De spelregels verander je niet tijdens de match tenzij je Jambon heet.
Wie zijn loopbaan uitstippelde op basis van bestaande pensioenregels, krijgt nu plots te horen dat die regels achteraf worden herschreven. Onder impuls van minister van Pensioenen Jan Jambon ligt een nieuw ontwerp op tafel dat de pensioenrechten van honderdduizenden werknemers kan aantasten. Officieel om de betaalbaarheid te garanderen, in de praktijk opnieuw een besparingsoperatie die vooral de middenklasse en kwetsbare werknemers raakt.
Gelijkgestelde periodes onder vuur
De kern van het plan: zogenoemde “gelijkgestelde periodes” zullen minder zwaar doorwegen in de pensioenberekening. Dat zijn periodes waarin iemand niet werkt, maar die vandaag toch meetellen alsof er wel werd gewerkt — denk aan ziekte, zorgverlof, werkloosheid of een landingsbaan.
Momenteel is ongeveer een derde van de pensioenrechten gebaseerd op zulke periodes. Net daar wil de regering snoeien. Vooral brugpensioen, landingsbanen, langdurige werkloosheid en deeltijdse arbeid met aanvullende uitkering komen in het vizier.
Voor wie vandaag ouder is dan 62 jaar geldt al een beperking wanneer meer dan 40 procent van de loopbaan uit zulke periodes bestaat. In het nieuwe plan wordt dat drastisch verstrengd: voor iedereen van 59 jaar of jonger zou een afroming al beginnen vanaf 20 procent.
Landingsbaan kan zwaar doorwegen
Concreet betekent dat dat werknemers die hun carrière geleidelijk afbouwen via een landingsbaan — bijvoorbeeld halftijds werken vanaf 55 jaar — een aanzienlijk lager pensioen riskeren. Wie daarnaast nog enkele jaren werkloos was of deeltijds werkte met uitkering, kan snel boven die grens uitkomen.
Volgens berekeningen van de pensioendienst zou ongeveer 30 procent van de toekomstige gepensioneerden worden getroffen. Het gemiddelde verlies wordt geschat op meer dan 300 euro per maand, met uitschieters tot 600 à 700 euro.
Contractbreuk of hervorming?
Critici spreken van een breuk met eerder gemaakte beloftes. Werknemers die gebruikmaakten van bestaande regelingen deden dat net omdat hen werd verzekerd dat die periodes volledig zouden meetellen voor hun pensioen. De hervorming zou dat principe deels met terugwerkende kracht ondergraven.
Bovendien dreigt de impact ongelijk verdeeld te zijn. Vooral werknemers met grillige loopbanen, deeltijds werk en onderbroken carrières komen in het vizier — groepen waarin vrouwen sterk oververtegenwoordigd zijn.
Besparing van miljarden
Voor de regering is de motivatie duidelijk: de ingreep moet tegen 2040 ongeveer 1,5 miljard euro opleveren. De bedoeling is de link tussen effectief gewerkte jaren en betaalde bijdragen te versterken, en zo het systeem financieel houdbaar te houden.
Maar laten we een kat een kat noemen: het is een klassieke besparing via een technische hervorming. Minder pensioenrechten betekent simpelweg minder uitgaven, ongeacht de maatschappelijke gevolgen.
Juridische risico’s op de loer
De hervorming kan bovendien juridisch kwetsbaar blijken. Een recente uitspraak van het Grondwettelijk Hof over eerdere pensioenmaatregelen toont dat ingrepen in gelijkgestelde periodes snel botsen op het principe van gelijke behandeling.
Als dat scenario zich herhaalt, dreigt de hervorming niet alleen sociaal explosief te worden, maar ook juridisch complex.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
