Maak je klaar voor de ‘accordeonuren’: de naam klinkt vrolijk, de inhoud is dat allerminst.
De federale woestijnregering onder leiding van liberalen en Vlaams-nationalisten, is nog maar net begonnen met het droogleggen van de werkloosheidsuitkering, of daar dendert alweer een volgende politieke zandstorm op ons af: een flexibele arbeidsmarkt à la carte. Minister van Werk David Clarinval (MR) staat met een vuist vol hervormingsvoorstellen te zwaaien. De vakbonden zien de storm al hangen. “In plaats van een 38-urenweek krijgen we straks een sluipende 45-urenweek”, waarschuwt ABVV-baas Bert Engelaar.
Van werkloosheid naar werkvrees
MR-vicepremier David Clarinval heeft zijn eerste trofee — het beperken van de werkloosheidsuitkering tot twee jaar — nog niet volledig opgeblonken, of zijn volgende sociaaleconomische aanval is al onderweg. “Flexibilisering” is het codewoord, maar voor wie tussen de lijnen leest, betekent het: meer werken, minder zekerheid, minder sociale bescherming. Of zoals de vakbonden het samenvatten: werken op afroep, leven in overdrive.
Het gaat om een pakket van maatregelen dat leest als een checklist van werkgeversorganisaties: soepelere overuren, ontslagvergoedingen gehalveerd, flexijobs uitgebreid, proefperiodes opnieuw ingevoerd en werkuren die op jaarbasis worden berekend. Alles om de ‘productiviteit’ te verhogen — een woord dat in liberale kringen klinkt als goddelijke openbaring, maar voor wie op de werkvloer staat, verdacht veel ruikt naa reen burn-outparfum.
Van klokvast naar klopvast: 'Accordeonwerk' als nieuwe norm
Een van de speerpunten van Clarinval is de introductie van ‘accordeonuren’. De naam klinkt vrolijk, de inhoud is dat allerminst: werknemers zullen in drukke periodes meer uren kloppen, die ze in rustigere tijden dan weer kunnen compenseren. Althans, in theorie. Want zoals vaak bij neoliberale sprookjes geldt: de praktijk wordt zelden gecontroleerd, laat staan gecorrigeerd.
Ook het systeem van vrijwillige overuren wordt fors opgerekt. Geen 100, geen 200, maar 360 overuren per jaar waarvoor je geen inhaalrust meer krijgt. Voor de horeca zijn het er zelfs 450. En alsof dat niet genoeg is, worden 240 van die uren fiscaal ‘vriendelijk’ behandeld — lees: werkgever en werknemer betalen er nauwelijks belastingen op. Goed voor de portemonnee, ja, maar rampzalig voor de werk-privébalans.
“Dit is een sluipende invoering van de 45-urenweek, vermomd als flexibiliteit,” zegt Bert Engelaar van het ABVV. “En dat alles zonder enig sociaal overleg.”
Proefkonijnen gezocht
Het pakket bevat ook een reanimatie van de proefperiode: zes maanden onzekerheid voor nieuwe werknemers, waarbij de opzegtermijn wordt gereduceerd tot één week. Werknemers die ziek vallen, mogen straks nog maar twee keer per jaar één dag zonder doktersbriefje thuisblijven — nu zijn dat er drie. En wie flexiwerkt, mag tot 18.000 euro per jaar bijverdienen in plaats van 12.000 euro. Werkgevers kunnen hun flexwerkers straks dus nog dieper uitwringen — fiscaal voordelig, uiteraard.
Voor nieuwe contracten halveert Clarinval ook de ontslagvergoeding: maximaal één jaar loon, in plaats van twee. Het klinkt alsof de federale regering werknemers vooral wil motiveren door hen makkelijker buiten te zetten.
Paniek bij de vakbonden: “Sociaal bloedbad in wording”
Bij de vakbonden vallen de plannen zoals verwacht bijzonder slecht. ACV-voorzitter Ann Vermorgen spreekt van “een frontale aanval op de werkzekerheid en de gezondheid van werknemers.” Volgens haar zal de flexibilisering leiden tot meer onvoorspelbare werkuren, meer stress, meer ziekte en een moeilijke combinatie van werk en gezin.
Ook bij ABVV klinkt het donderend. “Tachtig jaar sociale bescherming worden hier vakkundig teruggedraaid in een paar wetsartikels”, aldus Engelaar. “De hardwerkende Vlaming zal nog harder, soepeler en onregelmatiger moeten werken, zonder garanties op rust, compensatie of zekerheid.”
De sociale partners zijn bovendien nergens in het proces betrokken. Geen overleg, geen akkoorden — enkel een minister die met een stoomwals doorheen de arbeidswetgeving dendert. “Eenzijdig en ideologisch geïnspireerd”, klinkt het vanuit vakbondshoek.
Coalitiekoorts: Vooruit en CD&V twijfelen
Niet alleen de vakbonden morren. Ook binnen de federale meerderheid groeit het onbehagen. Vooruit en CD&V hebben al laten verstaan dat ze weinig voelen voor een blitzhervorming van de arbeidsmarkt, zeker nu de maatregel om de werkloosheid in de tijd te beperken nog niet eens volledig is uitgerold. De bijhorende meerwaardebelasting is bovendien nog niet geregeld — en die hoort in het evenwicht van de hervorming wél thuis.
De sfeer binnen Arizona is dus broeierig. De pensioenprotesten hebben het sociaal weefsel al doen scheuren, stakingen volgen elkaar op, en in dat klimaat probeert Clarinval nu nog een verse portie flexibilisering door de keel van de regering te rammen. De kans dat dit zonder slag of stoot lukt, is even groot als de kans dat een arbeider straks op zijn vijftigste zonder rugproblemen het pensioen haalt.
Flexibiliteit voor wie?
David Clarinval noemt zijn plan een “modernisering van de arbeidsmarkt”. Maar wie luistert naar de stemmen op de werkvloer hoort vooral een ander woord: uitputting. Flexibiliteit klinkt mooi op papier, maar in de praktijk betekent het vaak dat werknemers zich moeten plooien tot hun rug kraakt. Zeker in sectoren waar het woord ‘vrijwillig’ al jaren betekent: “je doet het, of je vliegt.”
Wat Arizona hier serveert, is geen werkbaar werk. Het is werk op afroep, zekerheid op krediet en flexibiliteit op bevel. En wie dat weigert te geloven, mag zich alvast voorbereiden op een sociaal najaar dat alles behalve flexibel zal verlopen.
(Foto: AI/Shutterstock)
