Ontdekking bezorgt wetenschap slapeloze nachten.
Astronomen hebben een planeet geïdentificeerd die in een tempo zoveel materie opslokt dat het ieder menselijk verstand te boven gaat. Het gaat om de zwerfplaneet Cha 1107-7626 – what’s in a name – die zich op zo’n 620 lichtjaar van de aarde bevindt. Meer bepaald in het sterrenbeeld Kameleon. Met een opnamecapaciteit van 6 miljard ton gas en stof per seconde is het de snelst groeiende planeet die ooit door de wetenschap is waargenomen.
De observatie werd mogelijk gemaakt door de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) in Chili. Onderzoekers onder leiding van VÃctor Almendros-Abad (sterrenwacht Palermo) merkten dat de groeisnelheid bovendien schommelde: in augustus slorpte de planeet acht keer meer materie op dan enkele maanden voordien. De planeet bevindt zich dus in een, zeg maar, turbulente ontwikkelingsfase.
Zwerfplaneet in volle groei
Cha 1107-7626 is een zogenoemde zwerfplaneet: een soort van lonesome cowboy niet rond een ster draait, maar vrij door de ruimte beweegt. Ondanks dat grillige bestaan heeft de planeet nu al een massa die vijf tot tien keer groter is dan die van Jupiter, de grootste planeet in ons zonnestelsel. De groei wordt aangedreven door een omringende schijf van gas en stof die in golven neerstort op het oppervlak.
De ontdekking biedt nieuw inzicht in de manier waarop planeten en sterren zich ontwikkelen. Want het fenomeen dat hier is vastgesteld, lijkt meer weg te hebben van het proces dat normaal enkel bij sterren wordt gezien. Daarbij speelt magnetische activiteit een rol in de toevoer van materie. Dat maakt Cha 1107-7626 een grensgeval: planeetachtig qua schaal, maar met sterachtige trekjes in zijn vormingsproces.
Nieuwe puzzelstukken voor astronomie
De vondst levert de wetenschap meer vragen dan antwoorden. Het debat over de oorsprong van zwerfplaneten woedt al langer. Zijn het mini-sterren die nooit genoeg massa vergaarden om kernfusie te starten? Of zijn het reuzenplaneten die uit hun oorspronkelijke zonnestelsel zijn geslingerd? Deze waarneming geeft in elk geval aan dat beide processen nauwer met elkaar verbonden kunnen zijn dan gedacht.
Volgens Aleks Scholz (Universiteit van St. Andrews), coauteur van de studie, laat dit zien dat de grens tussen planeten en sterren veel vager is dan de bestaande definities doen vermoeden. De resultaten worden binnenkort gepubliceerd in het vakblad The Astrophysical Journal Letters.
Wat vaststaat: Cha 1107-7626 is niet zomaar een verre gasreus, maar een kosmische slokop die de bestaande astronomische modellen op hun kop zet.
(Foto: screenshot YouTube)
