“Laten we de vervuiler financieel een handje helpen.”
De Vlaamse regering zal in 2025 bijna 270 miljoen euro uittrekken voor klimaatsubsidies aan grote industriële uitstoters. Dat is ruim zeven keer meer dan in 2019, toen het budget nog 36 miljoen euro bedroeg. De forse stijging blijkt uit cijfers die Vlaams Parlementslid Aimen Horch (Groen) opvroeg bij minister-president Matthias Diependaele (N-VA), bevoegd voor het industriebeleid.
De subsidies vallen onder het systeem van “compensatie van indirecte emissiekosten” en zijn bedoeld voor energie-intensieve bedrijven die een hogere elektriciteitsfactuur torsen door het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Volgens dat systeem moeten bedrijven die onder ETS-1 vallen, emissierechten aankopen voor elke ton CO₂ die ze uitstoten. Vlaanderen ontvangt jaarlijks honderden miljoenen euro aan opbrengsten uit die emissieveilingen. Een aanzienlijk deel daarvan wordt gerecycleerd als compensatie voor diezelfde grote vervuilers.
Miljoenen voor de usual suspects
Op de lijst van begunstigden prijken bekende namen uit de zware industrie: ArcelorMittal, BASF, ExxonMobil en TotalEnergies. Alleen al ExxonMobil kreeg in 2024 meer dan 15 miljoen euro subsidie, terwijl het bedrijf tussen 2018 en 2023 zijn uitstoot in Vlaanderen met bijna 10 procent zag stijgen. “Bedrijven zoals ArcelorMittal investeren tenminste in de ontwikkeling van klimaatvriendelijker productieprocessen, zoals groen staal,” erkent Horch. “Maar bij andere multinationals blijven de winsten stijgen, terwijl hun CO₂-uitstoot nauwelijks daalt.”
Geen enkele afdwingbare controle
Minister-president Diependaele verdedigt de miljoenensteun. “Zonder dit mechanisme riskeren we dat industriële spelers hun activiteiten elders vestigen,” stelt hij. Als cliché-argument staat die naast die van misdadigers die worden vrijgesproken omdat ze een slecht jeugd hebben gehad. Nu goed, in ruil moeten de bedrijven wel een klimaatplan indienen met engagementen voor energiebesparing. Maar volgens Horch is dat weinig meer dan windowdressing: “Er is geen enkele afdwingbare controle op die plannen. Er wordt geen toetsing gedaan en geen sancties opgelegd bij non-compliance.”
Klimaatdoelstellingen onder druk
De subsidiestroom aan industriële grootvervuilers staat in schril contrast met het discours rond klimaatinspanningen. Terwijl gezinnen geconfronteerd worden met strenge energienormen, verplichte renovaties en stijgende kosten voor fossiele brandstoffen, blijven honderden miljoenen euro's richting multinationals stromen. De vraag rijst of Vlaanderen haar klimaatdoelstellingen zo ooit zal halen, of ze zich simpelweg blijft inkopen in industriële goodwill – met belastinggeld als wisselgeld.
(Foto: Shutterstock)
