Het klinkt een beetje als het plan van een slechterik uit een bijzonder goedkope actiefilm: hack de supermarkt en verander de diepvriesafdeling in een sauna. Alleen gebeurde het echt.
Een grootschalige cyberaanval trof de koelsystemen van verschillende Franse supermarktketens. Onder meer Intermarché en Coopérative U bevestigden dat winkels werden getroffen. Volgens de eerste cijfers gaat het bij Intermarché alleen al om 150 tot 200 vestigingen, terwijl ook bijna honderd winkels van Coopérative U problemen kregen. Ook andere supermarktketens werden getroffen.
De hackers richtten hun pijlen deze keer niet op de betaalterminals, computers van het personeel of databases met klanteninformatie. Ze gingen rechtstreeks achter iets aan wat in een supermarkt minstens even belangrijk is: de koeling. En dat bleek bijzonder efficiënt.
Van diepvriezer naar oven
De aanvallers slaagden erin om op afstand de temperatuurregeling van koel- en vriesinstallaties te manipuleren. Daarbij werd onder meer de automatische ontdooifunctie misbruikt. Sommige installaties kregen vervolgens een temperatuurinstelling van maar liefst 50 graden voorgeschoteld.
Bij ongeveer 150 winkels van Intermarché bleven de getroffen koelingen volgens het bedrijf ongeveer zes uur lang veel te warm. Uit voorzorg werd al het betrokken voedsel weggegooid. Zodra vlees, zuivel, diepvriesproducten en andere verse voeding urenlang buiten de veilige temperatuurzone hebben gezeten, kun je immers moeilijk aan de klant vragen om thuis zelf even te ruiken of het nog goed zit.
De gevolgen bleven bovendien niet beperkt tot een paar gesmolten bakken ijs. Volgens het Parijse parket leidde de aanval ook tot branden. Het parket spreekt van een grootschalige cyberaanval en heeft een onderzoek geopend.
Waarom hangt een koelkast eigenlijk aan het internet?
En daar komen we bij het interessante gedeelte. Want waarom kan een hacker überhaupt vanop afstand aan de temperatuur van een supermarktkoelkast zitten?
Moderne industriële koelinstallaties zijn al lang geen domme metalen bakken meer met ergens achteraan een compressor. Ze worden digitaal aangestuurd en kunnen op afstand worden gecontroleerd. Dat is bijzonder handig wanneer een technicus wil zien of een installatie correct functioneert, wanneer temperaturen voortdurend moeten worden opgevolgd of wanneer er 's nachts ergens een storing ontstaat. Tot iemand anders binnenraakt.
Bij de getroffen installaties wordt technologie gebruikt van het Deense Danfoss. Volgens Reuters werden kwetsbaarheden aangetroffen in systemen met verouderde firmware. Danfoss zegt eerder beveiligingsupdates te hebben uitgebracht om de problemen aan te pakken.
Het probleem is dus eentje dat steeds vaker terugkomt in de moderne wereld: hoe slimmer we een toestel maken, hoe meer manieren er ontstaan om er digitaal mee te knoeien. Bij een gehackte laptop is dat vervelend, bij een gehackte diepvriezer vol eten wordt het plots behoorlijk duur.
Niet alleen Frankrijk kijkt mee
De Franse cyberveiligheidsdienst ANSSI onderzoekt de aanval. Volgens Reuters wordt ook bekeken of soortgelijke incidenten zich in andere Europese landen hebben voorgedaan, waarbij onder meer België wordt genoemd. Op dit moment is nog niet duidelijk hoe groot de totale schade is en wie achter de aanval zit.
Voor supermarkten is het incident ondertussen een behoorlijk pijnlijke demonstratie van hoe cybercriminaliteit verandert. Jarenlang draaide de grote angst vooral rond gestolen wachtwoorden, ransomware en databases die op het darkweb belandden. Maar steeds meer fysieke infrastructuur wordt digitaal aangestuurd: van verwarmingen en laadpalen tot fabrieksmachines en dus ook de koeling van je lokale supermarkt.
Dat maakt de mogelijke gevolgen plots een stuk tastbaarder: je hoeft als hacker geen supermarktwebsite meer offline te halen om een keten veel geld te kosten. Je hoeft zelfs de kassa niet aan te raken. Je zet gewoon de diepvries op 50 graden en wacht zes uur.
