‘Sancta’ ontketent controverse in Antwerpen.
Filip De Winter schreef het onomwonden op X: “Halfnaakte nonnen op rolschaatsen die door een vrouwelijke Christus op hun achterwerk worden gemept… het soort puberale provocatie dat in een B-pornofilm scoort, maar in de Antwerpse opera? Zou men dit ook durven over de islam? De opera Sancta is een zoveelste #WegMetOns-frats op kosten van de Vlaamse belastingbetaler.”
Het zijn scherpe woorden die de kern raken van het debat rond de nieuwe voorstelling van Opera Ballet Vlaanderen.
Sancta, vrijdag in première in Antwerpen, toont een feministische herinterpretatie van het controversiële stuk Sancta Susanna uit 1922. De productie van de Oostenrijkse theatermaker Florentina Holzinger combineert opera, liturgische muziek, pop en metal tot een “radicaal nieuwe misviering” van ongeveer 2,5 uur, waarin conventies volledig overboord worden gegooid. Nonnen zingen, rolschaatsen en voeren expliciete seksuele handelingen uit, soms met (nep)bloed en piercings.
Bisschop Bonny noemt voorstelling ‘grotesk’
Antwerpse bisschop Johan Bonny reageert fel. Hij noemt het “grotesk om de vloer aan te vegen met het christendom” en waarschuwt voor psychologische schade. Volgens Bonny gaat het niet om naaktheid op zich, maar om het identificeren met religieus leven: “Humor hebben we, maar hier gaat het om respect voor mensen en hun geloof. Psychologische spot is ook een vorm van geweld.”
Bonny wijst bovendien op een dubbele standaard: terwijl politie en overheid strikte maatregelen nemen ter bescherming van joodse en moslimgemeenschappen, lijkt kritische behandeling van het christendom in de kunsten ongeremd te mogen.
Opera Ballet Vlaanderen verdedigt artistieke vrijheid
Jan Vandenhouwe, artistiek directeur van Opera Ballet Vlaanderen, wijst kritiek van de hand. Volgens hem is de voorstelling geen aanval op de katholieke kerk, maar een dialoog met eeuwenoude westerse beeldtaal die geweld en religieuze symboliek bevat. De productie zou een feministische en kritische kijk bieden op seksuele onderdrukking binnen religieuze structuren, niet op gelovigen zelf.
Vandenhouwe benadrukt bovendien dat het niet de bedoeling is dat de samenleving hervalt in een “heksenjacht op kunst die moeilijke thema’s of feministische kritiek aankaart”. Hij nodigt bisschop Bonny uit de voorstelling te bekijken en nadien in gesprek te gaan, iets wat Bonny beleefd weigert: “Mijn gedachten zitten bij het lijden en sterven van Jezus Christus en bij de mensen die nu in deze wereld lijden.”
Controverse gegarandeerd
De Antwerpse première van Sancta belooft geen ongemerkt theaterbezoek te worden. Het debat over artistieke vrijheid, religie en publiek geld lijkt zich de komende weken stevig op te voeren. Waar de een het ziet als feministische kritiek en vernieuwing, spreekt de ander van een provocatie die grenzen overschrijdt. De voorstelling zet Antwerpen in vuur en vlam en houdt de discussie over respect, geloof en kunst op scherp.
Nu nog de verontwaardiging voor het misbruik in de kerk, misschien?
De controverse rond Sancta toont dat de kerk duidelijk kan reageren op publieke verontwaardiging. Hopelijk betekent dit ook dat ze diezelfde waakzaamheid en verontwaardiging meeneemt bij het aanpakken van misbruik binnen de eigen muren. Respect voor geloofsgemeenschappen gaat hand in hand met verantwoordelijkheid voor hun eigen instellingen – en daar valt nog veel werk te doen.
(Foto: YouTube)
