Baby's eerst, dogma's later: waarom zou religie boven de lichamelijke integriteit van een kind staan?
98 baby's, telefoontaps, huiszoekingen en een gerechtelijk onderzoek van anderhalf jaar. De vraag: hoeveel uitzonderingen mag een religie krijgen wanneer het lichaam van een kind centraal staat?
Anderhalf jaar lang luisterden speurders mee met telefoongesprekken, doorzochten ze woningen, analyseerden ze bankverrichtingen en verzamelden ze bewijzen.
Het Antwerpse parket wil twee Joodse religieuze besnijders voor de correctionele rechtbank brengen wegens opzettelijke slagen en onwettige uitoefening van de geneeskunde. Volgens het onderzoek werden minstens 98 baby's besneden.
De vraag die jarenlang zorgvuldig werd vermeden onvermijdelijk mag eindelijk gesteld worden: waarom geldt voor religieuze rituelen een andere maatstaf dan voor iedereen anders?
Het kind krijgt geen stem
Voorstanders wijzen op traditie.
Op cultuur.
Op religieuze vrijheid.
Op eeuwenoude gebruiken.
Allemaal argumenten die in een democratische samenleving ernstig genomen moeten worden.
Maar er is één partij die in het debat nooit aan het woord komt.
Het kind.
Een baby geeft geen toestemming.
Een pasgeborene maakt geen religieuze keuze.
Een kind kiest niet voor een geloofsgemeenschap, een ritueel of een levensbeschouwelijke traditie.
Die keuze wordt gemaakt door volwassenen.
Dat is precies waarom steeds meer juristen, artsen en mensenrechtenorganisaties de discussie openen over de vraag of religieuze vrijheid onbeperkt mag gelden wanneer er sprake is van een onomkeerbare ingreep op het lichaam van een minderjarige.
Religie of medische handeling?
De verdachten stellen dat een besnijdenis geen medische handeling is, maar een religieuze. Daar wringt net het schoentje. Want zodra een mes een stukje van het lichaam van een kind verwijdert, wordt het bijzonder moeilijk om te beweren dat er geen medische component aanwezig is. Het parket lijkt daar dezelfde bedenking bij te maken. Anders voer je geen onderzoek naar onwettige uitoefening van de geneeskunde. Anders identificeer je geen 98 slachtoffers. Anders besteed je geen anderhalf jaar aan een gerechtelijk dossier.
De angst om het debat te voeren
Opvallend is hoe zenuwachtig veel politici worden zodra het onderwerp op tafel komt. Kritiek op rituele besnijdenissen wordt vaak onmiddellijk gekoppeld aan beschuldigingen van antisemitisme of islamofobie. Daardoor blijft een fundamenteel debat vaak uit. Nochtans zou de kernvraag eigenlijk eenvoudig moeten zijn.
Niet: over welke religie gaat het?
Wel: zou dezelfde ingreep aanvaard worden als er géén religieuze rechtvaardiging achter zat?
Als het antwoord nee is, dan verdient dat minstens een ernstig maatschappelijk debat.
De rechten van volwassenen zijn niet automatisch de rechten over kinderen
Religieuze vrijheid is een fundamenteel recht. Maar ook dat recht kent grenzen. Ouders mogen hun kinderen niet slaan uit religieuze overtuiging. Ze mogen hen geen medische zorg ontzeggen wanneer hun gezondheid gevaar loopt. En ze mogen niet zomaar elke lichamelijke ingreep laten uitvoeren omdat een geloof dat voorschrijft.
De vraag die deze zaak blootlegt, gaat daarom veel verder dan twee Antwerpse besnijders. Ze gaat over de plaats van religie in een moderne rechtsstaat. En vooral over een ongemakkelijke gedachte waar veel politici liever niet aan beginnen:
Misschien moeten de rechten van het kind soms zwaarder wegen dan de tradities van volwassenen die zich beroepen op … ja waarop? Om een constructiefout van een god recht te zetten?
(Foto: Shutterstock)
