Reconstructie van een bewogen dag.
Woensdagmorgen moest een gewone werkdag worden op de Antwerpse Linkeroever, maar het veranderde in enkele minuten in een nachtmerrie. Een appartementsblok met meer dan tweehonderd bewoners veranderde in een dodelijke rookval. Vijf mensen overleefden de brand niet, zestien anderen raakten gewond en honderden bewoners zagen hun thuis in rook opgaan.
Intussen verschuift de aandacht steeds meer van de bluswerken naar de hamvraag: hoe kon een brand die vermoedelijk op het gelijkvloers ontstond zo snel uitgroeien tot een van de zwaarste flatbranden die Antwerpen de voorbije jaren heeft gekend?
"Ik zag al kleine vlammetjes aan de elektriciteitskast"
Volgens verschillende bewoners werd er woensdagmorgen gewerkt aan de elektrische installatie van het gebouw. In een technische schacht zouden elektriciens een nieuwe elektriciteitskast aan het plaatsen zijn geweest. Daarbij zou tijdens boorwerken een waterleiding zijn geraakt, waarna een kortsluiting ontstond.
Een bewoonster vertelt dat ze bij haar thuiskomst meteen opmerkte dat er in de schacht werd gewerkt en dat er water op de vloer lag. Nauwelijks tien minuten later hoorde ze de eerste sirenes. Toen ze opnieuw beneden kwam, zag ze naar eigen zeggen al kleine vlammen ter hoogte van de elektriciteitskast.
Of die werkzaamheden effectief de oorzaak van de brand zijn, staat nog lang niet vast. Het parket heeft een onderzoeksrechter aangesteld en zowel een branddeskundige als het gerechtelijk labo moeten nu uitmaken waar het vuur precies ontstond en waardoor het zich zo razendsnel kon verspreiden.
De schacht werd een schoorsteen
Om 9.53 uur liep de eerste noodoproep binnen bij Brandweer Zone Antwerpen. Toen de eerste ploegen arriveerden, hing boven Linkeroever al een massieve zwarte rookpluim.
Het vuur zelf bleek uiteindelijk relatief beperkt, maar de rook werd de echte moordenaar.
Via de technische schachten en kokers werd de verstikkende rook als door een schoorsteen naar de hogere verdiepingen gezogen. Bewoners die nooit rechtstreeks met de vlammen in aanraking kwamen, zaten plots gevangen in een giftige rookwolk.
Brandweerlui moesten zich letterlijk een weg banen door een gebouw waarin het zicht op sommige plaatsen amper enkele tientallen centimeters bedroeg.
Paniek op tientallen meters hoogte
De beelden die woensdag de ronde deden, spraken boekdelen.
Bewoners verschenen op balkons om aan de rook te ontsnappen. Sommigen wachtten urenlang op redding via ladderwagens. Anderen namen levensgevaarlijke beslissingen.
Een man slaagde er zelfs in om tientallen meters boven de grond van het ene balkon naar het andere te klimmen, terwijl omstaanders machteloos toekeken.
Op de negende verdieping hing een brandweerman uren later nog langs een touw aan de gevel om een overlevende via het balkon te bereiken.
Een gebouw vol angst
Meer dan tweehonderd bewoners moesten geëvacueerd worden. Ook het naastgelegen appartementsgebouw werd gedeeltelijk ontruimd uit voorzorg.
Aan de afspanningen speelden zich de hele dag menselijke drama's af. Mensen zochten wanhopig naar familieleden waarvan ze niet wisten of die nog binnen zaten. Ouders belden kinderen, partners zochten elkaar, buren probeerden namen af te vinken op geïmproviseerde lijstjes.
Voor sommigen volgde uiteindelijk een opgeluchte hereniging.
Voor vijf gezinnen kwam dat moment nooit meer.
Ook oud-burgemeester Bob Cools zat vast
Onder de bewoners bevond zich ook oud-Antwerps burgemeester Bob Cools. De 92-jarige moest samen met zijn vrouw via een ladderwagen van hun balkon worden geëvacueerd.
Hij verklaarde achteraf dat hij misschien wel zijn woning kwijt was, een appartement waar hij al tientallen jaren woonde.
Het illustreert hoe willekeurig een dergelijke ramp toeslaat. Leeftijd, afkomst of sociale status spelen geen enkele rol wanneer rook zich razendsnel door een appartementsgebouw verspreidt.
Onderzoek moet pijnlijke vragen beantwoorden
De brand is ondertussen onder controle, maar de echte zoektocht begint nu pas.
Waarom kon de rook zich zo snel verspreiden? Werden de technische kokers voldoende brandwerend afgesloten? Waren de veiligheidsvoorzieningen aangepast aan een appartementsgebouw uit de jaren zestig? En welke impact hadden de werkzaamheden die woensdagmorgen aan de elektriciteitsinstallatie werden uitgevoerd?
Het zijn vragen waarop honderden bewoners, maar vooral de families van de vijf slachtoffers, recht hebben.
Want achter elk groot drama schuilt uiteindelijk dezelfde eenvoudige conclusie: een woning hoort de veiligste plek te zijn waar iemand zich bevindt.
Woensdag bleek dat voor minstens vijf Antwerpenaren een fatale vergissing.
