N-VA wil ziekenfondsen muilkorven, CD&V eist excuses: Diependaele antwoordt met politieke middelvinger.
Nadat Vlaams minister-president Matthias Diependaele de Christelijke Mutualiteit publiek aanviel en Vlamingen zelfs opriep om over te stappen naar een ‘vriendelijker’ ziekenfonds, eiste CD&V excuses. Die kregen ze niet. Integendeel. De N-VA-kopman verdubbelde zijn inzet en maakte duidelijk dat hij zich “in geen duizend jaar” zal verontschuldigen. De koude oorlog tussen de N-VA en het middenveld is daarmee officieel een hete oorlog geworden.
In een eerder artikel op P-Magazine schreven we al hoe Diependaele zich steeds meer profileert als de politieke boekhouder van Vlaanderen. Een man die elk maatschappelijk probleem herleidt tot een Excel-bestand, een begrotingslijn of een efficiëntie-oefening. Wie niet in zijn tabellen past, wordt al snel een kostenpost of een hinderlijke tegenmacht.
Deze week kreeg de Christelijke Mutualiteit opnieuw die rol toebedeeld.
Tijdens een partijbijeenkomst in Ninove haalde Diependaele fors uit naar de CM, die volgens hem "niets liever doet dan op onze kap zitten". Hij ging zelfs zover om aanwezigen aan te moedigen over te stappen naar het Vlaams & Neutraal Ziekenfonds, dat volgens hem beter aansluit bij de waarden van zijn partij.
Een minister-president die publiek reclame maakt voor het ene ziekenfonds en een ander viseert: het leverde meteen politieke ophef op.
CD&V trekt aan de alarmbel
Voor CD&V was de maat vol. Fractieleider Peter Van Rompuy herinnerde Diependaele eraan dat in het Vlaamse regeerakkoord zwart op wit staat dat het middenveld een fundamentele pijler van de samenleving vormt.
Volgens CD&V hoort een minister-president boven de partijpolitieke loopgraven te staan en organisaties die miljoenen Vlamingen vertegenwoordigen niet publiek te demoniseren.
Maar Diependaele dacht daar anders over. Excuses? Vergeet het. Volgens hem had hij gewoon een politieke mening geuit voor zijn achterban. En wie als middenveldorganisatie kritiek geeft op het beleid, moet volgens hem ook kritiek kunnen terugkrijgen.
Dat hij daarmee niet sprak als partijmilitant maar als minister-president van Vlaanderen, leek hem weinig te deren.
De oude oorlog van de N-VA
Het is geen geïsoleerde uitschuiver. De aanval op de CM kadert in een veel bredere ideologische strijd die de N-VA al jaren voert tegen de traditionele zuilen.
Vakbonden, ziekenfondsen, middenveldorganisaties, de Boerenbond, het katholieke onderwijs: ze worden gezien als machtsblokken die volgens de N-VA een democratisch mandaat missen maar toch een grote invloed uitoefenen op het beleid.
Daar zit een politieke logica achter. De traditionele volkspartijen die ooit met die organisaties verbonden waren, zijn electorale dwergen geworden. Maar de organisaties zelf zijn allesbehalve verdwenen.
Vier op de tien Belgen zijn nog altijd aangesloten bij de CM. Twee derde van de Vlaamse leerlingen zit in het katholieke onderwijs.
Met andere woorden: de politieke macht van CD&V mag dan gekrompen zijn, de maatschappelijke invloed van haar historische netwerk blijft enorm. En precies dat wringt bij de N-VA.
Van debat naar afrekening
Niemand zal ontkennen dat middenveldorganisaties kritisch mogen worden bevraagd. Wie publieke middelen ontvangt of overheidstaken uitvoert, moet transparant zijn en verantwoording afleggen. Maar wat in Ninove gebeurde, ging verder dan een inhoudelijk debat.
Een minister-president die openlijk oproept om een specifieke organisatie te verlaten omdat die zijn partij te veel bekritiseert, begeeft zich op glad ijs. Dan gaat het niet langer over hervormingen of efficiëntie. Dan gaat het over het delegitimeren van tegenstemmen.
Precies daar wringt voor veel waarnemers het schoentje.
De boekhouder versus de samenleving
De uitspraken passen bovendien in een patroon.
Bij langdurig zieken ligt de nadruk steevast op controle.
Bij sociale organisaties op besparingen.
Bij middenveldverenigingen op hun vermeende politieke agenda.
Steeds opnieuw lijkt dezelfde reflex op te duiken: alles wat niet rechtstreeks meetbaar is in euro's, wordt bekeken met achterdocht.
Dat verklaart ook waarom Diependaele zoveel weerstand oproept. Niet omdat hij cijfers belangrijk vindt — dat hoort bij zijn job. Wel omdat critici hem verwijten dat hij vaak vergeet dat achter die cijfers mensen zitten.
Mensen die ziek worden.
Mensen die hulp zoeken.
Mensen die zich organiseren buiten de politieke partijen om.
Voor een minister-president zou dat geen bedreiging moeten zijn, maar net een teken van een gezonde democratie.
Geen excuses, wel een duidelijk signaal
Met zijn uitspraak dat hij zich "in geen duizend jaar" zal excuseren, maakte Diependaele uiteindelijk vooral één zaak duidelijk.
De strijd tussen de N-VA en delen van het middenveld is geen accident meer. Het is een bewuste politieke strategie geworden.
De vraag is alleen hoe verstandig die strategie is.
Want wie jarenlang organisaties wegzet die miljoenen Vlamingen vertegenwoordigen, riskeert op termijn niet alleen de instellingen te beschadigen, maar ook het vertrouwen van de mensen die er gebruik van maken.
En dat verlies laat zich een stuk moeilijker becijferen dan een begrotingstekort.
De boekhouder de boekhouders versus de samenleving
De uitspraken passen bovendien in een patroon.
Bij langdurig zieken ligt de nadruk steevast op controle.
Bij sociale organisaties op besparingen.
Bij middenveldverenigingen op hun vermeende politieke agenda.
Steeds opnieuw lijkt dezelfde reflex op te duiken: alles wat niet rechtstreeks meetbaar is in euro's, wordt bekeken met achterdocht.
Dat verklaart ook waarom Diependaele zoveel weerstand oproept. Niet omdat hij cijfers belangrijk vindt — dat hoort bij zijn job. Wel omdat critici hem verwijten dat hij vaak vergeet dat achter die cijfers mensen zitten.
Mensen die ziek worden.
Mensen die hulp zoeken.
Mensen die zich organiseren buiten de politieke partijen om.
Voor een minister-president zou dat geen bedreiging moeten zijn, maar net een teken van een gezonde democratie.
Geen excuses, wel een duidelijk signaal
Met zijn uitspraak dat hij zich "in geen duizend jaar" zal excuseren, maakte Diependaele uiteindelijk vooral één zaak duidelijk.
De strijd tussen de N-VA en delen van het middenveld is geen accident meer. Het is een bewuste politieke strategie geworden.
De vraag is alleen hoe verstandig die strategie is.
Want wie jarenlang organisaties wegzet die miljoenen Vlamingen vertegenwoordigen, riskeert op termijn niet alleen de instellingen te beschadigen, maar ook het vertrouwen van de mensen die er gebruik van maken.
En dat verlies laat zich een stuk moeilijker becijferen dan een begrotingstekort.
(Foto: Didier Lebrun / Photonews)
