Geld lenen, kost ook geld.
Een nieuwe smartphone, een citytrip of een auto op afbetaling. Het klinkt onschuldig, bijna vanzelfsprekend. Toch groeit achter die dagelijkse consumptie een financiële realiteit die steeds meer Belgen niet meer kunnen bijbenen.
Volgens cijfers van de Nationale Bank kampen inmiddels 242.744 Belgen met minstens één achterstallige betaling op een consumentenkrediet. De totale openstaande schuld bij dat soort kredieten loopt op tot bijna 1,6 miljard euro.
En de trend gaat in één richting: omhoog.
In één jaar tijd kwamen er bijna 110.000 nieuwe wanbetalers bij, een stijging van 16 procent. Dat is de sterkste toename sinds 2021.
Krediet als standaard, problemen als bijwerking
Op papier hebben steeds minder Belgen een consumentenkrediet lopen. In de praktijk zit het probleem elders: een kleinere groep leent vaker en geraakt sneller in de problemen.
Consumentenkredieten omvatten vandaag alles van klassieke leningen tot aankopen op afbetaling en kredietkaarten. Het systeem is breed, laagdrempelig en permanent beschikbaar. Net dat maakt het kwetsbaar.
Schuldhulpverleners merken intussen een opvallende verschuiving. Kredieten worden niet langer alleen gebruikt voor grote aankopen, maar ook om de maand rond te krijgen: huur, energie, schoolkosten en dagelijkse uitgaven worden steeds vaker gefinancierd met geleend geld.
Een schuldensysteem dat zich uitbreidt
De cijfers geven slechts een deel van het beeld. Nieuwe registraties en strengere rapportering door financiële instellingen spelen een rol in de stijging, maar verschillende indicatoren wijzen op meer dan een administratieve verschuiving.
Er gaan meer aanmaningen uit na eerste betalingsachterstanden. Collectieve schuldenregelingen nemen opnieuw toe na jaren van daling. Ook belastingafbetalingsplannen zijn de voorbije jaren sterk gestegen, net als dossiers bij gerechtsdeurwaarders.
De conclusie van hulpverleners is nuchter: financiële ademruimte bij een groeiende groep gezinnen wordt kleiner.
Consumentendruk van alle kanten
Daarbovenop komt een veranderend consumptiegedrag. Goedkope online platforms en agressieve marketing maken aankopen eenvoudiger dan ooit. De drempel om te kopen is laag, de druk om mee te doen hoog.
In schuldhulpverlening klinkt dat hetzelfde verhaal in verschillende varianten: kleine bedragen, snel gekocht, vaak verspreid over meerdere platformen, en moeilijk nog te overzien op het einde van de maand.
Ook digitale abonnementen en gamingkosten worden steeds vaker genoemd als onderschatte factor in oplopende schulden.
“Achteraf betalen” wordt vooraf probleem
Een belangrijk deel van de schuldenproblematiek blijft vandaag zelfs buiten de officiële cijfers. Diensten zoals “Buy Now, Pay Later” laten consumenten toe om aankopen uit te stellen of in schijven te betalen, vaak zonder klassieke kredietvoorwaarden.
Zolang er geen rente wordt aangerekend bij tijdige betaling, vallen veel van die systemen buiten de strikte kredietregels. Daardoor ontbreekt in de statistieken een stuk van de realiteit.
Op Europees niveau komt daar verandering in. Tegen het najaar moeten ook deze diensten onder de regels van consumentenkredieten vallen. Dat betekent onder meer strengere controles op terugbetalingscapaciteit en duidelijke informatie over kosten en risico’s.
Een schuld die sneller ontstaat dan ze verdwijnt
Experten waarschuwen dat de officiële cijfers de werkelijke schuldenlast onderschatten. Niet omdat iedereen plots roekelozer zou omgaan met geld, maar omdat het systeem zelf veranderd is: krediet zit niet langer alleen bij banken, maar in apps, webshops en betaalknoppen.
De grens tussen kopen en lenen is vervaagd.
En net daar schuurt het.
(Foto: Pixabay)
