Zeven halen, twee betalen? Minister Beenders wil weten wie hier belazerd wordt.
De megastunt van Albert Heijn – zeven producten meenemen en er maar twee betalen – lijkt op het eerste gezicht een geschenk voor de consument. Maar achter die ‘XXXL Bonus’ schuilt een marketingtruc die opnieuw blootlegt hoe oneerlijk en opgeblazen het supermarktspel geworden is.
Federaal minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) laat de actie nu onderzoeken door de Economische Inspectie. De vraag is eenvoudig: zijn dit eerlijke kortingen of slimme lokvogelpraktijken die de consument zand in de ogen strooien?
De lokvogel met een glimlach
Wie vorige week een Albert Heijn binnenstapte, zag lege rekken waar ooit wasmiddel, vaatwascapsules of appelmoes stonden. De actie “2+5 gratis” deed consumenten massaal hamsteren. Alleen: bij veel filialen was de voorraad na een paar uur al uitgeput. En dat is precies waar het schoentje wringt.
Volgens de wet moeten winkels bij promoties een “redelijk aantal” producten in stock hebben. Als dat niet zo is, spreken we over lokvogelreclame – een verboden praktijk waarbij klanten worden gelokt met onrealistische kortingen, om ze daarna te verleiden tot duurdere aankopen. Bovendien is het bij wet verboden om producten te verkopen tegen een prijs die lager is dan de aankoopprijs.
Beenders wil weten of de actie van Albert Heijn in dat straatje past. “Kortingen zijn prima,” zegt hij, “maar niet als niet iedereen er recht op heeft of als cadeaucheques plots geweigerd worden.” De minister wil vermijden dat promoties veranderen in illusies van koopkracht.
De grote jongens tegen de kleintjes
De minister kijkt niet alleen naar de consument, maar ook naar de concurrentie. Grote ketens kunnen zulke megakortingen aanbieden omdat ze bij leveranciers hogere druk zetten of lagere marges afdwingen. Kleine supermarkten – de zelfstandige buurtsupers – kunnen daar onmogelijk tegenop.
Het resultaat is een scheef speelveld waarin enkel de groten overleven. Wat op het eerste gezicht een voordeel voor de klant lijkt, eindigt in minder concurrentie, minder keuze en uiteindelijk hogere prijzen.
Gratis bestaat niet. Iemand betaalt de rekening — en dat zijn meestal de leveranciers of de klanten zelf, later.
Gratis? Alleen in reclamefolders
De “2+5 gratis”-actie mag op papier spectaculair lijken, maar niemand gelooft dat zeven producten voor de prijs van twee echt kan. Fabrikanten maken niets gratis. Als ze meedoen aan zo’n actie, halen ze hun marge elders terug: door goedkopere ingrediënten, kleinere verpakkingen of prijsverhogingen na de promotie.
De consument wint dus hooguit tijdelijk, en betaalt de rekening nadien via kwaliteitsverlies of prijsstijgingen. Een wasmiddel dat vandaag “gratis” lijkt, is morgen dunner, minder krachtig of gewoon duurder per liter.
Franse nuchterheid, Belgische schijnkoopkracht
In Frankrijk heeft de overheid paal en perk gesteld aan stuntpromoties. Daar mag een korting op voedingsmiddelen wettelijk niet meer dan 34 procent bedragen – het equivalent van drie producten voor de prijs van twee. Het doel: eerlijke concurrentie én bescherming van de consument tegen marketingoverkill.
Bij ons lijkt die discussie pas nu op gang te komen. Beenders wil dat zijn inspectiediensten nagaan of de Belgische regels toereikend zijn. Maar zolang de winkelrekken met “XXXL Bonus”-stickers blijven blinken, lijkt dat vooral dweilen met de kraan open.
De echte korting die we nodig hebben
Het probleem is niet dat kortingen bestaan, maar dat ze de echte prijsinflatie verbergen. Terwijl supermarkten schermen met stunts als “1+1 gratis”, zijn de basisprijzen de voorbije jaren gestaag blijven stijgen.
De consument wordt zo beziggehouden met schijnvoordeel, terwijl hij ongemerkt meer betaalt voor minder.
Misschien is het tijd om te stoppen met kortingen die enkel dienen om prijsverhogingen te maskeren. In plaats van “2+5 gratis” zouden we beter streven naar “alles 10 procent goedkoper” — structurele prijsdalingen, geen trucjes met percentages en stickers.
Het zou voor iedereen beter zijn als de prijzen eindelijk omlaag gingen, in plaats van dat marketeers blijven zoeken naar manieren om de consument het gevoel te geven dat hij wint, terwijl hij in werkelijkheid de zoveelste ronde verliest aan de kassa.
(Foto: PD/VRTNWS)
