Er is weer eens een nieuwe heilige graal gevonden in de strijd tegen de CO₂-uitstoot, dames en heren: de snelweg! Want jawel, volgens sommigen ligt de sleutel tot een groenere planeet zijn wij, brave burgers met een personenwagen, die het klimaat verzieken door met 120 km/u naar het werk te rijden.
De nieuwste roep om een snelheidsverlaging komt van rode politica Melissa Depraetere, die met het grootste gemak beweert dat 100 km/u rijden tot 30% minder verbruik zou opleveren. Alsof je bij een lagere snelheid plots op toverbrandstof rijdt, rechtstreeks uit de regenboogfabriek.
Wie even de moeite doet om zijn eigen verbruiksmeter in het oog te houden, merkt al snel: dat klopt voor geen meter. Met een moderne, goed onderhouden wagen komt het verschil tussen 120 en 100 km/u zelden boven de 4% à 5% uit. Toegegeven: met een Lada Samara uit het jaar kruik die bij 120 km/u bijna in de toerentalbegrenzer knalt, krijg je wellicht een ander verhaal. Maar hoeveel van die dingen rijden nog rond op onze wegen?
Vandaag rollen de ‘experten’ over elkaar heen in de kranten. Eentje liet zelfs optekenen dat het verschil in verbruik tot 40% kan oplopen. Veertig! Dat is geen studie, dat is stand-upcomedy met een excelbestand. Tegenwoordig is iedereen expert, zolang je maar een PowerPoint hebt en je wat kan zeggen dat in het narratief past.
En dan hebben we het nog niet gehad over de CO₂-winst, die verwaarloosbaar is als je het grotere plaatje bekijkt. Weet je wat écht een verschil maakt? Stilstaand verkeer. Files. Stoppen en weer optrekken. Dat is pas verbruik én uitstoot. Maar die problemen pakt men natuurlijk niet aan. Veel te ingewikkeld. Veel te veel geld. Veel te veel politieke moed vereist.
Neem nu Antwerpen. Twintig jaar geleden reed je daar nog als een vorst van groen licht naar groen licht. Vlot verkeer, nauwelijks remmen, nauwelijks stilstaan. Vandaag lijken de verkeerslichten geprogrammeerd door een sadistische kabouter met ADHD. Je rijdt netjes 50 km/u, want ja, je wil niet geflitst worden, en nét wanneer je het volgende kruispunt nadert, springt het licht op rood. Elke. Keer. Opnieuw. Je moet geen verkeersdeskundige zijn om te snappen: dát is pas schadelijk voor het milieu. En voor je zenuwen. We snappen dat ook wel dat die lichten daar waarschijnlijk zò geprogrammeerd worden om het de automobilist zo lastig mogelijk te maken, zodat-ie volgende keer hopelijk niet met de auto komt.
Maar neen, liever pakken we het enige stuk asfalt waar verkeer nog min of meer doorrijdt, de snelweg, en maken we dat nog trager, saaier en slaapverwekkender. Want ja, 100 km/u zou ook ‘veiliger’ zijn. Alsof iemand op een verlaten snelweg om 3 uur 's nachts gevaarlijker is omdat hij 120 rijdt in plaats van 100.
De realiteit? Het wordt gevaarlijker doordat bestuurders in slaap vallen van pure verveling. Neem nu het traject van de kust naar de noorderkempen. 140 kilometer lang, aan een slakkengang, met één lange rechte baan en een eindeloze rij trajectcontroles die je als een elektronische cipier in het oog houden. Het zal je verbazen hoeveel mensen ‘s nachts bijna op de vangrail eindigen, niet omdat ze te snel reden, maar omdat hun hersenen in screensaver-modus gingen.
Misschien moeten we het eens omdraaien. Waarom geen verhoogde snelheidslimiet ‘s nachts? Minder verkeer, betere zichtbaarheid door nieuwe ledverlichting, en als bonus: chauffeurs die wakker blijven.
Maar nee, dat klinkt natuurlijk veel te logisch. Dus blijven we maar beleid maken op basis van slogans, symboolmaatregelen en groene luchtkastelen.
En ondertussen blijven de echte problemen netjes onaangeroerd: de dramatische afstelling van verkeerslichten in steden, de files veroorzaakt door non-stop wegenwerken, en het gebrek aan écht efficiënte alternatieven voor de auto.
Maar goed, zolang politici met uit hun context gehaalde cijfers mogen zwaaien alsof het waarheden zijn, zal de snelweg het moeten ontgelden. En wij, de automobilist? Wij mogen weer de schuld krijgen. Want wij zijn makkelijk te controleren, makkelijk te flitsen, en makkelijk te belasten.
Welkom in België. Trager rijden om vooruit te gaan.
