Liever bange Ivan dan dode Ivan.
Het zal je maar gebeuren dat de Rus je land binnenvalt en je een week later een oproep van het leger in je bus krijgt. Een uitnodiging om te gaan sneuvelen voor een vlag. “Ni, dyakuyu – nee danku.” Sinds het uitbreken van de oorlog in 2022 zijn er volgens officiële gegevens al circa 224.000 desertiegevallen geregistreerd. En daar wil Zelenski wat aan doen.
In de periode tussen eind november 2024 en augustus 2025 zijn ongeveer 29.000 Oekraïense deserteurs opnieuw toegetreden tot de strijdkrachten. Deze terugkeer is het gevolg van een nieuwe wet die vrijwillige terugkeerders amnestie verleent. Dat verklaarde Oleksi Soechatsjov, directeur van het Oekraïense staatsbureau voor onderzoek, dinsdag tegenover het persagentschap Interfax-Ukraine. De regeling werd volgens hem opgesteld in nauwe samenwerking met de militaire top.
Desertiegolf houdt aan, ondanks wetgeving
Hoewel de amnestieregeling een belangrijke symbolische en praktische stap is, blijft de desertiegolf structureel aanhouden. In dezelfde periode waarin 29.000 soldaten terugkeerden, verlieten ruim 122.000 anderen de gelederen.
Zelenski houdt rekruteringscijfers kunstmatig in balans
Volgens Zelenski worden maandelijks tot 30.000 nieuwe rekruten ingelijfd bij het leger — een cijfer dat opvallend dicht aanleunt bij de geschatte maandelijkse verliezen door overlijden, verwondingen, gevangenschap en desertie. Die kunstmatige balans onderstreept de kwetsbare personeelsdynamiek waarmee de Oekraïense krijgsmacht te kampen heeft. Elk verlies wordt nagenoeg in realtime gecompenseerd, maar structurele versterking blijft uit.
Verzet tegen rekrutering groeit, ook fysiek
De aanhoudende mobilisatie-inspanningen stuiten op toenemend maatschappelijk verzet, dat steeds vaker escaleert in fysieke confrontaties. In de zuidelijke regio Mykolajiv werden militaire ambtenaren door dorpelingen aangevallen met stalen buizen en knuppels. In Vinnytsja, in het westen van het land, probeerde een woedende menigte tientallen opgeroepen mannen te bevrijden uit een stadion waar ze tijdelijk werden vastgehouden. Enkel een massale politie-inzet kon verdere escalatie vermijden.
Leger kiest voor pragmatisme in een uitgerekte oorlog
De amnestiewet is zowel een noodmaatregel als een vorm van strategisch pragmatisme. Ze moet het moreel onder militairen verhogen en tegelijk het maatschappelijk stigma rond desertie doorbreken. Toch blijft het onduidelijk of de maatregel volstaat om de personeelsbalans op termijn structureel te herstellen. Wat wel vaststaat: het Oekraïense leger opereert intussen op de grenzen van zijn fysieke en sociale draagvlak.
(Foto: Shutterstock)
