We hadden vliegende auto's verwacht. Kolonies op Mars. Misschien zelfs een robot die uit zichzelf de vaatwasser leegmaakt. In Keulen zijn ze technologisch inmiddels op een ander punt beland: daar heeft de politie een humanoïde robot in beslag genomen nadat die een 16-jarig meisje bij haar achterwerk zou hebben aangeraakt en vervolgens stootbewegingen tegen haar maakte. De grote vraag voor de recherche is nu niet alleen wat er precies gebeurde, maar vooral wie – of wat – de robot bestuurde.
Het klinkt als een politieserie waarvan de scenaristen tegen aflevering 14 echt door hun ideeën heen waren, maar het gebeurde afgelopen weekend gewoon in Keulen. Een 16-jarig meisje stond kort voor middernacht samen met twee vriendinnen van 17 en 18 jaar voor een fastfoodrestaurant aan de Hohenzollernring toen een ongeveer 1,20 meter hoge rood-gouden robot haar van achteren naderde.
Volgens de politie raakte de robot haar vervolgens aan het achterwerk en maakte hij stootbewegingen tegen haar. Niet bepaald het soort demonstratie waarmee de fabrikant vermoedelijk op een technologiebeurs wil uitpakken.
Robot in de koffer
Nog merkwaardiger wordt het wanneer twee jonge mannen in beeld komen. De vermoedelijke eigenaar van de robot is zelf amper 16 jaar oud. Hij was samen met een 19-jarige vriend aanwezig en volgens de politie zouden de twee het incident hebben gefilmd, live op sociale media hebben uitgezonden én van commentaar hebben voorzien.
Toen agenten even later arriveerden, troffen ze beide jongeren in de buurt aan. De robot zelf was ondertussen verdwenen. Niet naar zijn laadstation of naar een geheime basis om de mensheid te onderwerpen, maar naar de koffer van een Volkswagen. Daar vond de politie hem terug.
Agenten namen zowel de robot als twee smartphones in beslag. Daardoor kreeg het politiebureau van Keulen wellicht voor het eerst een bewijsstukkenkamer waarin iemand serieus moest noteren: één humanoïde robot.
Wie bestuurde wie?
En daar wordt het technologisch interessanter dan het bizarre fait divers doet vermoeden.
De recherche onderzoekt namelijk hoe de robot op het moment van het incident precies functioneerde. Werden zijn bewegingen rechtstreeks op afstand bestuurd? Waren bepaalde bewegingen vooraf geprogrammeerd? Of voerde het toestel bepaalde handelingen autonoom uit? Volgens de politie is dat voorlopig nog niet duidelijk.
De twee jongeren zijn verdachten, maar zijn vooralsnog niet aangeklaagd. De politie onderzoekt de zaak wegens een mogelijke seksueel gemotiveerde belediging. Ook de onlinebeelden worden bekeken om te reconstrueren wat er precies is gebeurd.
En precies daar botst de snelle ontwikkeling van humanoïde robots plots op iets veel ouder en trager: het strafrecht. Want wanneer iemand een robot doelbewust bestuurt om een ander persoon lastig te vallen, lijkt de verantwoordelijkheid op het eerste gezicht niet zo ingewikkeld. De machine is dan weinig meer dan een bijzonder duur verlengstuk van degene die aan de knoppen zit. Net zoals een auto niet verantwoordelijk wordt gesteld wanneer iemand er bewust een ander mee aanrijdt.
Maar robots worden steeds zelfstandiger. Ze herkennen mensen en voorwerpen, kunnen obstakels ontwijken en krijgen almaar meer bewegingsvrijheid. Naarmate machines meer handelingen zelfstandig kunnen uitvoeren, wordt de vraag wie verantwoordelijk is wanneer het misgaat ook ingewikkelder.
Nieuw terrein voor de politie
Zelfs de politie van Keulen geeft toe dat dit geen dagelijkse kost is. Een woordvoerder omschreef het tegenover persbureau AP als nieuw terrein voor de recherche. Dat is ergens geruststellend: we zijn blijkbaar nog niet op het punt gekomen waarop het standaardformulier voor een aangifte een vakje mens / hond / robot bevat.
Voorlopig draait deze zaak dan ook vooral om twee heel menselijke vragen: wie stuurde het toestel aan en was wat er gebeurde opzettelijk?
Maar het bizarre incident laat tegelijk zien hoe snel robots uit demonstratiezalen en fabrieken onze gewone wereld binnenwandelen. Humanoïde modellen die enkele jaren geleden nog sciencefiction leken, zijn inmiddels gewoon commercieel verkrijgbaar. En zodra machines tussen mensen rondlopen, krijgen politie, verzekeraars en rechters onvermijdelijk nieuwe problemen op hun bord.
In Keulen ligt de technologische toekomst voorlopig alvast in de bewijsstukkenkamer. Samen met twee smartphones. En vermoedelijk zonder recht op één telefoontje.
