Wonen is het nieuwe onbetaalbare geluk: werk, spaar, betaal, herhaal.
De Belgische droom is al een tijdje aan herziening toe. De vorige generaties konden met een vast loon en wat spaarzin een huis kopen en een gezin stichten, maar vandaag is dat scenario even realistisch als een renteloze hypotheek.
Volgens recent onderzoek – zo lezen we in ‘Het Nieuwsblad’ – ziet zeven op de tien Belgen de hoge woningprijzen als een directe belemmering om een gezin te starten. Niet uit comfort, maar uit noodzaak.
De woningmarkt zit op slot
De prijzen van huizen blijven maar stijgen. In één jaar tijd steeg de gemiddelde prijs met nog eens 5 procent. Vandaag kost een doorsnee woning in België 346.218 euro, en volgens de banken komt daar de komende twee jaar nog eens bijna 6 procent bij.
Een huis kopen is niet langer een investering voor het leven, het is een luxeproduct. De woningmarkt is een speeltuin voor beleggers, speculanten die huizen zien als een grondstof om makkelijk geld te verdienen.
De prijs van stabiliteit
De impact van die torenhoge prijzen reikt verder dan de bankrekening. Steeds meer jonge mensen stellen hun kinderwens uit omdat ze simpelweg geen plek vinden om die kinderen groot te brengen. De “window of opportunity” om een gezin te stichten wordt met elk jaar kleiner.
De gemiddelde Belg krijgt zijn eerste kind pas rond de dertig, en voor velen komt dat moment te laat. Niet omdat ze geen kinderen wíllen, maar omdat de economie hen vertelt dat ze het zich niet kunnen veroorloven.
Speculeren op een basisbehoefte
De essentie van het probleem ligt in de manier waarop we met vastgoed omgaan. Wonen is een basisbehoefte, geen aandelenbeurs. Toch laten we de huizenmarkt functioneren als een casino waar winstbejag zwaarder weegt dan woonzekerheid.
Beleggers kopen huizen op die ze nooit zelf zullen bewonen, enkel om ze later met winst door te verkopen of duur te verhuren. Makelaars jagen die cyclus aan met kunstmatig opgeblazen prijzen, gretig meegedragen door immokantoren die in commissies rekenen, niet in menselijke geluk.
Het gevolg is dat jongeren betalen voor bakstenen die al drie keer verkocht zijn voordat ze de sleutel krijgen. Een samenleving die toelaat dat winstbejag primeert op woonzekerheid, verkoopt niet alleen huizen — ze verkoopt haar toekomst.
De economie van de ontzegging
De vastgoedlogica van vandaag heeft een moreel lek. De winsten zijn privaat, de lasten collectief. Wie niet kan kopen, betaalt zich blauw aan huur, zonder uitzicht op eigendom of stabiliteit. En wie wél probeert te kopen, leent zich vast tot aan zijn pensioen.
Gezinnen worden zo economisch gegijzeld: werk, spaar, betaal, herhaal. De woonmarkt beloont wie al bezit heeft, en straft wie wil beginnen. Geen wonder dat jongere generaties afhaken.
Weg met de makelaarsmentaliteit
Wordt het niet eens tijd om de vanzelfsprekendheid van de vastgoedlobby in vraag te stellen. Makelaars, promotoren en investeerders dragen bij tot een systeem dat zichzelf opblaast. Hun verdienmodel berust op schaarste, en dus wordt die schaarste gekoesterd, niet bestreden.
Elke prijsstijging is een extra procent commissie. Elke verkochte woning is een transactie, geen thuis. Zolang het debat over wonen wordt gevoerd in termen van rendement in plaats van recht, blijft het systeem zichzelf voeden.
Misschien is het tijd om het speculeren op huizen aan banden te leggen, gewoon uit elementaire redelijkheid. Niemand hoort rijk te worden van het feit dat iemand anders een dak boven zijn hoofd zoekt.
Naar een structurele herziening van het woonmodel
Wat nodig is, is niet nóg een fiscale premie of tijdelijke maatregel, maar een structurele herziening van het woonmodel zelf. Wonen moet opnieuw een maatschappelijke prioriteit worden, niet een financiële belegging.
Dat kan via een progressieve belasting op leegstand en tweede eigendommen, via prijsregulering in sterk verhitte regio’s, en door sociale woonprojecten die niet als restcategorie maar als basisvoorziening worden gezien.
Zolang we blijven doen alsof de markt zichzelf corrigeert, blijven we toekijken hoe de basis van onze samenleving — het gezin — langzaam verdampt.
Wie geen plek vindt om te wonen, durft ook niet meer te dromen van kinderen. En een land zonder jonge gezinnen is een land dat zijn toekomst verkoopt aan de hoogste bieder.
(Foto: Shutterstock)
