Van schietclub naar bloedbad: de waanwereld van Michał Oksiński.
Hij is een 24-jarige Pool uit Ostrowiec Świętokrzyski, luistert naar de naam Michał Oksiński en maakte zaterdag 7 november van het historische centrum van Krakau een schiettent. Zes mensen kwamen om het leven, zestien anderen belandden in het ziekenhuis. Onder de gewonden ook twee politieagenten die hem probeerden tegen te houden.
In de ouderlijke woning van Michał vond de politie niet veel later de lichamen van zijn vader Janusz (53), moeder Renata (52) en zus Magdalena (21). De drie waren door schoten om het leven gekomen. De verdenking viel al snel op Michał Oksiński. Als hij ook voor deze moorden verantwoordelijk blijkt, komt het totale dodental op negen.
Een doodgewone jongen met een ongewoon arsenaal
Wie was die Michał Oksiński eigenlijk? Volgens mensen uit zijn omgeving was hij een gesloten, weinig opvallende jongeman. Buren omschrijven hem als stil en teruggetrokken. Hij droeg doorgaans zwart, vaak met een kap over zijn hoofd, en maakte weinig contact met anderen. Zijn familie stond daarentegen bekend als vriendelijk en behulpzaam. Niemand vermoedde dat achter die gesloten voordeur een man woonde die tot zo'n bloedbad in staat was.
Oksiński werkte als metaaldraaier en volgde een technische opleiding in zijn woonplaats. Hij was niet eerder veroordeeld en stond niet bekend bij de politie. Het klassieke profiel van iemand bij wie niemand iets vermoedt, tot de dag waarop de sirenes door de straten gieren.
Toch doken achteraf verhalen op over verontrustende signalen. Een voormalige klasgenote vertelde aan de Poolse radiozender ESKA dat hij tekeningen maakte van opgehangen mensen en gewapende aanvallen op gebouwen. Toen klasgenoten hem vroegen wat hij daarmee bedoelde, zou hij hebben geantwoord dat het om een aanslag op de school ging en dat hij zelf de man met het pistool was.
Elf vuurwapens en niemand die alarm sloeg
Het meest bittere onderdeel van deze zaak is misschien wel de manier waarop Oksiński aan zijn wapens kwam. Zijn vader was lid van een schietvereniging, beschikte over een wapenvergunning en ging naar verluidt geregeld met zijn zoon oefenen. Volgens een lid van de schietclub had Michał ‘opvallend vloeiende schietbewegingen’. De voorzitter van de vereniging verklaarde dat hem nooit iets verdachts was opgevallen.
Bij het onderzoek werden in totaal elf vuurwapens geteld: zeven in de ouderlijke woning, de rest in de auto van Michał. Dat aantal stemt overeen met de vergunningen die aan vader en zoon waren verleend. Michał beschikte zelf over een vergunning voor twee wapens, zijn vader had toestemming voor negen.
De zwarte Subaru waarmee de schutter door Krakau reed, stond op naam van zijn vader.
Het is behoorlijk cynisch om vast te stellen dat de man die ervan verdacht wordt zijn eigen familie te hebben uitgemoord, kon beschikken over een arsenaal dat binnen het gezin legaal aanwezig was. Het onderzoek moet nu uitwijzen of de bestaande controles en de afgifte van de vergunningen correct zijn verlopen.
Van het ouderlijk huis naar de Grote Markt
Op zaterdagmiddag reed Oksiński met de zwarte Subaru naar het centrum van Krakau. Hij droeg militaire kleding, een kogelwerend vest en een helm. Gewapend met een automatisch geweer trok hij door de omgeving van de Grote Markt, een van de drukst bezochte toeristische plaatsen van Polen.
Hij stopte op verschillende plaatsen en opende het vuur op mensen die toevallig in zijn buurt waren. Er was geen sprake van een gericht conflict met een bepaalde persoon. Voorbijgangers werden het doelwit van een gewapende man die door de straten trok alsof hij in een oorlogsfilm was beland. Zelfs een tramchauffeur meldde dat zijn voertuig onder vuur was genomen. Ook twee paarden van toeristische koetsen werden geraakt.
De politie kwam ter plaatse en raakte met de schutter in een vuurgevecht verwikkeld. Oksiński bleef schieten, zelfs nadat hij zelf was geraakt. Uiteindelijk werd hij overmeesterd en zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht. Zijn toestand werd maandagmorgen nog als kritiek omschreven.
