“EPC-adviseurs zijn zelden onafhankelijk. Ze worden vaak betaald door makelaars of eigenaars met een duidelijk belang: hoe groener het label, hoe hoger de waarde.”
Wie zijn woning graag spreekwoordelijk groen schildert terwijl hij eigenlijk energetisch bloedrood scoort, mag zich stilaan zorgen maken. De Vlaamse regering jaagt almaar intensiever op energiedeskundigen die foefelen met EPC-labels. De ene boete volgt de andere op, de schorsingen stapelen zich op en de inspecteurs staan niet meer alleen op de oprit — maar ook in de databanken. Melissa Depraetere trekt ten strijde tegen wat ze zelf ‘de cowboys van de energiecertificaten’ noemt.
EPC: de heilige graal
Het Energieprestatiecertificaat (EPC) is tegenwoordig even belangrijk als de ligging van je huis. Je mag dan wel op de hoek van de Veldstraat wonen, als je label F op je ramen kleeft, kijkt de koper al snel de andere kant op. Of trekt minstens 30.000 euro van je vraagprijs af. Geen wonder dus dat er energiedeskundigen zijn die hun klant een handje willen helpen. Een extra laagje isolatie dat op papier wél, maar in werkelijkheid níét bestaat? Het gebeurt. En dat is dus waar Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) nu korte metten mee wil maken.
Van labelzwendel naar boeteregen
De cijfers spreken boekdelen. Waar in 2021 amper drie energiedeskundigen werden geschorst voor gesjoemel met de EPC-score, stond de teller in 2023 plots op 26. En nog straffer: in de eerste vier maanden van 2024 ging dat cijfer al met 50 procent de hoogte in. Wie denkt dat de handhaving louter symbolisch is, denkt verkeerd.
Ook het boeteregister kreunt intussen onder het gewicht. In 2022 werden er nog 45 boetes uitgedeeld. Vorig jaar al 126. En de gemiddelde boete bedraagt bijna 1.000 euro — dat is ruim 40 procent meer dan voordien. Sjoemelen met cijfers wordt dus plots wél een dure hobby. Nu ja, duur. 1.000 euro boete riskeren voor een huis dat 30.000 euro meer waard is, stelt weinig voor.
Volgens Depraetere is het allemaal niet meer dan logisch. “Een huis kopen is al een financiële sprong van formaat. Het minste wat kopers mogen verwachten, is correcte informatie. Als het label zegt dat je woning energiezuinig is, dan moet dat ook écht zo zijn.” Geen luchtkastelen dus, maar feiten.
Datamining in plaats van nattevingerwerk
Waar voorgangster Zuhal Demir (N-VA) al de minimumboetes verhoogde en extra controleurs aantrok, gaat Depraetere nu nog een stap verder. Fysieke controles zijn passé. De toekomst ligt bij digitale speurmethodes. Via datamining en slimme IT-tools worden duizenden EPC-attesten in sneltempo gescand op inconsistenties, overdrijvingen en mogelijke fraude.
Een EPC-deskundige die plots alle huizen in zijn regio magisch naar label B tovert? En wie ‘per ongeluk’ bij de helft van zijn dossiers vergeet dat het dak niet geïsoleerd is, kan zich aan een stevig verhoor verwachten. “We willen veel gerichter én efficiënter controleren,” klinkt het op het kabinet van Depraetere.
Labelinflatie als verdienmodel
Het systeem van EPC’s is bedoeld als betrouwbare leidraad voor kopers, huurders en overheid. Maar wie goed kijkt, ziet dat labelinflatie op sommige plaatsen een verdienmodel werd. EPC-adviseurs zijn immers zelden onafhankelijk. Ze worden vaak betaald door makelaars of eigenaars met een duidelijk belang: hoe groener het label, hoe hoger de waarde.
Het VRT-programma Factcheckers toonde eerder al pijnlijk aan hoe subjectief de labels kunnen zijn. Vier energiedeskundigen kregen dezelfde woning voorgeschoteld. Het leverde vier verschillende EPC-scores op. Van redelijk zuinig tot energetisch rampgebied. Kopers worden zo niet geïnformeerd, maar bedrogen.
Een einde aan de cowboymentaliteit?
Depraetere’s boodschap is duidelijk: de sector moet volwassen worden. EPC’s zijn geen vrijblijvende papierwinkel meer, maar een serieuze parameter in vastgoedtransacties en renovatieverplichtingen. Wie vandaag een woning met label E of F koopt, moet binnen de vijf jaar renoveren naar minstens label D. En dus kan een fout label iemand tienduizenden euro’s kosten — of besparen. Te vaak was dat laatste het doel van sluwe adviseurs.
Het is dus niet alleen een kwestie van correcte informatie, maar ook van marktbescherming en sociale rechtvaardigheid. Wie een krot koopt dat verpakt is als een passiefwoning, zit nadien met torenhoge facturen én renovatieplicht. “Daar moet een einde aan komen,” zegt Depraetere. En als het van haar afhangt, komt dat einde sneller dan gedacht.
De groenzwendel is (voorlopig) uitgegroeid?
De Vlaamse regering grijpt eindelijk in waar het EPC-label jarenlang een speeltuin voor creatievelingen was. Boetes, schorsingen, data-analyses: het is menens. De cowboys worden uit het zadel gelicht, de schijnprofessionals op stal gezet. En wie zich niet aan de regels houdt, mag binnenkort zelf zijn dossier komen verdedigen.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
