Exact één dag voordat Benjamin Netanyahu zich opnieuw moest verantwoorden voor het gerecht in zijn zoveelste corruptieproces, bombardeert Israël Iran. Toeval?
Probeert Netanyahu te bewijzen dat toeval bestaat? Het begin van de Joodse oorlog met Iran is qua timing wel heel erg toevallig, heel erg gunstig voor de Dumbo van het Midden-Oosten. Exact de dag voordat Benjamin Netanyahu zich opnieuw moest verantwoorden voor het gerecht in zijn zoveelste corruptieproces, vallen de eerste bommen op Teheran. Volgens Gerd Nonneman – professor internationale betrekkingen aan de Georgetown University in Qatar – is deze tragikomedie geschreven en geregisseerd door Benjamin – Bibi – Netanyahu.
Volgens Nonneman is het patroon intussen pijnlijk voorspelbaar. Telkens wanneer Netanyahu het gerechtsgebouw ruikt, ruikt de wereld ineens buskruit. “De persoonlijke wettelijke problemen waar hij al maandenlang in verstrikt zit, gaan hand in hand met militaire escalaties,” stelt de professor Bij VRT Nws. “Zodra er beweging komt in het proces, doet hij iets dat de schijnbare staatsman moet versterken — bij voorkeur met tanks of straaljagers.”
Van corruptiezaal naar commandocentrum
Netanyahu weet het perfect: niets doet een volk de rangen beter sluiten dan een ‘externe vijand’. En als die vijand ook nog eens Iran heet — het favoriete schrikbeeld van elke rechtse Israëlische strateeg — dan is het des te makkelijker om zijn electorale imago van ‘sterke leider’ van onder het stof te halen. Een beetje oorlogstaal hier, een operatie daar, en plots spreekt niemand nog over steekpenningen, omkooppraktijken of schaamteloze belangenvermenging.
Bibi’s politiek rookgordijn: getest, goedgekeurd en herhaald
De Israëlische premier is intussen een geoefend evenwichtskunstenaar in dit macabere circus. Het is niet de eerste keer dat Netanyahu de aanvalstrom op Iran of Gaza gebruikt om de rechtszaal te overstemmen. Al jaren speelt hij met vuur als dat politiek opportuun blijkt. De logica is even doorzichtig als cynisch: een volk in oorlog stelt geen vragen over ethiek, transparantie of het gebruik van staatskassen voor persoonlijke advocaten.
Dat er bij dergelijke operaties doden vallen, steden beschadigd worden en het Midden-Oosten weer eens richting explosie dreigt te kantelen, is voor Netanyahu slechts collateral damage. Hij wil vooral politiek overleven door zich te profileren als ‘de man die Israël beschermt’. Tijd winnen dus tot het gerecht opnieuw aan de bel trekt.
Tactiek van de afleiding: klassieker uit de autocratenhandleiding
Nonneman noemt het geen toeval, maar ‘een gekend fenomeen’. Leiders in nauwe schoentjes grijpen vaker naar vijandbeelden en militaire spierballen als de rechtszaal te dichtbij komt. Denk aan Erdogan, Trump, Putin, zelfs Berlusconi in zijn gloriejaren. De strategie is kinderlijk eenvoudig: zet het nationale belang in de etalage, pak uit met een internationale crisis, en kijk hoe snel het binnenlandse nieuws over je corruptieschandalen naar pagina 6 verdwijnt.
In het geval van Netanyahu komt er nog een extra dimensie bij: zijn coalitie bestaat uit een handvol ultrarechtse ministers die maar al te graag zien dat de bommen vallen, als het maar niet op hun regering is. Bibi houdt zo zijn rechts-nationalistische achterban tevreden, wakkert het sentiment aan én koopt politieke goodwill in ruil voor militaire escalatie. Dat er internationaal gemor wordt, zal hem worst wezen. Zolang zijn proces in Jeruzalem maar stof vergaart.
