“Besturen is bijsturen.”
Matthias Diependaele schetste met zijn Septemberverklaring in het Vlaams Parlement een toekomstplan dat evenveel wegheeft van een huishoudboekje als van een strijdplan.
1,5 miljard minder: het snoeimes gaat diep
“Besturen is bijsturen”, zei Diependaele, maar deze bijsturing voelt voor velen als een amputatie. Vlaanderen wil tegen 2027 een begroting in evenwicht en schrapt daarom 1,5 miljard euro. Er gaat 300 miljoen euro aan subsidies uit het raam, steun voor hernieuwbare energie bij negatieve prijzen wordt stopgezet, en ook ontwikkelingssamenwerking en andere steunlijnen komen onder het vergrootglas. “Wie geen recht heeft op steun, krijgt die niet”, klonk het droog.
Onderwijs als fundament: meer taal, minder planlast
Ondanks de kaasschaaf houdt de Vlaamse regering twee heilige huisjes overeind: taal en leerkrachten. Er wordt 80 miljoen euro in taalondersteuning vanaf de kleuterklas gepompt. Nieuwe leerkrachten krijgen intensieve begeleiding, zij-instromers betere loonvoorwaarden en de planlast moet drastisch omlaag. Het beroep van leraar moet weer een toekomstbelofte worden in plaats van een afmattende sprint.
Kinderopvang en zorg: kleine handen, grote plannen
Diependaele wil niet raken aan de geplande investering van 100 miljoen euro in kinderopvang. Betaalbare plaatsen dicht bij huis en een betere omkadering voor kinderbegeleiders moeten blijven. In de zorgsector komt er een sociaal akkoord en extra middelen om wachtlijsten af te bouwen, vooral voor mensen met een handicap. Hier probeert Vlaanderen de reputatie van kille boekhouder te counteren met sociale accenten.
Welvaart en innovatie: Vlaanderen als techspringplank
Naast besparen wil de regering investeren in groei. De Einsteintelescoop krijgt 500 miljoen euro, het Flanders Future Techfund 175 miljoen. Ook vergunningen en regelgeving moeten sneller en eenvoudiger. “De jobbonus blijft overeind” als bescherming tegen armoede, stelde Diependaele. Vlaanderen profileert zich tegelijk als investeerder en controleur: de ene hand snijdt, de andere zaait.
Geld voor gemeenten: stadskwalen en groene ruimte
Niet alleen de Vlaamse ambities krijgen een update, ook het lokaal bestuur. Zes gemeenten met grootstedelijke problemen (Dilbeek, Halle, Ninove, Vilvoorde, Denderleeuw en Geraardsbergen) ontvangen extra middelen. Ook Poperinge, Maarkedal, Londerzeel, Dessel en Gingelom krijgen geld om open ruimte te vergroenen of publieke pleinen te herdenken.
Verkeersboetes: van federale melkkoe naar Vlaamse spaarpot
De Vlaamse regering wil verkeersboetes zelf innen via VLABEL. Dat moet de inning “correcter en rechtvaardiger” maken, maar in de praktijk krijgt Vlaanderen zo ook een nieuwe inkomstenbron die tot nu toe federaal bleef. De maatregel toont hoe de regering niet alleen snoeit, maar ook nieuwe manieren zoekt om het kasboekje te spijzen.
Gaza en het geweten van Vlaanderen
Opmerkelijk: Diependaele maakte ook ruimte voor het conflict in Gaza. Hij veroordeelde de gruwelijke beelden, zei dat Vlaanderen aan de kant staat van de onschuldige slachtoffers en sancties neemt tegen beide partijen. Hij herhaalde dat “de tweestatenoplossing de enige duurzame weg naar vrede” is en deed een oproep tot respect: “Laat ons verschillen van mening, maar niet van respect en fatsoen.”
Analyse: tussen kaasschaaf en toekomstfonds
Met zijn Septemberverklaring balanceert Diependaele tussen streng besparen en selectief investeren. De toon is zakelijk, maar de boodschap is politiek explosief: Vlaanderen wil tegelijk saneren én groeien. Of die combinatie standhoudt, hangt af van de uitvoering. Voorlopig lijkt deze Septemberverklaring het meest op een strak gespannen koord waarlangs Vlaanderen tot 2027 moet balanceren – met een kaasschaaf in de ene hand en een toekomstfonds in de andere.
De volledige Septemberverklaring kan je hier herbekijken.
(Foto: screenshot YouTube/Vlaams parlement)
