Schoolkosten brengen 1 op de 7 Vlaamse gezinnen in de problemen.
In ons land bestaat er zoiets als ‘gratis onderwijs’. Doch, dat is theorie. Voor veel Vlaamse gezinnen is september geen maand van nieuwe boekentassen en frisse potloden, maar van financiële stress. Uit de jongste Gezinsbarometer van de Gezinsbond blijkt dat één op de zeven gezinnen grote moeite heeft om de jaarlijkse schoolfactuur te betalen. De cijfers schetsen een land waarin het gezinsbudget steeds vaker kraakt onder structurele druk.
De septemberdruk wordt structureel
Het nieuwe schooljaar betekent een tsunami aan kosten: boekentassen, schoolboeken, sportkledij, lidgeld voor hobby’s, bus- of treinabonnementen, en zelfs fietsherstellingen. Volgens de Gezinsbond kan minder dan de helft van de gezinnen deze ‘septemberrekening’ moeiteloos betalen. Bij 37 procent is het een krappe evenwichtsoefening en 14 procent moet uitstellen, lenen of hulp vragen.
Directeur Jeroen Sleurs vat het bij ‘VRT NWS’ kernachtig samen: “Gezinnen moeten puzzelen en prioriteiten stellen. Rekeningen worden doorgeschoven, wat rente en schuldenrisico’s opbouwt.”
UiTPAS amper benut
Een opvallend lichtpuntje, dat amper wordt gebruikt, is de UiTPAS. Slechts 11 procent van de gezinnen doet beroep op deze kaart, die duizenden vrijetijdsinitiatieven korting biedt. De Gezinsbond roept gemeenten op het systeem breder uit te rollen om gezinnen ademruimte te geven bij culturele en sportieve activiteiten. Of dat echt het verschil kan maken, klinkt als een opgelegd positief maneuver van de openbare omroep? We nemen het met een zak zout.
Beleidskeuzes maken situatie nijpender
Terwijl gezinnen al in het rood gaan, besluit de Vlaamse regering de schoolbonus te schrappen en de zorgpremie op te trekken. Ook de gedeeltelijke schrapping van de indexering van de kinderbijslag weegt door. Volgens berekeningen van de Gezinsbond verliezen doorsnee middenklassegezinnen hierdoor ruim 900 euro koopkracht per jaar.
Vooral eenoudergezinnen voelen de pijn. Amper 36 procent haalt zonder problemen het einde van de maand, 15 procent heeft effectieve financiële hulp nodig. Het aantal kinderen speelt eveneens een rol: gezinnen met drie of meer kinderen moeten vaker knopen doorhakken, net als kortgeschoolde ouders.
Structurele armoede
De septemberdruk is niet langer een piekprobleem. Meer dan de helft van de gezinnen moet het hele jaar door scherp op het huishoudbudget letten. 11 procent kan structureel niet alle facturen betalen. Twee procent moet maandelijks geld lenen bij familie of vrienden; nog eens 2 procent redt het simpelweg niet.
De cijfers van de Gezinsbond zijn ontnuchterend: een op de vier gezinnen kreeg het afgelopen jaar financiële hulp van familie of vrienden. Bij ouders jonger dan 34 jaar stijgt dat zelfs naar een op de drie.
Politiek werk aan de winkel
Voor de Gezinsbond is het duidelijk: de politiek moet over beleidsdomeinen heen kijken. Kinderbijslag, betaalbare kinderopvang, woonbeleid en vergoedingen voor ouderschapsverlof moeten coherenter en eerlijker. Zeker voor alleenstaande ouders is dit cruciaal om werk en gezin te kunnen combineren.
De conclusie is hard: schoolkosten en gezinsuitgaven zijn geen incidentele drukpunten meer, maar een structureel probleem. Zonder ingrepen in fiscaliteit, kinderopvang en woonkosten blijft het voor tienduizenden gezinnen in Vlaanderen elk schooljaar opnieuw een financieel mijnenveld. Nu ja van mijnenvelden weet Theo Francken alles, toch?
(Foto: Pixabay)
