🎥 Godzilla is terug, en deze keer heeft het monster meer te vertellen dan Hollywood

Een monster met een geweten: waarom Godzilla meer te vertellen heeft dan alle superhelden samen.

In maart 2024 stapte een kleine Japanse ploeg het podium van de Oscars op om een beeldje op te halen dat jarenlang voorbehouden leek aan Hollywood. Godzilla Minus One won de Oscar voor beste visuele effecten, als eerste niet-Engelstalige film. Het budget lag volgens regisseur Takashi Yamazaki ergens tussen de tien en vijftien miljoen dollar en de effectenploeg bestond uit amper een paar dozijn mensen. Wereldwijd bracht de film zo'n 116 miljoen dollar op. Vanaf 4 november staat het vervolg in de Belgische zalen, en Godzilla Minus Zero draagt een gewicht dat geen enkel Amerikaans superheldenspektakel kan evenaren.

Het monster dat uit de bom kwam

Om te begrijpen waarom, moet je terug naar 1954. Op 3 november van dat jaar kwam de eerste Gojira in de Japanse zalen, negen jaar na Hiroshima en Nagasaki en enkele maanden nadat een Japanse vissersboot bij een Amerikaanse waterstofbomtest in de Stille Oceaan besmet raakte met radioactieve neerslag. Het monster dat Tokio verwoestte, was geen fantasiedier, maar de belichaming van een nucleaire nachtmerrie die het land net had meegemaakt. Godzilla was van bij zijn geboorte een trauma met schubben.

Hollywood maakte daar in de decennia daarna een vechtersbaas van, die met King Kong worstelt in de films van de Amerikaanse Monsterverse. Yamazaki gaf hem met Minus One zijn ernst terug. Zijn film speelde zich af in het verwoeste Japan van 1945 tot 1947 en volgde een kamikazepiloot die niet durfde te sterven en daarna verteerd werd door schuldgevoel. Het monster was de straf, de herinnering en de kans op verlossing tegelijk. Dat een kaijufilm de toeschouwer met een brok in de keel naar huis stuurde, was voor velen een openbaring.

Ghidorah in het naoorlogse Japan

Minus Zero speelt zich af in 1949, twee jaar na de verwoesting van Ginza. Japan krabbelt recht en een nieuw opgerichte dienst voor rampenbestrijding onder leiding van wetenschapper Kenji Noda moet het opnemen tegen een gevleugeld wezen dat Godzillafans meteen zullen herkennen: Ghidorah, dat de stad Matsumoto in puin legt.

Ryunosuke Kamiki keert terug als de voormalige kamikazepiloot Kōichi Shikishima, Minami Hamabe als zijn vriendin Noriko. De opnames vonden plaats in Japan, Nieuw-Zeeland en Noorwegen. Het is bovendien de eerste Japanse productie die voor IMAX werd gedraaid. Het budget zou hoger liggen dan bij de vorige film, maar blijft ver onder wat Hollywood gewoonlijk voor een grote productie uitgeeft.

De eerste recensies zijn verdeeld. The Hollywood Reporter noemt Yamazaki een ‘geniale maker van monsterfilms’ en het vervolg ‘even spannend als zijn voorganger’. Julian Malandruccolo van High On Films is strenger: Godzilla is in een film van 135 minuten amper vijf minuten te zien, het slotgevecht valt tegen en het menselijke drama ontspoort in melodrama. ‘Godzilla heeft een mensenprobleem’, schrijft hij.

Trauma als genre

Het ‘mensenprobleem’ is precies wat Yamazaki onderscheidt. Waar de superhelden van Marvel en DC hun wereld redden zonder dat het iets kost, gaan zijn personages gebukt onder een oorlog die ze verloren en een schuld die ze niet kwijtraken. Voor een generatie die opgroeide met eindeloze vervolgfilms waarin de dood omkeerbaar is en het einde van de wereld slechts decor, voelt dat verrassend echt. Jongeren die anime en Japanse popcultuur al jaren omarmen, vinden in Godzilla een monster dat ernstig wordt genomen.

Wie kritisch kijkt, ziet ook de beperking. De films van Yamazaki gaan over Japanse slachtoffers, over het lijden onder de bom en het verdriet van een verslagen land, maar zwijgen over de rol die Japan zelf in die oorlog speelde. Het trauma is echt, maar het is een selectief trauma. Dat maakt de films niet minder sterk, wel minder onschuldig dan hun publiek soms denkt.

Het blijft opmerkelijk dat een monster uit 1954 ons meer leert over angst, schuld en wederopbouw dan een filmindustrie met budgetten die vele keren groter zijn. Godzilla is ruim zeventig jaar oud en nog altijd de enige grote filmster die gemaakt werd uit de as van een atoombom. Dat hij in 2026 opnieuw volle zalen trekt, zegt iets over de tijd waarin we leven.

Godzilla Minus Zero – regie en scenario: Takashi Yamazaki. Met Ryunosuke Kamiki en Minami Hamabe.

In de Belgische bioscopen vanaf woensdag 4 november.

(Foto: YouTube)