Grootmachten bepalen de koers, België mag kijken en zwijgen.
Terwijl de grote Europese leiders in Londen beslisten hoe ze de oorlog in Oekraïne willen beslechten, gleed Bart De Wever van een Oostenrijkse skipiste. Niet uit desinteresse, maar simpelweg omdat hij geen uitnodiging kreeg. Waarom wordt België steevast genegeerd als het aankomt op geopolitieke strategiebepaling?
Tsjechië wel, België niet
De top in Londen was oorspronkelijk bedoeld als een beperkt overleg tussen enkele Europese leiders. Maar na de scherpe woordenwisseling tussen Oekraïens president Volodymyr Zelensky en Donald Trump groeide het uit tot een breed overleg. Uitgenodigd waren Nederland, Finland, Spanje, Tsjechië en Roemenië, naast EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en NAVO-baas Mark Rutte. Opvallende afwezigen: België en premier Bart De Wever.
Dat ons land er niet bij was, is geen toeval. Ook vorige week - op de door Emmanuel Macron georganiseerde top in Parijs - werd De Wever niet gevraagd. België lijkt systematisch over het hoofd te worden gezien. We hebben gewoonweg te weinig geopolitieke slagkracht.
Defensiebudget: een gênante achterstand
Wie meetelt op het wereldtoneel, moet iets in de weegschaal kunnen leggen: centjes. België is echter jarenlang de kneus van de NAVO geweest als het op defensie aankomt. Terwijl lidstaten geacht worden om minstens 2 procent van hun BBP aan defensie te besteden, blijft België hangen rond 1,3 procent. Dat cijfer is een smet op onze geloofwaardigheid als betrouwbare militaire partner.
De federale regering heeft grootse plannen om dit recht te zetten en wil sneller naar die NAVO-norm toewerken. Maar geloofwaardigheid win je niet met beloftes. Andere landen, zoals Tsjechië, hebben wél concrete stappen gezet: president Petr Pavel, oud-NAVO-generaal, trekt actief de kaart van militaire steun aan Oekraïne en profileert zich als een regionale leider. En dat levert een uitnodiging op.
Kleine landen moeten volgen, niet bepalen
Volgens professor internationale betrekkingen Alexander Mattelaer (VUB) is het logisch dat België niet werd uitgenodigd. "De grote spelers willen onderling snel knopen doorhakken. Ze verwachten dat de kleinere landen later gewoon aansluiten bij de formele beslissingen op EU- of NAVO-niveau," aldus de professor bij VRT NWS.j. Met andere woorden: de echte macht wordt verdeeld onder de grootmachten, de kleinere spelers als België enkel mogen knikken en goedkeuren.
Waarom dan wel een land als Spanje, dat zelfs minder uitgeeft aan defensie? "Spanje is een groot land en heeft een unieke strategische positie. Het is geografisch ver van het Oostfront en bekijkt de geopolitieke crisis vanuit een ander perspectief. Zulke landen betrek je om een breder draagvlak te creëren," aldus Mattelaer.
Ook diplomatiek staan we nergens
België was ooit een diplomatieke grootmacht, maar die dagen liggen ver achter ons. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog waren we een van de stichtende landen van zowel de NAVO als de EU. Ons land had invloed en speelde een rol in belangrijke internationale dossiers. Maar door jarenlange besparingen op Buitenlandse Zaken en een gebrek aan strategische investeringen -zeggen experts - is dat diplomatieke kapitaal grotendeels verdampt. Op crisismomenten, zoals nu in Oekraïne, worden landen met impact uitgenodigd. België valt daar simpelweg niet onder.
Plan B: rekenen op Nederland?
De Wever lijkt zich van deze realiteit bewust. In afwezigheid van een directe uitnodiging rekent ons land op Nederland om het Belgische standpunt te vertolken. De Wever zou nauw contact houden met de Nederlandse premier Dick Schoof, die wel uitgenodigd werd in Londen.
Donderdag krijgt België wél een plaats aan tafel, op de reguliere EU-top waar alle lidstaten vertegenwoordigd zijn. Maar tegen dan zijn de grote lijnen van het beleid wellicht al uitgetekend. Dat premier De Wever vervroegd terugkeert van zijn skivakantie om er alsnog bij te zijn, zegt veel over hoe hij de internationale achterstelling van ons land ervaart.
België, de figurant in de geopolitieke blockbuster
De harde realiteit is dat België een figurant is geworden in de geopolitieke blockbuster die zich momenteel afspeelt. Zonder militaire kracht en met een verzwakte diplomatie hebben we geen zetel aan de tafels waar de echte beslissingen worden genomen. Tenzij we structureel investeren in defensie en diplomatie, zal dat ook niet veranderen. Voorlopig blijft het Belgische buitenlandbeleid beperkt tot het volgen van beslissingen die elders genomen worden. En dat voelt premier De Wever nu aan den lijve.
(foto: Instagram)
