Stream eens een bankoverval.
Een bende overvalt banken, filmt alles en zet het online op een kanaal dat 'How to Rob a Bank' heet. De beelden gaan gepaard met felle maatschappijkritiek, een groot deel van de buit gaat naar gewone mensen en de overvallers worden sterren op sociale media. Hoe meer volgers, hoe dichter de FBI komt en hoe groter de volgende kraak moet zijn. Dat is het uitgangspunt van de nieuwe film van David Leitch, de man achter 'Bullet Train' en 'The Fall Guy', die midden november in de zalen komt met Nicholas Hoult, Zoë Kravitz, Anna Sawai, Pete Davidson en John C. Reilly. Het klinkt als een luchtig misdaadspektakel. Voor wie de voorbije jaren het nieuws over livestreams heeft gevolgd, is het ook een ongemakkelijk scherpe spiegel.
Robin Hood met een ringlamp
Op papier is het een klassieke overvalfilm in een nieuwe verpakking. Hoult speelt Ryan, Kravitz speelt Reagan Gardner en de bende krijgt het aan de stok met een doorgewinterde FBI-agent en een koppige software-ingenieur die het geheim achter hun kanaal willen kraken. Het scenario is van Mark Bianculli, de productie van Amazon MGM Studios en het actiebedrijf 87North van Leitch. De film had in september in de Amerikaanse zalen moeten komen, maar werd zonder officiële uitleg twee maanden uitgesteld.
Trailer van 'How to Rob a Bank'
Wat de film van andere overvalverhalen onderscheidt, is het publiek. De bende steelt niet alleen geld, ze verzamelt ook kijkers, en die kijkers zijn haar echte buit. Elke overval is content, elke ontsnapping een virale clip en de schenkingen aan gewone mensen maken de criminelen tot volkshelden die hun eigen mythe in realtime opbouwen. Het is 'La Casa de Papel' voor het tijdperk van TikTok, met overvallers die het masker van Dalà hebben ingeruild voor een abonneeknop.
Wanneer het geen fictie meer is
In augustus 2025 stierf de Franse streamer Raphaël Graven, beter bekend als Jean Pormanove, na een livestream van meer dan 298 uur op het platform Kick. Hij was er met zowat een half miljoen volgers de populairste Franse maker. Zijn video's draaiden om geweld: twee vaste kompanen vernederden en mishandelden hem, vaak live, terwijl kijkers reageerden en betaalden. Hij noemde het zelf humor.
Een jaar later veroordeelde een rechtbank in Nice de twee streamers, Owen Cenazandotti, die zich Naruto noemt, en Safine Hamadi, tot geldboetes en voorwaardelijke straffen. Ze kregen ook een verbod van zes maanden om iets online te zetten. Volgens de autopsie was de mishandeling niet de directe doodsoorzaak, maar de zaak legde bloot wat er gebeurt wanneer geweld een verdienmodel wordt. Ook de Belgische minister Vanessa Matz stelde toen dat platforms rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor wat ze verspreiden.
Dichter bij huis zie je dezelfde logica in een mildere vorm. Een studie van verkeersinstituut Vias toonde in februari dat één op de acht Belgische jongeren tussen 18 en 26 jaar bijna dagelijks filmpjes ziet van gevaarlijk rijgedrag, en een kwart wekelijks. Wie zulke video's liket en becommentarieert, krijgt er meer van te zien. Volgens Vias bestaat bovendien een verband tussen de blootstelling aan zulke beelden en gevaarlijker rijgedrag, waarbij jongeren hun controle over de auto overschatten. Vias vraagt om zulke beelden sneller van de platforms te halen en de makers sneller te vervolgen. Het is geen bankoverval, maar het mechanisme vertoont gelijkenissen: wat gevaarlijk is, wordt aantrekkelijk zodra er een camera en een publiek bij komen.
Glamour of satire
Wie de film verdedigt, wijst erop dat misdaad op het scherm altijd al werd verheerlijkt. 'Bonnie and Clyde', 'Heat' en 'Ocean's Eleven' maakten van overvallers stijlvolle antihelden, zonder dat hun kijkers daarom massaal banken gingen beroven. Leitch maakt amusement, geen handleiding, en de film lijkt zelf kritiek op de aandachtseconomie te willen leveren: een generatie die gelooft dat iets pas bestaat als het online staat, en een publiek dat de misdaad mee groot maakt door te kijken en te delen. In die lezing is 'How to Rob a Bank' een satire die de kijker een geweten voorhoudt.
Alleen hangt dat af van hoe de film eindigt en van wat er blijft hangen. Een kanaal vol charmante overvallers die het geld aan de armen geven, met Zoë Kravitz in de hoofdrol en de energie van een actiekomedie, is aantrekkelijker dan elke waarschuwing ervoor. De echte geschiedenis van de livestream kent geen Robin Hoods, maar wel makers die steeds verder gaan om hun kijkers vast te houden, en kijkers die betalen om te zien hoe ver ze gaan. Wie na de film het gevoel heeft dat die overvallers eigenlijk gelijk hadden, heeft misschien het belangrijkste gemist. Want ook het publiek speelt een rol in een wereld waarin aandacht en sensatie steeds vaker geld waard zijn.
'How to Rob a Bank' – regie David Leitch, met Nicholas Hoult, Zoë Kravitz, Anna Sawai, Pete Davidson, Christian Slater en John C. Reilly.
In de Belgische bioscopen vanaf midden november.
(Foto: YouTube)
