Sciensano bevestigt harde realiteit: armoede verkort het leven.
Wie arm is in België, sterft gemiddeld vroeger dan wie het beter heeft. Dat is geen ideologische stelling, maar een statistisch vastgestelde realiteit. Uit een nieuw rapport van gezondheidsinstituut Sciensano blijkt dat één op de vijf overlijdens in ons land rechtstreeks gelinkt is aan sociale achterstelling. Indien iedereen in België zou leven onder dezelfde, gunstige socio-economische omstandigheden, zouden er jaarlijks tot 21.000 overlijdens minder te betreuren zijn.
Welvaart als levensbepalende factor
Voor het onderzoek bracht Sciensano de socio-economische situatie van alle Belgische wijken in kaart. Daarbij werd gekeken naar een brede set indicatoren: inkomen, opleidingsniveau, gezondheid, huisvesting, werkgelegenheid en criminaliteit. Elke wijk kreeg een score van één tot tien, van minst tot meest welstellend. Die gegevens werden vervolgens gekoppeld aan sterftecijfers en doodsoorzaken over de periode 2013–2022.
De conclusie is eenduidig: hoe lager de welvaart van een wijk, hoe hoger de sterfte. In 2013 kon 14 procent van de overlijdens statistisch worden toegeschreven aan sociale ongelijkheid. Dat aandeel is sindsdien blijven stijgen en bereikte tijdens de coronapandemie een piek van 19 procent. Vandaag gaat het om ongeveer één vijfde van alle overlijdens.
Ziekten van ongelijkheid
In minder welstellende wijken komen bepaalde doodsoorzaken opvallend vaker voor. Hartaandoeningen, longkanker en chronisch obstructieve longziekte domineren er de statistieken. Het zijn aandoeningen die sterk samenhangen met leefomstandigheden en gezondheids gedrag, in het bijzonder roken.
Sciensano wijst erop dat het rookgedrag de voorbije decennia sterk is gedaald bij hoogopgeleiden, terwijl die daling bij lager opgeleiden veel beperkter bleef. Dat verschil vertaalt zich rechtstreeks in gezondheidsuitkomsten en levensverwachting.
Beleid dat ongelijkheid negeert, mist zijn doel
Volgens Sciensano volstaat een algemeen gezondheidsbeleid niet om deze kloof te dichten. Wie echt impact wil hebben op de volksgezondheid, moet rekening houden met de sociaal-economische realiteit waarin mensen leven. Wijken waar armoede, lagere scholing en onzeker werk samenkomen, vragen een andere aanpak dan welvarende buurten.
Dus?
De cijfers laten weinig ruimte voor interpretatie: sociale ongelijkheid is geen abstract begrip, maar een meetbare doodsoorzaak. In België geldt nog altijd een harde wetmatigheid: wie arm is, sterft jonger dan wie rijk is. Dat verschil is geen natuurwet, maar het gevolg van beleidskeuzes – of het gebrek daaraan.
(Foto: AI-P-magazine/Grok)
