Over veroudering, anti-agingpillen en de zin en onzin van de eeuwige jeugd.
De mens leeft gemiddeld langer dan ooit tevoren. Maar kunnen we straks echt duizend jaar oud worden, zoals sommigen suggereren? Het is een vraag die even fascineert als frustreert. Want achter elke belofte van eeuwige jeugd zit een markt, en achter elke hype schuilt de twijfel. Plastisch chirurg dr. Benoit Hendrickx dook diep in de wetenschappelijke literatuur en in de wereld van biotechnologie voor zijn boek Hoe word je 1.000 jaar? Het resultaat is geen handleiding tot onsterfelijkheid, maar wel een nuchtere blik op wat wél en niét werkt als je ouder wil worden – liefst in goede gezondheid.
De mythe van duizend jaar oud
Volgens Hendrickx zijn verhalen over mensen die duizend jaar zouden kunnen worden niet meer dan sciencefiction. “Ons menselijk lichaam is daar biologisch niet op gebouwd,” stelt hij resoluut. “De maximale levensduur ligt rond de 120 jaar. Dat is vandaag de bovengrens, en die is de voorbije eeuw al flink opgeschoven. Maar dat we nog duizend jaar zouden kunnen toevoegen, lijkt me op dit moment volstrekt onrealistisch.”
Toch heeft de droom van het eeuwige leven nog steeds aantrekkingskracht. Neem Bryan Johnson, de Amerikaanse ondernemer die jaarlijks miljoenen in zijn lichaam pompt in de hoop het verouderingsproces terug te draaien. Hij slikte meer dan honderd supplementen per dag, volgde een streng plantaardig dieet en onderging zelfs bloedtransfusies van zijn tienerzoon. Het leverde hem veel media-aandacht op, maar of het ook écht effect heeft op zijn levensduur, is maar zeer de vraag.
De echte winst: langer gezond blijven
In plaats van te mikken op duizend kaarsjes op de verjaardagstaart, pleit Hendrickx voor een verschuiving van de focus: niet hoe oud je wordt, maar hoe gezond je blijft. “Wat heb je aan een leven van 140 jaar als je de laatste dertig jaar in een rusthuis slijt, met geheugenproblemen en zonder levenskwaliteit?” zegt hij. “De wetenschap is vooral bezig met manieren om veroudering af te remmen of om te buigen, niet om ons onsterfelijk te maken.”
Een van de meest beloftevolle onderzoeksdomeinen zijn de zogeheten senolytica: geneesmiddelen die verouderde cellen opsporen en elimineren. Die oude cellen hopen zich op in het lichaam en zijn mee verantwoordelijk voor ouderdomsziekten. “Er lopen momenteel tientallen klinische studies met zulke stoffen,” zegt Hendrickx. “Sommige middelen, zoals het diabetesmedicijn metformine, tonen interessante resultaten. Maar echt bewezen is er nog niets. Het onderzoek staat nog in zijn kinderschoenen.”
Genen, telomeren en het lot
Waarom de ene persoon vitaal blijft tot zijn honderdste en de ander aftakelt tegen zijn zeventigste, blijft deels een raadsel. Genetica speelt daarin een belangrijke rol, zegt Hendrickx. “We weten dat mensen met langere telomeren – dat zijn beschermende uiteinden van chromosomen – vaak langer leven. Bij proefdieren die genetisch gemanipuleerd zijn om langere telomeren te hebben, zien we niet alleen een langere levensduur, maar ook een lagere kans op ziektes zoals kanker. Toch begrijpen we nog lang niet alle biologische mechanismen die veroudering sturen.”
Daarom blijft preventie voorlopig het krachtigste wapen. En dat zit volgens Hendrickx vaak in eenvoudige dingen: “Goed horen en zien, blijven bewegen, sociale contacten onderhouden, je brein prikkelen door te lezen of te leren. Mensen met goed werkende zintuigen blijven cognitief langer scherp. Bovendien tonen meerdere studies aan dat bijvoorbeeld vaccinatie tegen zona de kans op dementie met twintig procent verlaagt. Zulke interventies zijn relatief eenvoudig en hebben impact.”
De dooddoeners: overgewicht en hartziekten
Wat dan wél absoluut te vermijden? “Obesitas,” stelt Hendrickx zonder omwegen. “Overgewicht is een van de belangrijkste oorzaken van hart- en vaatziekten én dementie. De meerderheid van de mensen overlijdt uiteindelijk aan complicaties van hun cardiovasculair systeem.” Volgens de arts zullen GLP-1-analogen – zoals Ozempic – in de komende jaren een cruciale rol spelen in het terugdringen van die sterfte. “Ze verminderen de eetlust en helpen bij gewichtsverlies. Daarmee zouden we veel gezondheidswinst kunnen boeken, al zullen we de sterfte nooit volledig kunnen uitschakelen.”
Daarnaast blijft fysieke activiteit essentieel. “Het beste wat je kunt doen om gezond oud te worden? Je calorie-inname onder controle houden en regelmatig bewegen. Die twee factoren wegen zwaarder door dan welk supplement dan ook.”
Wat Hendrickx zelf doet (en laat)
De chirurg laat zich niet onbetuigd in zijn zoektocht naar een gezonde toekomst. Hij gebruikt botox om rimpels te beperken en smeert elke dag een verzorgende dagcrème. Hij meet zijn slaap en hartritme via een smartwatch, doet aan intermittent fasting en beperkt zijn calorie-inname. “Ik neem zelf GLP-1-analogen en probeer bewust te eten,” zegt hij. “Maar ik blijf ook een bourgondiër – met mate. Het gaat om balans. Of dit alles me daadwerkelijk helpt om ouder te worden? Vraag het me binnen vijftig jaar opnieuw.”
De hypes ontleed: wat werkt écht?
In zijn boek neemt Hendrickx ook een reeks populaire anti-agingtrends onder de loep. Zijn oordeel:
Intermittent fasting: werkt mogelijk via calorierestrictie, maar niet bewezen dat het levensduur verlengt.
Botox en crèmes: werken aanvullend. Botox vertraagt dynamische rimpels, crèmes en zonnebescherming verbeteren de huidgezondheid.
Probiotica: ons darmmicrobioom is belangrijk, maar de juiste samenstelling is nog onbekend.
Cryotherapie: koude activeert vetverbranding, maar je hebt extreme temperaturen nodig. Een koude douche volstaat niet.
Collageensupplementen: effect is beperkt en variabel. Klinisch bewijs is mager.
Total body scans: kansen op vroegtijdige detectie zijn er, maar ook op overdiagnose. Nauwkeurigheid zal verbeteren met AI.
Detoxdrankjes: wetenschappelijk waardeloos. Een maand geen alcohol drinken is wél zinvol.
Biohacking: levert meer inzicht in het eigen lichaam op. Wie data correct interpreteert, kan gerichter aan zijn gezondheid werken.
Wat hebben we vandaag geleerd?
De zoektocht naar onsterfelijkheid is voorlopig een utopie. Maar een langer én gezonder leven is wél binnen handbereik – met realistische maatregelen, onderbouwde wetenschap en een gezonde dosis discipline. Er bestaat geen magische pil, maar wie zijn lichaam goed onderhoudt, vergroot zijn kansen op een kwaliteitsvolle oude dag aanzienlijk.
(Foto: Pixabay)
