Rechter haalt banken onderuit: banken moeten phishingslachtoffers direct vergoeden.
Banken en verzekeraars hebben een opmerkelijk talent ontwikkeld. Wanneer het gaat om het innen van kosten, commissies, premies en intresten verloopt alles bliksemsnel. Maar zodra een klant zelf aanspraak maakt op een vergoeding, duiken plots de kleine lettertjes op, worden dossiers eindeloos onderzocht en blijkt alles een stuk ingewikkelder te liggen.
Voor slachtoffers van phishing lijkt daar nu verandering in te komen. Een Antwerpse kortgedingrechter heeft een uitspraak gedaan die de traditionele machtsverhouding tussen banken en gedupeerde klanten stevig door elkaar schudt.
Bijna 50.000 euro verdwenen
De zaak draaide rond een ouder koppel dat bijna 50.000 euro kwijt speelde nadat het in de val was gelokt door een valse bankmedewerker. Zoals in veel gelijkaardige dossiers had het koppel het geld zelf overgeschreven naar een rekening van fraudeurs, in dit geval in Portugal.
Precies dat argument gebruiken banken doorgaans om tussenkomst te weigeren. Volgens hen is er sprake van grove nalatigheid wanneer klanten zelf een overschrijving uitvoeren, zelfs als die onder druk of misleiding van professionele oplichters gebeurt. Het gevolg is vaak dat slachtoffers niet alleen hun spaargeld kwijt zijn, maar ook nog eens op een muur van juridische tegenargumenten botsen wanneer ze aankloppen bij hun bank.
Rechter draait redenering om
De Antwerpse rechter ziet dat echter anders. Op basis van bestaande Europese rechtspraak oordeelde de rechtbank dat financiële instellingen slachtoffers van phishing in eerste instantie moeten vergoeden. Pas daarna kunnen banken, indien zij menen dat de klant effectief zwaar nalatig handelde, zelf een procedure opstarten om dat geld terug te vorderen.
Dat lijkt misschien een technisch juridisch detail, maar de impact is potentieel enorm. Tot vandaag moesten slachtoffers vaak zelf een lange en kostelijke juridische strijd aangaan om hun geld terug te krijgen. Door deze uitspraak verschuift de bewijslast grotendeels naar de financiële instellingen.
Mogelijk keerpunt voor duizenden dossiers
Dit is een baanbrekende beslissing die als precedent kan dienen voor toekomstige zaken. De logica achter de uitspraak is eenvoudig: eerst de klant beschermen tegen de directe financiële schade, daarna pas discussiëren over eventuele fouten die hij of zij gemaakt zou hebben.
Voor banken betekent dit mogelijk een fundamentele koerswijziging. Jarenlang konden zij zich relatief comfortabel verschuilen achter het argument van "eigen verantwoordelijkheid". De Antwerpse rechter maakt duidelijk dat die redenering niet automatisch volstaat om elke terugbetaling af te wijzen.
Banken onder toenemende druk
Of hogere rechtbanken dezelfde lijn zullen volgen, moet nog blijken. Maar voor duizenden Belgen die slachtoffer werden van phishing en vervolgens nul op het rekest kregen van hun bank, is dit vonnis een bijzonder hoopgevend signaal.
De uitspraak komt bovendien op een moment waarop phishing steeds professioneler wordt. Criminelen slagen er vaker in om bankmedewerkers, overheidsdiensten of telecombedrijven geloofwaardig na te bootsen. Daardoor vervaagt de grens tussen onvoorzichtigheid en georganiseerde misleiding steeds meer.
Einde van een vrijgeleide?
Want zolang banken winst maken, zijn klanten partners. Wanneer er verlies moet worden gedragen, blijken diezelfde klanten vaak plots alleen te staan. De Antwerpse rechtbank heeft daar nu alvast een eerste stevige stok tussen de spaken gestoken.
Mocht deze redenering in hogere rechtsinstanties standhouden, dan zou dat niet alleen gevolgen hebben voor toekomstige phishingzaken, maar ook voor de manier waarop banken hun verantwoordelijkheid tegenover klanten interpreteren. Wat jarenlang als een persoonlijke fout van het slachtoffer werd beschouwd, dreigt plots een risico te worden waarvoor financiële instellingen zelf mee de rekening moeten betalen.
(Foto: Shutterstock)
