Geweld, gewoon om het geweld.
Het klassieke terrorisme lijkt in België voorlopig wat op zijn retour. Minder meldingen, minder acute dreigingen, minder alarmsignalen. Maar tegelijk duikt in de donkerste uithoeken van het internet een nieuw soort extremisme op dat de veiligheidsdiensten zichtbaar nerveus maakt: jongeren die niet radicaliseren voor Allah, het vaderland of een politieke overtuiging, maar gewoon voor geweld zelf.
Hoe zinlozer, hoe beter.
Volgens het jongste jaarverslag van het OCAD dat ‘De Tijd’ kon inkijken, verschuift het gevaar steeds meer naar wat men “nihilistisch extremisme” noemt. Een kille cocktail van online radicalisering, gore fascinatie, complotdenken, nazi-symboliek, satanistische esthetiek en pure leegte. Geen duidelijke ideologie meer, geen strak netwerk, geen klassieke terreurcel. Alleen jonge mensen die elkaar online opjutten om grenzen te overschrijden — en daarbij steeds verder gaan.
Het internet als speelplaats voor ontspoorde geesten.
Van jihad naar chaos zonder doel
De cijfers lijken op het eerste gezicht geruststellend, omdat er een daling i zit. Het OCAD kreeg vorig jaar 157 meldingen van extremistische of terroristische dreiging binnen, fors minder dan de 217 meldingen een jaar eerder. Ook de ernst van de dossiers daalde. Slechts een klein deel werd nog als “ernstig” beschouwd.
Maar onder die dalende cijfers groeit een ander probleem. Niet minder gevaarlijk, wel moeilijker te vatten.
Waar radicalisering vroeger vaak draaide rond georganiseerde groepen of ideologische overtuigingen, ziet OCAD nu steeds vaker losse individuen die online afglijden in een wereld zonder moreel kompas. Geen politieke einddoelen, geen revolutionaire theorieën, zelfs geen samenhangend gedachtegoed. Alleen de obsessie met schokkend geweld, vernedering en destructie.
Een soort digitale subcultuur waarin aandacht de enige valuta geworden is.
Discord, Roblox en gesloten online krochten
De radicalisering verloopt niet langer via obscure moskeeën of geheime bijeenkomsten, maar via schermen in kinderkamers. Sociale media spelen daarin een hoofdrol, maar ook platformen waar ouders nauwelijks zicht op hebben: Discord-kanalen, gamingplatformen zoals Roblox en besloten online forums waar geweld niet alleen gedeeld maar ook aangemoedigd wordt.
Volgens OCAD-topman Gert Vercauteren verspreidt het fenomeen zich “als een olievlek”.
Wat vooral opvalt: de doelwitten zijn vaak bijzonder jong. Kwetsbare tieners worden online benaderd, gemanipuleerd en soms letterlijk aangezet tot zelfverminking, zelfdoding of geweld tegen anderen. Beelden daarvan circuleren vervolgens binnen die netwerken als trofeeën.
De grens tussen extremisme, psychologische manipulatie en digitale sadisme vervaagt volledig.
De nieuwe extremist draagt geen uniform meer
Het meest verontrustende aan deze evolutie: de veiligheidsdiensten hebben veel minder houvast. Er is geen klassieke organisatie, geen hiërarchie, geen duidelijk centrum.
Driekwart van de dreigingsmeldingen gaat intussen over zogenaamde lone actors: individuen die alleen handelen of in losse online netwerken opereren. Vaak internationaal, anoniem en ongrijpbaar.
Dat maakt preventie bijna onmogelijk.
De nieuwe extremist draagt geen bivakmuts, roept geen slogans en hangt geen vlag uit het raam. Hij zit op een slaapkamer met een headset op, tussen gamingchats en videoclips, terwijl algoritmes hem steeds verder de digitale afgrond in duwen.
Het internet als wetteloze zone
Het OCAD spaart ook de technologieplatformen niet. Volgens Vercauteren blijft het internet vandaag veel te veel een soort Far West waarin extremistische content amper gecontroleerd wordt en minderjarigen moeiteloos toegang krijgen tot steeds extremere beelden en netwerken.
En daar wringt het politieke probleem.
Europa en nationale overheden praten al jaren over strengere moderatie, verantwoordelijkheid van platformen en bescherming van jongeren online. Maar intussen blijft de realiteit dat kinderen en tieners vaak sneller toegang vinden tot extremistische content dan tot degelijke mentale hulp.
Het oude beeld van terrorisme — bomgordels, geheime cellen en internationale netwerken — maakt stilaan plaats voor iets diffuser, chaotischer en misschien net daarom gevaarlijker.
Geen grote ideologie meer.
Alleen leegte, online aandacht en de drang om steeds verder te gaan.
(Foto: Shutterstock)
