De staat kijkt mee in je spaarpot: mag dat nog, pensioen hebben?
Iedereen eerlijk belasten op winst uit financiële activa, dat is de theorie van de meerwaardebelasting. De praktijk? Eén groot semantisch kluwen waar zelfs een professor fiscaal recht de weg in verliest. En daar ergens tussenin spartelt hij: Jan met de pensioenspaarrekening.
Socialist Conner Rousseau sust alvast: de kleine spaarder hoeft niks te vrezen. “We willen niemand raken die netjes voor zijn oude dag spaart,” klinkt het. Toch blijkt uit het fijnere snijwerk in het regeerakkoord dat de deur naar belasting op pensioensparen na je 60ste op een kier blijft staan. En daar rijst dan een cruciale vraag: wie trapt erin?
1. Pensioensparen en de regering: een onuitgesproken affaire
In het regeerakkoord zelf wordt pensioensparen niet met zoveel woorden genoemd. Wat wél opduikt, is een zogenaamde “algemene solidariteitsbijdrage” van 10 procent op toekomstige meerwaarden op financiële activa. Met een vrijstelling op de eerste 10.000 euro per jaar.
Het klinkt nobel: grote vissen belasten op hun winst. Maar zoals wel vaker in de politiek zit het venijn in het staartje. Want wat is een financieel actief? En valt pensioensparen daar ook onder, eens je zestig kaarsjes hebt uitgeblazen?
Vooruit lijkt alvast van wel uit te gaan. Rousseau argumenteert dat je bij pensioensparen al vroeg belast wordt via de zogeheten ‘anticipatieve heffing’ van 8 procent op je opgebouwde pot – zelfs al zie je dat geld pas later. Maar, voegt hij toe, als je na je 60e blijft storten of je opgebouwde pot verder winst laat boeken, dan wordt het technisch opnieuw een actief met potentieel belastbare meerwaarde.
De redenering is als volgt: wie na z’n zestigste een rendement van meer dan 10.000 euro per jaar haalt op zijn pensioenspaarrekening, zou wél kunnen worden aangesproken. Alleen... hoeveel mensen doen dat?
2. De mythe van de miljoenenpensionado
Volgens Rousseau moet je al over een indrukwekkende spaarpot beschikken om in het vizier te komen van de nieuwe belasting. “Wie heeft op z’n zestigste een pensioenpot van honderden duizenden euro’s? Dat is geen gewone spaarder meer,” stelt hij kordaat.
Professor Michel Maus (VUB) nuanceert bij VRT NWS. “De meeste mensen sparen gewoon het wettelijk maximum – zo’n 1.350 euro per jaar. Daarmee bouw je geen massieve kapitaalreserves op. Laat staan dat je jaarlijks meer dan 10.000 euro rendement haalt op dat bedrag.” Ook zijn collega Mark Delanote (UGent) houdt de bal laag. “Het komt erop neer dat enkel wie uitzonderlijk veel spaart en uitzonderlijk hoge rendementen haalt, potentieel wordt geraakt. En die groep is klein.”
Maar daar wringt het net. Het regeerakkoord wíl niet op gevoel werken. Het hanteert abstracte normen – en die kunnen op termijn ook de middenklasse raken als de beurs gunstig gezind is. Zeker nu pensioensparen steeds vaker wordt gepromoot als noodzakelijk supplement op een wettelijk pensioen dat ze in Brussel stelselmatig afbouwen.
3. Pensioensparen: spaarkapitaal of speculatief actief?
Het verschil tussen ‘een spaarpotje’ en ‘een financieel actief’ lijkt een semantisch detail, maar is fiscaal van levensbelang. Want als de overheid op je 60ste 8 procent belasting heft omdat je pensioen spaart, en daarna nog eens komt aankloppen met een meerwaardebelasting, dan zitten we plots met dubbele belasting op wat ooit gepresenteerd werd als een fiscaal gestimuleerd initiatief.
Delanote trekt dan ook aan de alarmbel. “Je kunt toch niet zeggen dat een pensioenspaarrekening tot je zestigste een pensioenvoorziening is, en daarna plots een financieel actief?” Dat klinkt als: je wordt gestraft omdat je verstandig bent en je geld laat renderen in plaats van het in een sok te proppen.
Vooruit lijkt dat besef stilaan ook te krijgen. Rousseau liet al verstaan dat er ruimte is voor een vrijstelling specifiek voor pensioensparen. “Als we dat willen, dan is dat oké voor mij.” Een uitnodiging tot politieke hygiëne of gewoon een nooduitgang voor een slecht onderbouwde maatregel?
4. Conclusie: nog veel mist boven de pensioenpot
Wie vandaag trouw elk jaar 1.050 of 1.350 euro opzijzet in zijn pensioenspaarplan, moet zich voorlopig geen zorgen maken. Maar het blijft een ongemakkelijk gegeven dat een instrument dat jarenlang werd gepromoot als ‘je eigen extra pensioen’ op je zestigste juridisch plots van identiteit verandert.
Zolang die semantische schemerzones blijven bestaan, is de deur open voor misinterpretatie, miscommunicatie en – jawel – belastingdruk op zij die dachten goed bezig te zijn. De voorzichtige Belg die elk jaar een beetje spaart om zijn pensioen aan te vullen, hoeft misschien niet meteen een fiscaal advocaat in de arm te nemen. Maar wie het slim heeft aangepakt en zijn potje wel degelijk liet groeien? Die moet opletten.
De echte vraag is niet of je belast wordt op je pensioen. De echte vraag is: gelooft de overheid eigenlijk nog in pensioensparen als sociaal instrument? Of is het, net als je oude dag zelf, stilaan een zaak die je maar beter niet aan de staat overlaat?
(Foto: Pixabay)
