakt zich terug naar de top.
Landen die tegenspreken worden aangevallen met handelstarieven, smaadcampagnes of B-52 Stealth bombers.
De geopolitieke dominostenen
Voor Beijing is de calculatie rampzalig. China bouwde zijn Latijns-Amerikaanse strategie op de premisse dat economische betrokkenheid beschermd zou worden door de internationale rechtsorde. Venezuela ligt meer dan 8.000 mijl van China verwijderd, buiten Beijings capaciteit om het fysieke steun te geven. De schade in Venezuela is aanzienlijk Honderden miljarden aan Chinese infrastructuurinvesteringen staan nu onder een ander geopolitiek regime. Een messteek die Xi niet zal vergeten.
Al moeten we een onderscheid maken met de originele Monroe Doctrine. De Trump-parodie vecht niet alleen tegen Europese inmenging, maar tegen elke buitenlandse macht. Of het nu Europees, Chinees of Russisch is. Hij wil alle mogelijke inmengingen in het westelijk halfrond de kop in drukken.
Kijk maar naar zijn dreigementen tegen Canada, Mexico en Groenland. Congreslid Mario Díaz-Balart stelde na de operatie in Venezuela ook dat de regimes in Cuba en Nicaragua de Trump-administratie niet zouden overleven. De Donroe Doctrine is dus geen eenmalige actie, maar een zwaard van Damocles dat nog 3 jaar boven de Amerika's zal hangen. Of het zal baten, zullen we zien.
