“Rusland werd gedwongen om troepen naar Oekraïne te sturen."
Kennis is macht. Maar je krijgt nog meer macht als je kan bepalen welke kennis er wordt uitgedragen. De Russische jeugd krijgt een nieuw schoolboek waarin het Kremlin niet enkel zijn invasie van Oekraïne rechtvaardigt, maar die zelfs op een bedenkelijke manier romantiseert. Onder het mom van educatie krijgen Russische scholieren een zwaar gekleurde versie van de feiten voorgeschoteld: vadertje Rusland wordt afgeschilderd als de onschuldige verdediger van het moederland.
Van Sovjets tegen nazi’s tot Poetin tegen het Westen
Het controversiële werk - getiteld Militaire Geschiedenis van Rusland - lijkt in niets op de droge geschiedenisboeken waar wij aan denken. Dit is geen objectief naslagwerk; dit is een politiek pamflet, verpakt in een educatief jasje. De driedelige serie, geredigeerd door Vladimir Medinski – een trouwe adjudant van Poetin – herkauwt het officiële Kremlin-narratief met een doelgericht publiek voor ogen: jongeren vanaf 15 jaar.
Wat wordt de leerlingen wijsgemaakt?
Rusland zou in 2022 simpelweg geen keuze hebben had: het Westen had Moskou in de hoek gedreven en Oekraïne was volgens het Kremlin gedegradeerd tot een “agressief anti-Russisch bruggenhoofd”. De parallellen met de Tweede Wereldoorlog worden dik in de verf gezet. Heldendaden van het Russische leger worden verheerlijkt en gekoppeld aan de heroïsche strijd van het Sovjetleger tegen de nazi’s. Een gedurfde, maar vooral misleidende zet die feiten en fictie tot een patriotisch sprookje verweeft.
De “gedwongen” invasie: een les in manipulatie
Het meest opvallende hoofdstuk draagt de titel “Professionalisme, onverzettelijkheid en moed: Russische troepen in de Speciale Militaire Operatie”. Hierin wordt aan scholieren uitgelegd dat de invasie van Oekraïne een noodzakelijke verdediging was tegen westerse agressie. De afzetting van de pro-Russische Oekraïense president Viktor Janoekovytsj in 2014 wordt voorgesteld als het begin van alle ellende: een westerse coup die Oekraïne veranderde in een "vijandig bolwerk".
Het boek minimaliseert niet alleen de eigen rol van Rusland, maar draait de schuld volledig om. Het Westen en Oekraïne worden afgeschilderd als de agressors die de oorlog “onvermijdelijk” maakten. Ivan Basik, een militair historicus en trouwe spreekbuis van het Kremlin, bevestigde dat de hoofddoelstelling van het boek was om jongeren te overtuigen van de “gedwongen aard” van deze zogenaamde speciale militaire operatie.
Educatie of indoctrinatie?
De inhoud van het boek roept onvermijdelijk de vraag op educatie eindigt en doctrinatie begint. In Rusland is die grens al lang vervaagd. Poetin wil niet alleen de slagvelden in Oekraïne wil beheersen, maar ook zich ook nestelen in de hoofden van de volgende generatie. Scholieren worden klaargestoomd met een nationalistisch en revisionistisch wereldbeeld waarin Rusland altijd het slachtoffer is en het Westen altijd de boosdoener.
Het gebruik van onderwijs als propagandamiddel is niets nieuws. Ook in eerdere regimes werden schoolboeken ingezet om ideologieën te verspreiden en een generatie te kneden naar het beeld van de machthebbers. Doch, deze keer gaat het Kremlin nog een stap verder door de actualiteit op zo’n schaamteloze manier te verdraaien.
(Foto: Shutterstock)
