Krantencontract in de schaduw geregeld: hoe een USB-stick het spel besliste.
In de wereld van de krantenuitgevers rommelt het al langer. Achter de schermen van de Belgische mediasector werd jaren geleden een spel gespeeld dat weinig te maken had met eerlijke concurrentie. Het dossier rond het distributiecontract voor kranten — goed voor honderden miljoenen euro’s — toont hoe dicht grote mediabedrijven, logistieke spelers en de staat bij elkaar zitten. En hoe ver ze soms gaan om de controle over de distributie van nieuws te behouden.
De Belgische Mededingingsautoriteit legde onlangs een boete van 11,9 miljoen euro op aan Mediahuis, DPG Media en distributeur PPP wegens biedvervalsing bij de aanbesteding van het krantendistributiecontract voor de periode 2023-2027. Het dossier toont hoe concurrentie op papier bestaat, maar achter gesloten deuren soms al wordt uitgeschakeld voordat de race echt begint.
USB-stick met gevoelige data
Een opvallend element uit de uitgebreide beslissing van de mededingingswaakhond: postbedrijf bpost bezorgde de uitgevers in 2021 een USB-stick met gedetailleerde informatie over krantenvolumes per postcode. Die data waren cruciaal om te bepalen hoe de distributie van kranten over verschillende spelers zou worden verdeeld.
Volgens het onderzoek werd die informatie gebruikt om een overeenkomst uit te werken waarbij PPP afzag van een eigen bod voor het contract. In ruil zou het bedrijf bepaalde distributievolumes krijgen van de uitgevers. Het resultaat: een potentiële concurrent verdween uit de aanbesteding nog voor de procedure echt was begonnen.
De mededingingsautoriteit stelt dat bpost op die manier rechtstreeks heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de deal. Toch ontsnapte het bedrijf aan een boete omdat het uiteindelijk zelf de onregelmatigheden meldde aan de autoriteiten.
Concurrentie op papier
Voor de uitgevers lag de motivatie volgens het onderzoek voor de hand. Als PPP wél had meegedongen naar het contract, was de kans reëel dat het de aanbesteding zou winnen. Dat scenario zou volgens interne documenten een “logistieke nachtmerrie” kunnen veroorzaken: onzekerheid over distributie, mogelijke vertragingen en het risico op verlies van abonnees.
De oplossing die achter de schermen werd uitgewerkt: concurrentie neutraliseren nog vóór de aanbesteding echt op gang kwam.
Het dossierlegt nu op een pijnlijke manier bloot hoe verschillende partijen maandenlang overlegden via vergaderingen, berichten en telefoongesprekken. De mededingingsautoriteit baseerde zich voor haar beslissing op een uitgebreid pakket bewijsmateriaal: e-mails, sms- en WhatsApp-berichten, notities en verhoren.
Lunch na de deal
Dat de deal uiteindelijk rond was, werd niet alleen met handtekeningen bevestigd. Volgens het dossier volgde nadien een uitgebreide lunch in het Antwerpse sterrenrestaurant Zilte. Die werd door bpost aangeboden aan de uitgevers, als bedankje voor het behoud van het distributiecontract.
Een symbolisch detail misschien, maar het illustreert hoe dicht de spelers in dit dossier bij elkaar zaten.
Systeem onder druk
Het dossier raakt aan een structureel probleem in de Belgische mediasector. De distributie van kranten werd jarenlang ondersteund met overheidsgeld via een concessie voor de bedeling van de pers. Die regeling was bedoeld om de verspreiding van nieuws te garanderen, maar creëerde tegelijk een complex netwerk van belangen tussen overheid, postbedrijf en mediagroepen.
Uiteindelijk besloot de regering om het omstreden contract niet toe te kennen. De distributie gebeurt vandaag door dochterbedrijf AMP van bpost samen met PPP, terwijl de sector een uitdovend belastingkrediet krijgt als compensatie voor de weggevallen subsidies.
Vertrouwen op de proef
Voor de mediasector komt het dossier op een gevoelig moment. Krantenuitgevers staan onder druk door dalende oplages, digitale concurrentie en veranderende advertentiemarkten. Transparantie en geloofwaardigheid zijn daarbij cruciaal.
Het probleem is dat precies die geloofwaardigheid onder druk komt wanneer blijkt dat achter de schermen afspraken werden gemaakt die de concurrentie uitschakelen.
De ironie van het verhaal is dat de mainstream kranten dagelijks schrijven over transparantie, controle en macht. Maar wanneer het over hun eigen sector gaat, blijkt dat die principes soms verrassend rekbaar zijn.
(Foto: AI-P-magazine/Chatgpt)
