Jarenlang was het verhaal simpel: Rusland is groot, Rusland is sterk, Rusland wint. Wie daar vragen bij stelde, werd weggezet als naïef of gehersenspoeld door Westerse propaganda. Maar plots begint het te kraken… en niet bij de minste. Niet bij opposanten. Niet bij anonieme soldaten. Maar bij de eigen spreekbuizen van het Kremlin.
Er beweegt iets bij de "onoverwinkkelijke beer" die Rusland heet. De voorbije weken waren er al een aantal vooraanstaande militaire bloggers die de oorlog zinloos vonden. Die openlijk zegden dat het een vergissing was om de oorlog te starten. Zij wezen op de technologische voorsprong die Oekraïne intussen heeft opgebouwd en verder onderhoudt. In de Estse media schreef de doorgaans goed geïnformeerde Andres Inn dat er ook iets borrelt bij de Russische oligarchen. Zij zouden het niet meer afkunnen dat Poetin hun toekomst op het spel zet. De derde groep malcontenten zijn de Russische influencers op sociale media. Het afschakelen van delen van die sociale media tast hun verdienvermogen aan. Dat heeft zo z’n effect op de Louis Vuittons, de Louboutins en de Diors die ze kunnen kopen. Maar vooral ook op de plastieken lippen en de dito derrières. De hovaardige pronkzucht vindt geen uitlaatklep meer. Daarom maken ze nu dramatische filmpjes met een tranendal of agressieve vloeken aan het adres van de regering Poetin. Onderschat nooit de macht van de Oekraïense furieuze madammen.
Dat was allemaal al een teken aan de wand, maar nu is er ook opperpropagandist Vladimir Solovyov. Solovyov is de meest prominente spreekbuis van Poetin met zijn eigen zeer druk bekeken tv-show. De man staat ervoor bekend dat hij constant bedreigingen uit aan het adres van West-Europa. Hij kondigde al nucleaire aanvallen op Londen en Parijs aan. Uiteraard zouden ook de Oekraïners massaal afgeslacht worden. Met als gevolg dat Europese Poetinlovers het nog meer in de broek gingen doen uit schrik voor de onoverwinnelijke Russische beer die men zijn honingpot moet geven als hij daarom vraagt.
Eind maart zagen we een heel andere Solovyov. Met gekruiste armen en een zorgelijke stem bracht hij precies het tegenovergestelde verhaal. In een krakkemikkig Russisch dat we van hem niet gewend zijn. Hij stelde de retorische vraag waarmee de Russen zullen vechten. De economie groeide de voorbije jaren sneller dan het gemiddelde in de wereld. Maar die groei is abrupt stilgevallen. Precies die groei was de basis van de uitputtingsslag met Oekraïne. Een slag die de Oekraïners nooit konden winnen. Want was Rusland niet veel groter en veel sterker en veel rijker dan Oekraïne. En had Rusland niet oneindig veel middelen en mensen? Die snelle groei is Rusland nu verloren. Met als gevolg dat de uitputtingsslag in het nadeel van de Russen begint te werken.
Daarmee erkent Solovyov meteen drie essentiële Russische problemen:
- De strategie van Rusland is de strategie van de uitputting. Massaal veel mensen en middelen opofferen om uiteindelijk Oekraïne tot uitputting te drijven en terug in de Russische invloedssfeer te brengen. Als die strategie mislukt, dan is dat omdat Rusland zelf te veel mensen en middelen heeft opgebrand en zelf de uitputting ziet naderen.
- De Russische economie loopt op lemen voeten. Als het nog harder gaat regenen spoelen die nog verder weg. Rusland gaat naar een recessie of zit daar al in. Niettegenstaande de fors gestegen uitgaven voor de oorlog mee in het BNP worden verrekend (voor 6 tot 8 %) gaat dat BNP naar beneden. Dat betekent dat de reguliere economie een stevige duw krijgt dat door de toenemende militaire overheidsuitgaven niet wordt gedekt. Daarmee spat de economische groeibubbel die het public war-spending heeft gecreëerd met kracht uiteen en gaat de hele economie in een neerwaartse spiraal duwen.
- De overtuiging dat Rusland de oorlog onontkoombaar gaat winnen, is gewoon weg. Er wordt wel degelijk rekening gehouden met een scenario waarbij Rusland de oorlog in Oekraïne verliest.
De grootspraak heeft plaats gemaakt voor wat meer realisme in Rusland. Wat meer nuchtere kritiek op het gigantisch falen van de Poetin-strategie. Dat realisme dringt nog niet door tot de Westeuropese Poetinlovers die maar blijven geloven in de onoverwinnelijkheid van Rusland. En natuurlijk weten die Westeuropese klavervelden het veel beter dan de Russen zelf. Het is immers allemaal fake Oekraïense propaganda waarin beweerd wordt dat de Russen het pleit verliezen in Oekraïne. Nog maar een paar jaar kirren die Poetinlovers immers dat Rusland de oorlog al lang gewonnen heeft. Niet dus. Solovyov is een onvervalste Rusland-propagandist en de laatste die ervan kan worden verdacht Oekraïense propaganda te verspreiden. Maar dat kan de pret niet bederven.
