“Redelijke supplementen mogen blijven.”
Stel je even voor: je ligt in een eenpersoonskamer, je ontwaakt en je galblaas ligt in een steriel kommetje. De chirurg komt binnen, glimlacht kort en fluistert: “Dat wordt dan 300 procent extra, graag gedaan.” Welkom in het koninkrijk der ereloonsupplementen. Maar Minister Frank Vandenbroucke heeft het zwaard getrokken, en de gemoederen staan in lichterlaaie. De volgende veldslag in het koninkrijk van de gezondheidszorg is begonnen.
Ereloonsupplementen: wat zijn dat eigenlijk?
In het sprookjesboek van de Belgische gezondheidszorg staan er vaste prijzen voor zowat alles: een bezoekje aan de huisarts, een operatie, een tandextractie of een duik in de MRI-buis. Die prijzen worden keurig afgesproken tussen artsen en ziekenfondsen, met het Riziv als notaris. Maar sommige artsen – de vrijgevochten cowboys in witte jas – zeggen “neen” tegen het akkoord en plakken er hun eigen prijskaartje op: de fameuze ereloonsupplementen.
Zowat 83 procent van de artsen volgt netjes het afgesproken menu. De rest kiest voor à la carte en serveert je een supplement. Soms omdat ze betere koffie aanbieden in de wachtzaal, meestal omdat ze vinden dat het systeem hen tekortdoet. Zeker in eenpersoonskamers knallen die tarieven omhoog. In Vlaanderen gemiddeld +150 procent, in Brussel tot een duizelingwekkende +300 procent. En nee, dat krijg je niet terugbetaald. Niet door de mutualiteit, niet door de staat. Wellicht wel door je hospitalisatieverzekering – als je er een hebt.
De aanval van Frank: een plafond op supplementen
Vandenbroucke - die al langer bezig is met zijn persoonlijke saneringskruistocht door zorgland - heeft nu een wetsvoorstel klaarliggen. Tegen 2028 zouden ereloonsupplementen worden geplafonneerd: maximaal +125 procent in het ziekenhuis, +25 procent erbuiten. Wat hij niet zegt, maar impliciet suggereert: "Meneer Doktoor, hou u in."
Daarnaast gooit hij nog wat olie op het vuur: hij wil af van de gedeeltelijk geconventioneerde arts, schrapt opleidingspremies voor wie niet braaf de tarieven volgt en schuift aan de stoelen in het overlegcomité tussen artsen en ziekenfondsen. Samengevat: wie zich niet schikt, krijgt geen koekjes meer. En misschien zelfs geen microfoon aan tafel.
Geld en prestige: wie voelt zich gepakt?
In 2023 werd er 861 miljoen euro opgehaald aan supplementen. Niet door de staat, wel door patiënten en hun verzekeringen. Het is big business. Voor chirurgen en gynaecologen zijn supplementen goed voor gemiddeld 35 procent van hun inkomen. Voor radiologen 13 procent, voor psychiaters amper 4 procent – want die kunnen hun patiënten enkel extra aanrekenen op basis van hoe diep ze in hun ziel kijken.
Maar de koek is niet volledig voor de arts zelf: ongeveer 40 procent van het ereloon gaat linea recta naar het ziekenhuis. Dat geld is broodnodig, zeggen die instellingen. Want de overheid onderfinanciert hen structureel, en met de basisbudgetten kan je amper een röntgenapparaat van 1998 draaiende houden, laat staan een MRI die niet rammelt als een wasmachine.
Zorg als luxeproduct?
Critici wijzen erop dat de supplementen de zorg omtoveren tot een soort luxegoed. Wie betaalt, krijgt sneller, beter, comfortabeler. De rest mag hopen op een tweepersoonskamer met uitzicht op de parking en een arts die net vijf nachten op rij wacht had. Of zoals een studie uit 2012 het droogjes stelde: patiënten met een verzekering zijn minder prijsbewust, en zorgverstrekkers weten dat maar al te goed.
Vandenbroucke droomt luidop van een alternatief: ziekenhuizen vergoeden op basis van infrastructuur- en personeelskosten, in plaats van dit schimmig systeem waarbij artsen zelf een groot stuk van hun ereloon moeten afdragen. Maar hij weet ook: dat is niet voor morgen. Vandaag begint hij met het snoeien in de supplementen. En dat zorgt voor open oorlog.
Open oorlog: witte jassen, rode kaken
De artsensyndicaten – met BVAS op kop – maken zich op voor de strijd. In een LinkedIn-peiling gaf 77 procent van de artsen aan bereid te zijn tot staken. Flashback naar 1964, toen een achttien dagen durende staking de geboorte inluidde van het huidige overlegmodel. “Wij verzetten ons tegen de staatsgeneeskunde die de minister doordrukt,” klinkt het kordaat.
Voor hen is dit geen hervorming, maar een aanval op de vrijheid van de geneeskunde. Een dolk in de rug van de specialist. Een bureaucratische nachtmerrie die de zorgkwaliteit eerder bedreigt dan verbetert. Alle macht aan de overheid, oftwel de pure defintie van socialisme.
Slagveld in de maak
Wat als Vandenbroucke zijn zin krijgt? Dan zullen de ziekenhuisfacturen zakken, zeker in Wallonië en Brussel. Maar tegelijk dreigt er ook een andere daling: die van het moreel bij artsen én van het niveau van de zorg, als ziekenhuizen het financieel niet meer trekken.
Het echte debat? Dat draait niet om supplementen of tarieven. Het draait om een fundamentele vraag: willen we een zorgsysteem waar kwaliteit voor iedereen toegankelijk is, of een systeem waar wie betaalt, beter en sneller geholpen wordt?
In de coulissen van de Wetstraat wordt al gelonkt naar compromissen, achterkamertjes en juridische spitsvondigheden. Maar het zwaard is getrokken. En als Vandenbroucke doorzet, kunnen we ons opmaken voor een herfst van boze witte jassen.
Tot dan: hou uw hospitalisatieverzekering in de gaten. Of beter nog, uw portefeuille.
(Foto: Philip Reynaers / Photonews)
