Wist jij dat je al jaren naft van de Rus in je tank kapt?
Dacht jij ook dat Lukoil benzine van ene Luk was. Zoals Gabriëls van de familie Gabriëls, zeg maar. Niet dus. Wie tankt bij Lukoil, tankt bij een firma waarvan de oorsprong duidelijk Russisch is. En daar zou wel eens een einde aan kunnen komen. Want nu de Amerikaanse sancties tegen Russische oliebedrijven zijn verstrengd, komt de positie van Lukoil in België op losse schroeven te staan. De vraag rijst of de rode pompen in ons land straks verdwijnen, en of brandstof duurder wordt als dat gebeurt.
Een oliereus in het vizier
De Amerikaanse regering heeft recent nieuwe sancties uitgevaardigd tegen de Russische oliebedrijven Lukoil en Rosneft. Voor Lukoil, dat als privaat bedrijf jarenlang buiten schot bleef, zijn de gevolgen aanzienlijk. Het bedrijf moet zijn internationale activiteiten afstoten, waaronder raffinaderijen in Bulgarije en Roemenië en een groot aandeel in Zeeland Refinery in Nederland. Die verkoop moet – snel, snel – uiterlijk tegen eind november afgerond zijn.
Lukoil is een van de grootste Russische multinationals, actief in negentien landen en met meer dan vijfduizend tankstations wereldwijd. De impact van de maatregelen zal dus ook buiten Rusland voelbaar zijn.
België als uitvalsbasis
In België heeft Lukoil sinds 2007 voet aan de grond, toen het 156 JET-tankstations overnam. Nadien volgden uitbreidingen via de overname van kleinere netwerken, goed voor een huidig totaal van zo’n 180 stations. De Belgische tak wordt bestuurd vanuit Vilvoorde en beschikt over opslagplaatsen in Neder-over-Heembeek.
De activiteiten zijn winstgevend gebleven, zelfs tijdens de oorlog in Oekraïne. De omzet schommelde de voorbije jaren rond het miljard euro, met een piek van 1,4 miljard in 2022. De nettowinst bedraagt jaarlijks gemiddeld zo’n 20 tot 25 miljoen euro. Lukoil België blijft op papier een gezond bedrijf, maar het moederbedrijf kreunt onder internationale druk.
Brandstof zonder Russische vlag
De brandstof die in de Belgische Lukoil-stations verkocht wordt, komt niet rechtstreeks uit Rusland. Ze wordt aangekocht op de internationale markt, waar olie uit verschillende regio’s wordt gemengd en verhandeld. Het onderscheid tussen Russische en niet-Russische olie is daardoor in de praktijk moeilijk te maken.
Sinds het Europese verbod op de invoer van ruwe Russische olie per schip, wordt de bevoorrading van brandstoffen grotendeels omgeleid via derde landen. Producten die in Turkije, India of de Golfstaten worden geraffineerd, kunnen nog steeds olie van Russische oorsprong bevatten, ook al voldoet de verkoop formeel aan de Europese sanctieregels.
Dat verklaart waarom een “Russisch” tankstation niet noodzakelijk Russische olie verkoopt, maar tegelijk ook waarom Poetins oorlogskas indirect toch blijft meedraaien op westerse vraag.
Financiële druk en reputatierisico
De Amerikaanse sancties zorgen niet alleen voor commerciële beperkingen, maar ook voor financiële druk. Europese banken dreigen hun samenwerking met Lukoil stop te zetten uit vrees voor secundaire sancties. Daardoor komt de dagelijkse werking in gevaar, ook in België.
Er wordt achter de schermen gezocht naar overnemers voor de Belgische activiteiten, om te vermijden dat het netwerk stilvalt. Voorlopig blijven de stations operationeel, maar de toekomst hangt af van wie de controle overneemt.
Olie zonder oorsprong
Olie is geen product dat zich makkelijk laat labelen. Moleculen dragen geen vlag. Zodra ruwe olie gemengd of verwerkt wordt in raffinaderijen, is de herkomst niet meer te traceren. Daardoor is de wereldwijde oliestroom vandaag een complex web waarin sancties moeilijk te handhaven zijn.
Zelfs als Europa geen druppel Russische olie meer rechtstreeks invoert, blijft de kans groot dat Russische moleculen via omwegen opnieuw in de Europese brandstofmix terechtkomen.
Wat betekent dit voor de pompprijzen?
De geopolitieke onrust heeft voorlopig weinig invloed op de prijs aan de pomp. De wereld kampt momenteel met een structureel overschot aan olieproductie, goed voor ruim drie miljoen vaten per dag. Dat overschot drukt de prijzen en houdt de markten stabiel.
Pas wanneer Rusland zijn productie volledig zou stopzetten — wat economisch onrealistisch is — zou er een prijsschok ontstaan. De huidige stijgingen aan de pomp zijn vooral psychologisch: markten reageren op onzekerheid, niet op tekorten.
Een merk met een onzekere toekomst
Voor de Belgische automobilist verandert er voorlopig weinig. Er is voldoende brandstof, de bevoorrading loopt, en de pompen blijven open. Maar het merk Lukoil dreigt te verdwijnen uit het straatbeeld, niet omdat er geen olie meer is, maar omdat het politiek te beladen is geworden.
Lukoil blijft winstgevend, maar zijn naam weegt zwaarder dan zijn cijfers. En dat zou wel eens het begin van het einde kunnen betekenen voor de rode pomp aan de Belgische baan.
(Foto: Shutterstock)
