‘Madame Minder’ slaat opnieuw toe in het volwassenenonderwijs.
Na de forse ingreep in het inschrijvingsgeld van het volwassenenonderwijs eerder dit jaar, komt de Vlaamse regering opnieuw tussen. Dit keer wordt niet langer aan de cursist zelf geraakt, maar aan de ruggengraat van het systeem: de omkadering. Minder cursisten betekent minder middelen, en dat vertaalt zich vooral in besparingen op personeel.
Wat zich vandaag afspeelt in het volwassenenonderwijs is geen ontsporing, maar een patroon. Wie de voorbije jaren keek naar hoe N-VA omging met cultuur, jeugdwerk en hoger onderwijs, herkent het script meteen: eerst ideologisch framen, dan financieel uithollen, en tenslotte de gevolgen voorstellen als “onvermijdelijk”.
Eerst het frame, dan de snede
Onderwijsminister Zuhal Demir zette de toon door opleidingen die niet meteen in het economische kraam pasten te herleiden tot “hobby’s”. Die framing is bekend. Ook cultuur was ooit “niet essentieel”, jeugdwerk “te weinig meetbaar”, en universiteiten “inefficiënt”. Wie niet direct bijdraagt aan de arbeidsmarkt van morgen, wordt herleid tot kostenpost.
Regeerakkoord als schaamlap
De besparing stond al aangekondigd in het regeerakkoord: 50 miljoen euro moest er gevonden worden in het volwassenenonderwijs. Onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) zette in het voorjaar de eerste stap door opleidingen voor knelpuntberoepen goedkoper te maken, terwijl andere opleidingen fors duurder werden. Wat zij zelf “hobby-opleidingen” noemde, ging van 1,25 euro naar 4 euro per lesuur. Voor een volledig schooljaar betekende dat een stijging van 180 naar 480 euro.
Taalonderwijs niet gespaard
Die prijsverhoging bleef niet beperkt tot bloemschikken of fotografie. Ook populaire taalcursussen zoals Engels en Frans werden duurder. Alleen Nederlands als tweede taal (NT2) bleef buiten schot. De maatregel leverde 33 miljoen euro op, maar had een voorspelbaar neveneffect: het aantal inschrijvingen kelderde. Volgens cijfers van het kabinet daalde het aantal cursisten dit schooljaar met 7 procent, wat meteen ook de inkomsten onder druk zette.
Minder cursisten, minder personeel
Om alsnog aan de voorziene 50 miljoen euro te raken, grijpt minister Demir nu in op de omkadering van de Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO). In plaats van de gebruikelijke berekening op basis van drie jaar inschrijvingscijfers, wordt eenmalig gerekend op slechts één jaar — precies dat jaar waarin de inschrijvingen met 7 procent daalden. Het resultaat: een besparing van 10 miljoen euro in 2026 en bijna 30 miljoen euro in 2027.
350 voltijdsen op de helling
Die besparing treft vooral het personeel. In regeringskringen wordt gesproken over ongeveer 350 voltijdse equivalenten op een totaal van ruim 7.000 personeelsleden in het volwassenenonderwijs en de basiseducatie. Gemiddeld komt dat neer op een verlies van een tiental voltijdsen per centrum. Het kabinet van de minister noemt die cijfers voorbarig, maar ontkent niet dat minder cursisten automatisch minder middelen betekenen.
Doorstromen of verdwijnen
De Vlaamse regering probeert de impact te verzachten door het voor leerkrachten in het volwassenenonderwijs makkelijker te maken om over te stappen naar het basis- en secundair onderwijs, waar het lerarentekort blijft nijpen. Mits bijscholing kunnen zij daar aan de slag. Een structurele oplossing is dat echter niet: het verschuift het probleem, het lost het niet op.
Indexering geschrapt
Alsof dat nog niet volstaat, schrapt de regering ook de jaarlijkse groeimarge van 0,8 procent op het budget voor het volwassenenonderwijs. Die indexering zou in 2026 goed zijn voor 0,7 miljoen euro en in 2027 voor 2,1 miljoen euro. Ook dat geld verdwijnt nu van tafel.
Nog meer besparingen op komst
De kans is groot dat dit niet het laatste hoofdstuk is. Voor 2027 haalt de minister haar besparingsdoelstelling, maar voor 2026 gaapt nog een gat van 12,7 miljoen euro. Dat stelt ook de Inspectie Financiën vast. Hoe dat bedrag nog zal worden gevonden, blijft voorlopig onduidelijk.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
