Wat hebben we vandaag geleerd? Vertrouw een politicus nooit helemaal op zijn woord wanneer hij belooft dat een nieuwe maatregel niets extra zal kosten. En begin zeker de kleine lettertjes te zoeken zodra het woord “budgetneutraal” valt.
Het wegenvignet werd verkocht met een eenvoudig idee. Buitenlandse automobilisten gebruiken onze wegen en zouden daar voortaan mee voor betalen. De Vlaming zou niet meer kwijt zijn, want tegelijk werd de verkeersbelasting hervormd. Iedereen tevreden: de buitenlandse nummerplaten aan de kassa en de Vlaamse automobilist buiten schot. Alleen staan er in de begrotingsdocumenten voor 2027 enkele vervelende cijfers.
De Vlaamse regering rekent namelijk op 64 miljoen euro extra inkomsten uit voertuigen met een Vlaamse nummerplaat. Buitenlandse bestuurders moeten 130 miljoen euro opleveren. Samen levert de hele hervorming de Vlaamse schatkist netto 194 miljoen euro extra per jaar op. Budgetneutraal blijkt dus vooral een kwestie van voor welk budget je het bekijkt.
De rekening klopt, de belofte iets minder
Vanaf 1 mei 2027 moet het wegenvignet gelden op de Belgische snelwegen en gewestwegen. De Vlaamse regering verwacht dat het jaarlijks 529 miljoen euro opbrengt. Tegelijk verdwijnt door de hervorming van de verkeersbelasting 335 miljoen euro aan bestaande inkomsten.
529 min 335: 194 miljoen euro extra.
Daarvan moet 130 miljoen van buitenlandse voertuigen komen. De resterende 64 miljoen euro wordt opgehaald bij voertuigen die in Vlaanderen zijn ingeschreven.
Dat betekent niet dat iedere Vlaamse automobilist individueel meer zal betalen. Voor sommige bestuurders daalt de rekening, voor andere stijgt ze. Maar wanneer je begroting 64 miljoen euro bijkomende inkomsten uit Vlaamse voertuigen inschrijft, wordt het wel wat creatief om te blijven zeggen dat de hervorming de Vlaming globaal geen cent extra kost.
Vooral de loodgieter mag mee budgetneutraliseren
En nee, die 64 miljoen wordt niet uitsluitend opgehaald bij mensen die op zondagochtend hun Bentley uit de verwarmde garage halen.
De grootste bijkomende inkomsten komen volgens de begrotingsramingen uit drie categorieën: bestelwagens voor lichte vracht, leasingwagens en elektrische privéwagens.
Bestelwagens moeten Vlaanderen netto 32 miljoen euro extra opleveren. Voor leasingwagens rekent de regering op 20 miljoen euro bijkomende inkomsten en elektrische privéwagens die niet geleased zijn, brengen nog eens 16 miljoen euro extra op.
Samen is dat 68 miljoen euro. Eigenaars van oldtimers betalen naar verwachting 3 miljoen minder en particuliere brandstofwagens zonder leasing leveren ongeveer 1 miljoen euro minder op. En zo belanden we opnieuw bij die 64 miljoen.
Een bestelwagen is voor een loodgieter, schrijnwerker of andere zelfstandige doorgaans geen speeltje voor het weekend maar een werkinstrument. Een leasewagen maakt voor heel wat werknemers deel uit van hun verloning. En wie elektrisch rijdt, heeft niet noodzakelijk een Porsche Taycan naast het zwembad staan.
De rekening laat zich dus niet zo gemakkelijk verkopen als een bijdrage van “de rijken”.
Weyts: “We zijn altijd open en eerlijk geweest”
Vlaams minister van Financiën en Begroting Ben Weyts (N-VA) houdt vol dat de hervorming verdedigbaar is.
“Voor de fossiele wagens blijven de belastinginkomsten op hetzelfde niveau als vandaag”, zegt hij. Wie uitsluitend naar de verkeersbelasting kijkt, zou volgens Weyts in vier op de vijf gevallen beter af zijn. Tel je daar het wegenvignet bij, dan zou meer dan de helft van de bestuurders nog altijd goedkoper uitkomen of ongeveer hetzelfde betalen.
Voor de uitzonderingscategorieën heeft Weyts naar eigen zeggen altijd uitleg gegeven. Bij elektrische auto's verandert de verkeersbelasting niet omdat de meeste eigenaars vandaag al geen verkeersbelasting betalen. Voor leasingwagens was een verlaging volgens hem niet haalbaar zonder een samenwerkingsakkoord met de andere gewesten. Bij lichte vracht wordt de verkeersbelasting met 30 procent verlaagd en kunnen de kosten van het vignet als beroepskost worden ingebracht.
Weyts wijst bovendien naar Europa. Het Europese non-discriminatiebeginsel laat volgens hem niet toe dat Vlaanderen iedere eigen bestuurder volledig compenseert voor het vignet terwijl buitenlandse automobilisten wel moeten betalen. Volgens de regering worden de grenzen van wat juridisch mogelijk is al opgezocht.
Dat is een verdedigbare uitleg. Alleen heeft een begroting de vervelende gewoonte dat ze uiteindelijk gewoon optelt.
En onderaan die rekening staat nog altijd hetzelfde: 64 miljoen euro extra inkomsten uit voertuigen die in Vlaanderen zijn ingeschreven.
Misschien is dat wat men tegenwoordig bedoelt met budgetneutraal: de overheid krijgt meer geld, maar zolang niet iedereen persoonlijk meer betaalt, telt het blijkbaar niet.
De les blijft dus eenvoudig. Wanneer een politicus zegt dat een nieuwe maatregel je niets extra zal kosten, hoef je hem niet meteen een leugenaar te noemen.
Wacht gewoon even tot de begroting verschijnt.
(Fotomontage: Didier Lebrun/photonews)
