Voor een keer was De Afspraak een beklijvende uitzending over de toekomst van Oekraïne. De centrale vraag was even eenvoudig als ongemakkelijk: hoelang blijft Europa Oekraïne steunen en wat gebeurt er als de Verenigde Staten verder afhaken? Vooral Alicja Gescinska maakte indruk met een bijzonder felle verdediging van het door Rusland aangevallen land.
President Zelensky reist naar Brussel voor de Europese top. Na de recente ‘dieseldeal’, die voorlopig vooral veel vragen oproept, lijkt de afstand tussen de Amerikaanse president Donald Trump en Zelensky opnieuw groter te worden. Staan Oekraïne en Europa er uiteindelijk alleen voor? En moet Europa ondertussen ook proberen opnieuw met Rusland te praten?
VRT-journalist Marijn Trio schetste in De Afspraak de jongste ontwikkelingen. Auteur Alicja Gescinska, voormalig Europees commissaris Karel De Gucht en hoogleraar internationale politiek Tom Sauer gingen vervolgens met elkaar in discussie over de vraag wat Europa nu moet doen.
Voor Gescinska is het antwoord duidelijk: Europa moet weerstand blijven bieden tegen Rusland. Dat kost geld en vraagt politieke volharding, maar volgens haar rekent Poetin precies op verdeeldheid en toenemende oorlogsmoeheid in Europa. Vanuit België is het bovendien gemakkelijk om over die vermoeidheid te spreken. Hier vallen geen raketten op woonwijken en sterven geen burgers door Russische aanvallen.
Ook politiek lopen de standpunten steeds verder uiteen. Partijen als het Franse Rassemblement National staan veel kritischer tegenover verdere steun aan Oekraïne en pleiten voor een andere verhouding met Moskou. De vraag is waar onderhandelen ophoudt diplomatie te zijn en begint te lijken op toegeven aan een agressor.
Chamberlain en Hitler
Vooral wanneer Gescinska en Sauer tegenover elkaar kwamen te staan, werd de uitzending interessant. Sauer verdedigt al langer het standpunt dat Europa diplomatieke kanalen met Rusland moet openhouden en uiteindelijk met Moskou zal moeten praten.
Gescinska ziet daar veel minder heil in. Dat haar reactie zo emotioneel is, hoeft misschien niet te verbazen. In 1988 vluchtte ze met haar ouders uit het communistische Polen naar België. Haar vader was ingenieur en haar moeder redactrice bij een uitgeverij, maar in Lede moest het gezin zijn leven helemaal opnieuw opbouwen.
De discussie tussen Sauer en Gescinska raakt uiteindelijk aan een vraag die al sinds het begin van de oorlog boven Europa hangt: wanneer is praten verstandig en wanneer geef je een agressor vooral de indruk dat volhouden loont?
De historische vergelijking met Neville Chamberlain en zijn appeasementpolitiek tegenover Hitler ligt dan snel op tafel, al gaat zo'n vergelijking uiteraard maar tot op zekere hoogte op. Voor Gescinska is de essentie in ieder geval duidelijk: vrede bereik je niet door Oekraïne zwakker te maken, maar door ervoor te zorgen dat Rusland zijn militaire doelstellingen niet bereikt.
Of, om het op zijn Vlaams samen te vatten: nie neute, nie pleuje.