Onder de zes dodelijke slachtoffers bevinden zich vier vrouwen en twee mannen. Een van hen was een 32-jarige Britse man, een andere een 51-jarige Oostenrijkse vrouw. De overige slachtoffers waren Poolse burgers. Zestien mensen werden in ziekenhuizen opgenomen, onder wie de schutter zelf. Een van de politieagenten raakte bijzonder zwaar gewond.
Extreemrechtse fantasieën en een piratenvlag
De Poolse minister van Binnenlandse Zaken Marcin Kierwiński sprak al kort na de aanval over een man met bijzonder radicale en ultranationalistische overtuigingen. Volgens de minister was Oksiński gefascineerd door extreemrechtse ideologieën. De autoriteiten onderzoeken de aanval als een terroristisch misdrijf, maar hebben voorlopig geen bewijs bekendgemaakt dat hij deel uitmaakte van een georganiseerde extremistische beweging.
Op sociale media circuleerde een foto waarop Oksiński een T-shirt met het zogenaamde Falanga-symbool draagt. Dat is een embleem dat wordt gebruikt door Poolse ultranationalistische en radicaal-rechtse groeperingen. Tijdens zijn aanval droeg hij volgens de verspreide beelden een ander opmerkelijk teken: de zogenaamde vlag van Blackbeard, met een gehoornd skelet, een zandloper en een speer die een bloedend hart doorboort.
De vlag wordt in hedendaagse militaire en paramilitaire milieus gebruikt, onder meer door bepaalde strijders in Oekraïne. De historische toeschrijving aan de beruchte Engelse piraat Blackbeard is overigens nooit overtuigend aangetoond. Ook hier geldt dat een symbool op kleding op zichzelf geen sluitend bewijs vormt voor een politieke of militaire affiliatie.
Hoe dan ook, het beeld dat zich aftekent, is dat van een jonge man die zich omringde met militaire symboliek, wapens en radicale beeldtaal. Wat daarvan ideologische overtuiging was, wat persoonlijke fantasie en wat uiteindelijk zijn concrete drijfveer vormde, moet het gerecht nog achterhalen.
De politie zoekt antwoorden tussen zijn notities en digitale sporen
Maandag kwam er meer informatie over het gerechtelijk onderzoek. In de woning van de familie in Ostrowiec Świętokrzyski namen speurders elektronische gegevensdragers, persoonlijke notities en camerabeelden in beslag. De eerste getuigen uit de omgeving van het gezin werden ondervraagd. Ook ballistische onderzoeken en autopsies moeten helpen om de precieze chronologie van de drie moorden in het ouderlijk huis te reconstrueren.
De openbare aanklager heeft intussen ook een opmerkelijk gerucht ontkracht. Er waren berichten opgedoken dat Oksiński vorig jaar in Waśniów al iemand zou hebben vermoord. Daarvoor bestaat volgens politie en gerecht geen enkele aanwijzing.
De Poolse justitie behandelt de zes moorden en de pogingen tot moord op talrijke andere mensen in Krakau als een terroristisch misdrijf. Ook de drie moorden in de ouderlijke woning maken deel uit van het onderzoek. Zolang Oksiński in kritieke toestand verkeert, blijft een rechtstreeks verhoor problematisch.
Wat hem uiteindelijk tot zijn moorddadige raid heeft gedreven, is dus nog altijd niet duidelijk. De extreemrechtse fascinatie is een onderzoekspiste, geen bewezen verklaring. Het gerecht moet uitzoeken wat zich in zijn hoofd afspeelde, hoe de drie doden in het ouderlijk huis precies tot stand kwamen en of er vooraf signalen waren die iemand had kunnen opvangen.
Eén ding staat inmiddels wel vast: in Krakau zijn zes mensen doodgeschoten door een man die blijkbaar voldoende toegang had tot wapens, voldoende oefening had om ermee om te gaan en voldoende vrijheid om zijn eigen familie en vervolgens volslagen onbekenden tot slachtoffers te maken. De rest van zijn verhaal ligt voorlopig verspreid over in beslag genomen computers, notities en de verklaringen van mensen die achteraf allemaal iets menen te hebben gezien.
(Foto: X)
