Dossier-Costa: België’s grootste cocaïnezaken onder de loep, 3,5 miljard euro illegaal vermogen.
In Tongeren gaat dinsdag het proces van dossier-Costa van start, een van de grootste drugsonderzoeken in België. Het dossier omvat 57 verdachten, verspreid over vier criminele netwerken, met een berekend illegaal vermogensvoordeel van liefst 3,5 miljard euro. Centraal in het onderzoek staan ex-topflik Willy Van Mechelen en de Kempense drugsbaas Tom Bastiaanse, bijgenaamd de ‘Kleine Escobar van Kasterlee’.
De container die alles in gang zette
Het onderzoek begon op 28 oktober 2019 in de haven van Antwerpen. Douaniers ontdekten toen 2.792 kilo cocaïne verborgen tussen een lading tropisch hout uit Costa Rica. Het transport werd gevolgd tot in Nederland, naar Zevenbergen. Tijdens de observaties vielen enkele sleutelfiguren op: Willy Van Mechelen, 82 jaar oud en voormalig topman bij de BOB, en Tom Bastiaanse, een 56-jarige ervaren drugsoperator uit Kasterlee. Van Mechelen bouwde dankzij zijn netwerk en jarenlange ervaring een reputatie op die hem zowel in de politie als later in de onderwereld bekend maakte. Bastiaanse stond bekend om zijn strategisch inzicht en zijn contacten in de Antwerpse haven, waardoor hij een centrale rol speelde in de internationale cocaïnesmokkel.
In de auto van de Nonkel
Ironisch genoeg werd Van Mechelen, die het opsporingsapparaat door en door kende, verrast door de speurders. Zijn auto werd voorzien van afluisterapparatuur, waardoor de politie een ongekende inkijk kreeg in de werking van de organisatie. Tijdens de coronapandemie vonden veel besprekingen tussen de leden van de criminele netwerken plaats in zijn wagen. Tegelijkertijd wisten speurders begin 2021 een van de geëncrypteerde chatdiensten van de criminele wereld, Sky ECC, te kraken. Miljarden berichten onthulden het netwerk, de afspraken en de rollen van de verschillende betrokkenen.
Door de chats te koppelen aan observaties en geluidsfragmenten konden de speurders vier afzonderlijke criminele organisaties blootleggen, verantwoordelijk voor de import van 25 tot 28 ton cocaïne vanuit Midden- en Zuid-Amerika naar West-Europa. De havens van Antwerpen, Rotterdam en het Italiaanse Gioia Tauro waren cruciale knooppunten.
Vier netwerken, vier strategieën
1. Lucio Aquino en Ibrahim ‘Ibo’ Ozcan
De eerste groep stond onder leiding van Lucio Aquino, 63 jaar oud, lid van een van de bekendste misdaadfamilies van België. Zijn rechterhand, Ibrahim Ozcan, regelde bedrijven die als dekladingen konden dienen. Aquino bleef zelfs tijdens zijn detentie via een corrupte cipier communiceren met zijn netwerk. Zijn groep was verantwoordelijk voor minstens 5,2 ton cocaïne, verstopt tussen bananen en avocado’s, en opereerde direct met Zuid-Amerikaanse en Italiaanse partners.
2. Geert Frisson en Henk Rijntjes
De tweede organisatie werd geleid door Geert Frisson (52), gelinkt aan motorclub Bandidos, met Nederlander Henk Rijntjes als luitenant. Hun netwerk was betrokken bij de grootste cocaïnevangst in België ooit: 11,5 ton cocaïne uit Guyana, verstopt tussen schroot in Antwerpen.
3. Nathan Steveniers en Jos ‘Bolle Jos’ Leijdekkers
Het derde netwerk was een samenwerkingsverband tussen Nathan Steveniers, leider van de harde kern van Royal Antwerp F.C., en de voortvluchtige Nederlander Jos Leijdekkers, die zich lange tijd schuilhield in Sierra Leone. Zij organiseerden minstens 2,5 ton cocaïne en gebruikten diverse vervoersmiddelen, van Scania-trucks tot Renaults, om de drugs uit Brazilië naar Europa te smokkelen.
4. Van Mechelen en Bastiaanse
De vierde organisatie werd geleid door Van Mechelen en Bastiaanse, waarbij ze nauwe banden onderhielden met de andere drie netwerken. Ondanks zijn leeftijd bleef Van Mechelen actief op het terrein, terwijl Bastiaanse bekendstond om zijn strategische flexibiliteit, snelle schakeling en gebruik van verschillende aanvoerlijnen. Zijn opvallende stijl – veiligheidshesje en Crocs tijdens belangrijke afspraken – maakte hem een markant figuur in de Belgische onderwereld.
Geldstromen, luxe en witwasconstructies
Naast de hoofdverdachten identificeerden speurders 21 medeverdachten die hulp boden bij witwasconstructies, juridisch advies en logistieke ondersteuning. Het betrof onder meer advocaten, een cipier, havenarbeiders, een Georgische juwelier, een Spaanse boekhouder en familieleden van de hoofdverdachten.
De cocaïne werd doorverkocht aan klanten voor 25.000 tot 28.000 euro per kilo, terwijl de aankoopprijs uit Zuid-Amerika gemiddeld 5.000 euro per kilo bedroeg. Hierdoor realiseerden de netwerken enorme winsten. Gevonden bewijs omvatte onder meer meer dan 300.000 euro cash, luxe horloges, vastgoed in Spanje en Dubai, oldtimers, luxewagens en een motorjacht van 315.000 euro.
Financieel totaalplaatje
Het gerecht schat dat de verdachten van dossier-Costa minstens zestien drugstransporten hebben georganiseerd, met een bruto illegaal vermogensvoordeel van 3,5 miljard euro. De verbeurdverklaring die het Openbaar Ministerie nastreeft, ligt rond 1,5 miljard euro, hoewel sommige netwerken hun vermogen buiten bereik van de autoriteiten hielden.
Proces en juridische obstakels: alweer twee wrakingsverzoeken ingediend, zitting kan voorlopig niet starten
Luc Decleir, de woordvoerder van de rechtbank, laat weten dat er twee wrakingsverzoeken zijn ingediend. Daardoor kan de zitting voorlopig niet starten. Het is nog niet duidelijk wie de wrakingsverzoeken precies heeft ingediend.
(Fotomontage: PD)