De oorlog als spiegel van een zieltogende premier
De aanval op Iran lijkt op het eerste gezicht een daad van staatsmanschap. Maar wie even dieper graaft, ruikt vooral de zweetlucht van een premier die zijn hachje probeert te redden. Benjamin Netanyahu staat met één been in de rechtszaal en met het andere op de startknop van een militaire escalatie. En net als altijd hoopt hij dat niemand kijkt naar dat eerste been — zolang het tweede maar genoeg rook en vlammen produceert.
Of deze afleiding werkt? Tijdelijk misschien. Maar vroeg of laat moet ook de grootste pyromaan zijn lucifers afgeven. En dan rest alleen de rook van een politieke carrière die meer werd gedefinieerd door rechtszaken dan door staatsmanschap.
De rechtszaken tegen Netanyhu op een rij:
Benjamin Netanyahu staat momenteel terecht in drie verschillende strafzaken waarin hij wordt beschuldigd van corruptie, fraude en machtsmisbruik. Het is de eerste keer in de geschiedenis van Israël dat een zittende of gewezen premier op deze manier strafrechtelijk vervolgd wordt. De zaken zijn complex, met veel getuigen, sms-verkeer en deals tussen politici en mediabedrijven. Hieronder een overzicht:
Zaak 1000 – geschenken van miljardairs
Aanklacht: fraude en vertrouwensbreuk
Essentie: Netanyahu en zijn vrouw Sara zouden voor honderdduizenden euro’s aan luxe geschenken hebben aangenomen van bevriende miljardairs, zoals filmproducent Arnon Milchan en Australische magnaat James Packer. Denk aan dure sigaren, juwelen en flessen champagne — en dat allemaal in ruil voor politieke gunsten.
Netanyahu’s verweer: Het ging om “cadeautjes tussen vrienden”, geen omkoping.
Zaak 2000 – deal met Yedioth Ahronoth
Aanklacht: fraude en vertrouwensbreuk
Essentie: Netanyahu zou geprobeerd hebben een deal te sluiten met Arnon Mozes, de uitgever van de populaire krant Yedioth Ahronoth. In ruil voor positievere berichtgeving zou hij een concurrerende krant (Israel Hayom) willen inperken via wetgeving. Klassiek gevalletje "media voor macht".
Netanyahu’s verweer: Hij voerde “informele gesprekken” maar ging niet in op het voorstel.
Zaak 4000 – bevoorrechting van telecombedrijf Bezeq
Aanklacht: omkoping, fraude en vertrouwensbreuk
Essentie: Dit is de zwaarste aanklacht. Als minister van Communicatie zou Netanyahu regulatoire voordelen hebben gegeven aan het telecombedrijf Bezeq (eigendom van zakenman Shaul Elovitch). In ruil kreeg hij via Elovitch’ nieuwswebsite Walla! positieve en gepersonaliseerde berichtgeving over hemzelf en zijn gezin.
Netanyahu’s verweer: “De media zijn altijd kritisch, ik heb daar geen controle over gehad.” De voordelen voor Bezeq noemt hij "beleidsmatig gerechtvaardigd".
Stand van het proces (juni 2025)
De rechtszaken zijn nog altijd aan de gang. Het proces begon officieel in mei 2020, maar werd sindsdien meermaals vertraagd door:
- coronamaatregelen,
- politieke instabiliteit (de vijf verkiezingen in vier jaar),
- eindeloze moties van de verdediging.
Er zijn al tientallen getuigen verhoord. Netanyahu werd meerdere keren onder ede ondervraagd. De kernvraag in zaak 4000 is: was er een directe wisselwerking tussen politieke gunsten en persoonlijke mediawinst? Als dat bewezen wordt, is een veroordeling wegens omkoping zeer waarschijnlijk.
Wat riskeert Netanyahu?
Als hij veroordeeld wordt, riskeert hij meerdere jaren celstraf, vooral in zaak 4000. En hoewel hij premier is geweest, biedt dat geen immuniteit. Bovendien zou een veroordeling zijn politieke carrière definitief kelderen, ook al probeert hij via gerechtshervormingen de rechterlijke macht deels te ondermijnen.
(Foto: Shutterstock)
