Vanaf mei 2027 wil Vlaanderen een wegenvignet invoeren. Tegelijk wordt de jaarlijkse verkeersbelasting hervormd. De operatie moet volgens de Vlaamse regering globaal budgetneutraal zijn. Alleen blijkt ‘globaal’ een behoorlijk belangrijk woordje: de ene automobilist gaat meer betalen, terwijl een andere er zowaar goedkoper vanaf kan komen. Zelfs onze eigen BMW 128ti levert een verrassend rekenvoorbeeld op.
Het klinkt op papier bijzonder sympathiek. Buitenlanders rijden mee over onze wegen, dus buitenlanders mogen voortaan ook mee betalen. Vanaf 1 mei 2027 zou iedereen die met een auto over Belgische gewest- en snelwegen rijdt daarvoor een digitaal wegenvignet nodig hebben.
Voor een jaar betaal je volgens de huidige plannen 90 euro met een emissievrije auto, 100 euro met een wagen vanaf euronorm 4 en 125 euro wanneer je nog met euronorm 0 tot en met 3 rondrijdt.
Het vignet wordt aan je nummerplaat gekoppeld, dus een Zwitserse sticker naast je Vlaamse leeuw hoeft niet.
Maar uiteraard komt er naast dat vignet nog iets anders kijken. Want wanneer je iedere Vlaming 100 euro extra laat betalen en dat vervolgens ‘budgetneutraal’ noemt, bestaat de kans dat iemand begint te rekenen.
Daarom wordt tegelijk de jaarlijkse verkeersbelasting hervormd.
Vergeet de fiscale pk
Vandaag speelt onder meer de fiscale paardenkracht van je auto een belangrijke rol. Vanaf 2027 wil Vlaanderen voor nieuwe inschrijvingen vooral kijken naar twee andere dingen: hoe zwaar is je auto en hoeveel CO₂ stoot hij uit?
De maximaal toegelaten massa bepaalt eerst een basisbedrag. Dat begint bij 27 euro voor auto's tot 1.300 kilogram en loopt op tot 217 euro boven 3.100 kilogram. Vervolgens komt de CO₂-uitstoot erbij via een zogenaamde vergroeningsfactor.
En bezit je iets met een motor groter dan 2.400 cc, dan begint het feest pas echt. Vanaf 2.401 cc komt er 500 euro bovenop en die toeslag loopt stapsgewijs op tot maar liefst 7.000 euro voor motoren groter dan zes liter. Oudere diesels kunnen daarnaast nog een NOx-toeslag krijgen.
Een Lamborghini Aventador SVJ? De Vlaamse overheid gebruikt hem zelf als voorbeeld en komt volgens de voorlopige formule uit op 9.536,12 euro verkeersbelasting per jaar.
We vermoeden dat de gemiddelde Aventador-eigenaar zijn boterham met préparé daardoor niet onmiddellijk zonder préparé zal moeten eten. Maar wat betekent dat voor gewone auto's?
Driver.community maakte de oefening voor de tien populairste nieuwe auto's van Vlaanderen en kwam tot een opmerkelijke conclusie. Wanneer ook het wegenvignet wordt meegerekend, zou de totale jaarlijkse rekening voor die groep gemiddeld met 34,6 procent stijgen. De tien modellen vertegenwoordigen samen ongeveer 21 procent van de markt.
Gemiddeld gaat het volgens die berekening om ongeveer 60 euro extra per auto. Maar gemiddelden zijn in dit verhaal verraderlijk. Sommige modellen worden aanzienlijk duurder, terwijl andere onder de nieuwe verkeersbelasting juist goedkoper uitkomen. En daar zit de vreemde kronkel.
De Vlaamse regering zegt namelijk niet dat iedere automobilist budgetneutraal uit deze operatie moet komen. De hervorming moet globaal budgetneutraal zijn voor het Vlaamse wagenpark. De ene mag dus meer betalen zodat de andere minder betaalt. Gezellig solidair aan de pomp.
En dan halen we even onze eigen BMW boven
Bij P hebben we toevallig een interessant proefkonijn op de parking staan: onze BMW 128ti, intern beter bekend als Blitz. Dat is bepaald geen ecokarretje. Onder de motorkap zit een tweeliter turbobenzine met 265 pk. Ons exemplaar heeft door zijn specifieke configuratie een officiële CO₂-uitstoot van 164 gram per kilometer en een maximaal toegelaten massa van exact 2.000 kilogram.
En net die twee cijfers maken het interessant. Met 2.000 kilogram valt Blitz volgens de voorgestelde tabel nog nét in de categorie van 1.901 tot 2.000 kilogram. Basisbedrag: 82 euro. Met 164 gram CO₂ valt hij, omdat hij na 31 december 2020 werd ingeschreven, in de uitstootcategorie van 51 tot 175 gram. Daar hoort een factor van 1,84 bij.
Rekenmachine bovenhalen: 82 euro × 1,84 = 150,88 euro verkeersbelasting. En omdat de motor 1.998 cc groot is, ontsnapt hij volledig aan de nieuwe cilinderinhoudtoeslag die pas boven 2.400 cc begint.
Daar komt uiteraard nog het wegenvignet van 100 euro bovenop. Samen zou dat volgens de huidige plannen 250,88 euro per jaar worden wanneer we vrijwillig naar het nieuwe systeem zouden overstappen.
En daar wordt het grappig: vandaag betalen we voor diezelfde hete hatchback bijna 500 euro jaarlijkse verkeersbelasting. Met andere woorden: zelfs mét het nieuwe wegenvignet zou onze BMW er volgens de voorlopige formule honderden euro's goedkoper vanaf kunnen komen. Soms wordt stout zijn dan toch beloond.
Maar koop nog geen champagne
Er zit wel een bijzonder belangrijke voetnoot aan heel dit verhaal.
Wie zijn auto vóór 1 januari 2027 heeft ingeschreven, wordt niet automatisch naar het nieuwe systeem overgezet. Die eigenaar zal volgens de huidige plannen kunnen kiezen tussen het bestaande en het nieuwe tarief. Voor auto's die vanaf 2027 worden ingeschreven, geldt de nieuwe berekening wel automatisch. De Vlaamse Belastingdienst werkt bovendien aan een officiële vergelijker waarmee eigenaars kunnen zien welk systeem voor hun bestaande auto voordeliger is. Maar we weten al dat in ons land vrijwillige keuzes niet altijd vrijwillig zijn.
En vooral: dit is nog geen definitieve wetgeving. Het wegenvignet en de hervorming moeten hun juridische en parlementaire parcours nog afleggen. De Vlaamse regering keurde op 18 september opnieuw een voorontwerp goed en stuurde dat voor advies naar de Raad van State. De bedragen kunnen dus nog veranderen.
Budgetneutraal bestaat alleen vanop afstand
Toch maakt de huidige formule al iets duidelijk. Wie straks hoort dat het wegenvignet ‘budgetneutraal’ wordt ingevoerd, moet daar vooral niet uit besluiten dat er voor hem persoonlijk niets verandert.
Budgetneutraliteit wordt bekeken over het geheel van het Vlaamse wagenpark. Niet aan jouw voordeur.
De ene automobilist krijgt een hogere rekening, de andere een lagere. Een zware auto met minder CO₂ kan duurder worden, terwijl een relatief compacte maar sportieve auto zoals onze 128ti verrassend goed uit de nieuwe rekensom komt.
En ondertussen betalen we allemaal minstens één ding dat we vandaag nog niet betalen: het wegenvignet. Of onze wegen tegen dan ook voor 100 euro per jaar minder op gatenkaas lijken? Dat stond helaas niet in de simulator.
