België heeft weer eens een trap onder zijn financiële kont gekregen. Niet van de Europese Commissie, niet van de Nationale Bank, maar van Fitch en Standard & Poor’s, de ratingbureaus die landen een soort rapportcijfer geven. Helaas voor ons: de punten gaan omlaag. En dat terwijl we al in de financiële gevarenzone zaten.
Wat is een rating eigenlijk, en waarom zou je het moeten boeien?
Vergelijk het met een Tinder-profiel: een hoge rating betekent dat je betrouwbaar overkomt en je date met een gerust hart een drankje voor je bestelt. Een lage rating? Dan denkt je date: “Hier betaal ik straks alles zelf, én hij jat m’n portefeuille.” Zo zien beleggers het ook: als België een lagere rating krijgt, willen ze alleen nog geld lenen aan hogere rentevoeten. Want wij zijn zogezegd minder betrouwbaar geworden.
Concreet: België zakt van AA- naar A+. Een trapje lager dus. En Brussel? Dat valt een verdieping dieper: van A+ naar A.
Waarom zakken we?
Simpel: onze staatskas is een zeef, en het water staat al tot aan de lippen. We hebben een schuldenberg die Mount Everest jaloers zou maken, een begroting met meer gaten dan een Emmentaler-kaas, en politici die liever ruzie maken dan hervormen. Voeg daar een instabiele politieke situatie aan toe (Brussel heeft al een jaar geen regering, leve de democratie!) en je krijgt van de ratingbureaus een dikke “meh”.
Volgens econoom Gert Peersman leven we in een land met een arme staat en rijke burgers. “Daardoor gaan investeerders er nog van uit dat we uiteindelijk wel zullen betalen.” Makkelijk gezegd, zolang we de boel maar niet laten crashen zoals een beschonken chauffeur op de Brusselse ring.
Wat betekent dat voor jou, brave Belg?
Minister van Begroting Van Peteghem (CD&V) waarschuwt al: lenen wordt duurder. Dus ook de staatsleningen, en dus ook de belastingen om die rente te betalen. Meer geld naar rente = minder geld voor wegen en zorg.
Toch zegt Jean Deboutte (de man die de Belgische schulden beheert): “Kalmpjes aan, dit is geen paniekmoment.” Hij wijst erop dat zelfs landen met slechtere ratings, zoals Portugal, soms toch minder rente betalen. Logica van de financiële markten? Daar snap je vaak evenveel van als van het verschil tussen een cryptomunt en een jeton van de kermis.
Maar goed, is dit nu een drama?
Niet meteen. Veel van onze leningen liggen al vast. Maar als we straks nieuwe schulden moeten maken (en met onze politiek is dat geen kwestie van of, maar wanneer), dan kan het wel pijn doen. Denk: rentelasten die de pan uit swingen.
Wat met Brussel?
Brussel zit financieel in de kreukels. Geen regering, geen geld, wel ambities. De ratingverlaging komt op het slechtst mogelijke moment. Ironisch genoeg is de lagere rating voor België nog pijnlijker voor Brussel dan hun eigen afstraffing. Want investeerders kijken vooral naar het land, niet naar de gewesten. Brussel kan dus mee de dieperik in worden gesleurd.
Samengevat:
België is financieel geen Griekenland 2.0, maar de champagne mag ook niet koud gezet worden. We leven boven onze stand, met een staatsstructuur die complexer is dan een Ikea-kast zonder handleiding. En de ratingbureaus hebben dat nu gewoon zwart op wit gezet.
