'Wild Horse Nine': dé film van het najaar?
Achttien jaar geleden maakte Martin McDonagh van Brugge een soort vagevuur met kantwinkels. In In Bruges wachtten twee Ierse huurmoordenaars er op een opdracht die ze liever niet uitvoerden, terwijl de stad er ondertussen wereldwijd beroemd door werd. Met Wild Horse Nine, vanaf 4 november in onze zalen, keert McDonagh terug naar bekend terrein: twee mannen die voor de kost doden, een vriendschap die behoorlijk onder druk komt te staan en humor die zo zwart is dat je soms pas na het lachen beseft waar je eigenlijk mee gelachen hebt.
Twee moordenaars op vakantie
We schrijven 1973. Chris (John Malkovich) en Lee (Sam Rockwell) zijn CIA-agenten die al jaren samen het vuile werk opknappen. Na een klus in Chili trekken ze naar Paaseiland. Chris is 72, ongeneeslijk ziek en begint zijn geheugen te verliezen. Hij vraagt Lee om hem daar te doden, ver van nieuwsgierige politiemensen.
Alleen vertrouwt Chris zijn beste vriend zelf niet helemaal meer. Hij laat briefjes voor zichzelf achter waarin hij zichzelf waarschuwt voor Lee, wat een vriendschap sowieso wat ingewikkelder maakt.
Hun baas MJ (Steve Buscemi) zit ondertussen met een ander probleem. Chris wil memoires schrijven en daarin zou wel eens kunnen staan wat er werkelijk gebeurde met het geweer waarmee John F. Kennedy werd doodgeschoten. Lee krijgt daarom een tamelijk ondubbelzinnige opdracht: zodra hij weet wat Chris weet, moet Chris verdwijnen.
Parker Posey speelt Lees vrouw, die hem telefonisch het leven zuur maakt, en Tom Waits duikt op als de broer van Chris. Alleen al die cast klinkt alsof iemand tijdens een bijzonder geslaagde caféavond gevraagd heeft welke acteurs je samen in één film zou willen zien.
Malkovich op zijn best
Op het filmfestival van Venetië won Malkovich in september de prijs voor beste acteur en ook bij Amerikaanse critici wordt zijn vertolking stevig bewierookt. Joey Magidson van Awards Radar noemt het zonder veel omwegen een van de beste rollen uit zijn carrière en ziet zelfs Oscarkansen voor Malkovich, de film en het scenario.
Luke Hicks van The Film Stage vindt het scenario nog altijd vintage McDonagh en rekent Wild Horse Nine tot zijn grappigste films. Wie In Bruges en The Banshees of Inisherin goed vond, weet ongeveer in welke vijver we vissen: mannen die nauwelijks over hun gevoelens kunnen praten, maar er blijkbaar geen enkel probleem mee hebben elkaar te bedreigen, verraden of eventueel dood te schieten.
Niet iedereen valt volledig voor de film. Peter Bradshaw van The Guardian geeft drie sterren op vijf en David Ehrlich van IndieWire noemt hem stekelig maar niet helemaal overtuigend. Zelfs enthousiaste recensenten merken op dat McDonagh ondertussen behoorlijk vertrouwd terrein bewandelt.
Dat klopt natuurlijk. Maar je kunt een kok moeilijk verwijten dat hij opnieuw steak bakt wanneer hij toevallig bijzonder goed steak kan bakken.
Lachen terwijl Chili brandt
Er zit alleen een bijzonder donkere olifant in de kamer: Chili.
Het verhaal speelt zich af in 1973, het jaar waarin de democratisch verkozen president Salvador Allende tijdens een militaire staatsgreep ten val kwam en generaal Augusto Pinochet de macht greep. De dictatuur die daarop volgde kostte duizenden mensen het leven. Dat de Verenigde Staten en de CIA al vóór de staatsgreep actief probeerden Allende te ondermijnen, is al decennialang gedocumenteerd.
McDonagh zet precies tegen die achtergrond twee Amerikaanse CIA-agenten neer die vooral bezig zijn met hun eigen problemen.
Dat kan ongemakkelijk voelen, maar het is ook ongeveer waar zwarte satire voor gemaakt is. McDonagh maakt geen komedie van de slachtoffers van Pinochet. Hij richt zijn camera op mannen die jarenlang het vuile werk van de macht hebben uitgevoerd en vervolgens ontdekken dat je je geweten niet kunt achterlaten bij de bagageband.
De twee opstandige studentes met wie Chris bevriend raakt, blijven daarbij wel bijfiguren. Het grote historische drama van Chili wordt dus bekeken door de ogen van twee Amerikanen die er zelf een bijzonder dubieuze rol spelen.
Daar kun je over discussiëren. En vermoedelijk is dat precies de bedoeling.
Vintage McDonagh
Wie bij Wild Horse Nine een geschiedenisles over Chili verwacht, zit waarschijnlijk in de verkeerde zaal. Wie opnieuw twee beschadigde mannen wil zien die elkaar nodig hebben, elkaar niet vertrouwen en ondertussen dialogen afvuren waar je tegelijk om moet lachen en van moet slikken, zit vermoedelijk uitstekend.
McDonagh blijft namelijk een van de weinige regisseurs die een scène grappig kan maken zonder eerst alle ellende eruit te halen. Bij hem komt de humor meestal juist uit die ellende.
Met Malkovich en Rockwell heeft hij bovendien twee acteurs die daarvoor zowat gebouwd lijken. De ene hoeft maar vermoeid te kijken om de indruk te wekken dat hij de mensheid persoonlijk heeft opgegeven, de andere kan charmant glimlachen terwijl je redelijk zeker weet dat er binnen vijf minuten iemand wordt neergeschoten.
Of Wild Horse Nine werkelijk dé film van het najaar wordt, zullen we nog zien. Maar McDonagh die Malkovich, Rockwell, Buscemi, Posey en Tom Waits loslaat op CIA-agenten, de jaren zeventig, vriendschap, moord en een mogelijke JFK-samenzwering?
Wij hebben al slechtere redenen gehad om naar de cinema te gaan.
Wild Horse Nine – Martin McDonagh. Met John Malkovich, Sam Rockwell, Steve Buscemi, Parker Posey en Tom Waits.
In de Belgische bioscopen vanaf woensdag 4 november.
(Foto: YouTube)