Opvallend is ook de manier waarop Solovyov dit keer eens niet van jetje gaf op tv. Nota bene in de aanwezigheid van Olga Skabeyeva. Zijn vrouwelijke evenknie; de ijzeren pop van Poetin.
Dat een dergelijke kritiek er komt in de aanwezigheid en door twee van zijn meest trouwe propagandisten, is op zich al gewijzigde setting. Solovyov klonk bezorgd. Hij sloot zich af en sprak met gekruiste armen. Wat hij zei was in goede Russische traditie verpakt in een behoorlijk lange zin met allerlei zijsprongen. Maar zijn Russisch was veel minder gekuist dan normaal. Zelfs enigszins verward. Zowel uit wat hij zei als de manier waarop hij het zei blijkt dat er angst sluipt in de Russische geledingen. Dat is ook
waar de Est Andres Inn al op wees, met name dat de Russische elite angst begint te krijgen over wat er van hen moet geworden als Rusland de oorlog verliest.
In het geval van Solovyov is die angst, die bezorgdheid, helemaal niet denkbeeldig. Solovyov is met zijn agressieve stijl een van de meest gehate Ruslandpropagandisten. Hij is de voorbije jaren al meerdere malen het voorwerp van moordpogingen geweest. In 2025 werden nog gevangenisstraffen uitgesproken van 12 jaar tot levenslang voor een poging tot aanslag op Solovyov. Een regimeverandering in Rusland kan hem zeer zuur opbreken. Te meer omdat er niet te veel landen in de wereld meer zijn waarnaar hij kan vluchten als het misgaat. De dictators van deze wereld kunnen nog in Rusland terecht. Maar omgekeerd wordt het moeilijk als Poetin zijn macht verliest.
Al bij al lijkt het er meer en meer op dat er een kentering aan de gang is in Rusland. Dat daarbij ook de Russische sociale media aan banden werd gelegd wijst op een toenemende drang van het regime om de controle te versterken. Wat naadloos aansluit bij toenemende kritiek die op meerdere fronten moet worden aangepakt.
Met de komst van Kyrylo Boudanov aan het hoofd van de kanselarij van Zelensky, is er in Oekraïne steeds minder animo om ook maar één morzel grond aan Rusland terug te geven. De gewezen directeur van de Oekraïense geheime dienst - de man met de eeuwige onzichtbare glimlach - heeft er zich al meermaals over uitgesproken dat Oekraïne zijn grondgebied moet terugwinnen op Rusland. In het Oekraïense leger is er zeer weinig steun voor het afgeven van land omwille van de offers die zijn gemaakt en niet voor niets mogen geweest zijn. Dat Boudanov nu deel uitmaakt van het onderhandelingsteam met de Russen is een strategische zet van Zelensky om die Russen duidelijk te maken dat ze het mogen vergeten om Oekraïense grond te verwerven. Het leidt geen twijfel dat in Kiyv de twijfels bij de Russen ook zijn opgevallen. Recent had Boudenov het nog over de dalende kracht van het Russisch leger. Terwijl de nieuw minister van defensie, computernerd Mykhailo Fedorov, in sneltreinvaart de Oekraïense militaire slachtoffers naar beneden drukt door een veel intensiever gebruik van drones, robots en elektronische oorlogsvoering.
Vladimir Vladimirovich in het Kremlin lijkt zich met deze oorlog in toenemende mate in de eigen voet te hebben geschoten. Of het nu reële doelen zijn of de fictieve oorlogsdoelen van de propaganda, ze zijn verder weg dan ooit. De Nato is in omvang toegenomen. In Oekraïne stonden nog nooit zoveel raketten op Rusland gericht. De grenzen met de Nato zijn met honderden kilometers toegenomen. En het Russisch in Oekraïne is sterk op de terugweg. Van de bescherming van de eigen bevolking tegen de nazi’s is geen sprake meer. Als dit zo doorgaat gaan Poetin & Co binnenkort nog zelf zeggen dat er in Oekraïne helemaal geen nazi’s zijn, maar wel een bevriend broedervolk. De vraag is of de Oekraïeners dat wel over hun kant gaan laten gaan.
Vertaling van van Solovyov zegt: "Gewone mensen tekenen contracten. Jonge jongens, geweldige jongens. De jongens gaan, de jongens zijn goed. Vraag: waarmee zullen we vechten? De vraag is niet vrijblijvend, want als onze economie eerder groeide met hogere snelheden dan het wereldgemiddelde en het Westen zich zorgen maakte dat hun maatregelen om ons tegen te houden niet werkten - en daarom was de oorlog van uitputting in ons voordeel - dan is het nu, nu we abrupt, om verschillende
redenen - ik wil er niet opnieuw over praten - nu we abrupt ons groeitempo hebben verloren, is die troef niet meer zeker dat ze aan onze kant werkt. Dit is wat mij opvalt.”
