Grenscontrole à la Belge: stoere praat, symbolisch theater of het begin van een nieuwe grensrealiteit?
Anneleen Van Bossuyt (N-VA), vers ingevlogen als minister van Asiel en Migratie, is duidelijk niet van plan om haar stoeltje in de Wetstraat al zittend uit te zweten. Neen, madam trekt meteen een grens – letterlijk. België gaat, jawel, opnieuw "grenscontroles" invoeren. Niet aan de hand van prikkeldraad of wachttorens, maar met fluitende agenten aan buspoorten en treinstations. Welkom terug in Fort België, versie 2025.
Flixbusflikken en treinspotters in uniform
Wat houdt die controle-operatie precies in? Denk minder aan grensovergangen met slagbomen, meer aan agenten die met een streng gezicht tussen de passagiers van een Flixbus laveren of pendelaars bij aankomst in Brussel-Zuid even een extra blik gunnen. En ja, ook passagiers van vluchten binnen de Schengenzone – zeg maar Duitsland, Griekenland, Spanje – kunnen in de zomer een warm welkom verwachten van de Belgische federale politie.
“We willen migratie aan de bron stoppen”, verklaart Van Bossuyt. “België is een magneet geworden voor illegale migranten en daar willen we paal en perk aan stellen.”
Het gaat dan vooral om twee types reizigers zonder tickets: zij zonder papieren, en zij die in een ander Europees land al asiel vroegen maar nu toch richting België afzakken, op zoek naar betere opvang, een snellere procedure of simpelweg warmere dekens.
Pushbacks met een Brussels sausje
Een retourtje naar het land van eerste asielaanvraag wordt de nieuwe standaard. Of zoals Van Bossuyt het zegt: “Dublinprocedures versnellen, bevel tot het grondgebied te verlaten, en indien nodig een verplichte terugkeer via gesloten centra.” Ofte: een duwtje terug over de grens, met een juridische strik errond.
Nee, geen wilde pushbacks zoals aan de grens van Polen en Wit-Rusland, verzekert ze. Alles gebeurt keurig binnen het Europese kader. Want België is tenslotte nog altijd dat nette jongetje van de klas, dat wel streng wil doen, maar niet zonder eerst de regels drie keer te lezen en het formulier correct in te vullen.
Groen: “Stoere praat voor de achterban”
Groen-kamerlid Matti Vandemaele rook de klassieke rechts-conservatieve spin al van kilometers ver. Volgens hem is het hele plan weinig meer dan een potje spierballengerol op kosten van de belastingbetaler. Symbolisch beleid, dat enkel chaos zaait aan de grenzen en mensen lastigvalt die gewoon hun trein willen halen.
“Compleet onzinnig”, noemt hij het. “Je gaat toch geen 1.445 kilometer Belgische grens dichttimmeren met agenten? Wat dan? Om de tien meter een douanier met een verrekijker?”
Hij wijst naar Duitsland, waar eerdere grenscontroles geleid hebben tot wachtrijen van olympische proporties, economische schade en... bitter weinig afname van illegale migratie. Maar goed, als het voor de show is, moet je wat over hebben.
Vlaams Belang: “Tien jaar te laat en tien maten te klein”
Aan de andere kant van het politieke spectrum gaan ze dan weer in overdrive. Volgens Tom Van Grieken komt dit allemaal “minstens een decennium te laat” en is het plan “veel te slap”.
“Wat nu als stoer wordt verkocht, is eigenlijk niet meer dan symbolisch gerommel. Wat wij willen, zijn échte grenscontroles. Grens, controle, paspoort: dat werk.”
Volgens Van Grieken is de controle op bussen en treinen onvoldoende, zolang België niet systematisch en onvoorwaardelijk de grenzen sluit voor wie zijn papieren niet op zak heeft. Elk land moet volgens hem het recht hebben om “op elk moment en naar eigen goeddunken” zijn poorten dicht te gooien. Of open te laten, maar alleen voor wie braaf is.
Een show voor de camera’s?
Zal dit beleid daadwerkelijk iets veranderen? Of is het weer de klassieke Wetstraat-choreografie: strenge woorden, een paar mediagenieke acties en daarna verdampen in de administratie? Dat België een populaire tussenstop is op de migratieroute, is bekend. En ja, Flixbussen zitten vaak vol mensen die iets anders zoeken dan een citytrip. Maar of deze “gerichte controles” meer zijn dan een optische illusie voor de kiezer, dat valt nog af te wachten.
Tot dan kunnen we het samenvatten met een rake Belgische klassieker: we zullen wel zien. En wie zonder papieren leeft, zal dat voortaan eerst moeten uitleggen aan een agent op perron 3.
(Foto: montage Philip Reynaers/ /Photo News- Shutterstock)
