De ondertussen vereffende Stichting Rodin duikt ook op in de spectaculaire gesprekken van Luc Joris, voormalige vertrouweling van Elio Di Rupo (PS). Opmerkelijk: ook Didier Reynders is er bij! Joris is dan plots de gezant van de liberaal.
Luc Joris spreekt erover, allicht in 2024. Joris zag de stichting als een kans om geld te genereren. "Didier weet van veel dingen," vertelde hij aan getuige X. “Ten eerste heb ik altijd mijn mond gehouden. Ten tweede, ik heb dingen met hem gedaan.“
Chantage
De Stichting Rodin werd opgericht in 2000. Dokter Joris is dan een van de mede-oprichters (zie onder, Staatsblad).
In een opname van Luc Joris: “Reynders heeft me (later) 500 miljoen frank gegeven, dat is 12 miljoen euro hé“
Joris: “Ik ben het contract gaan tekenen bij de tabaksproducenten. De man zegt: ’Is dat niet een beetje chantage?‘ Neen, er is de wil van de minister.“ (zie beeld onder: bron Nationale 4)
Het medium Nationale 4 onlangs: “Nadat hij net was benoemd tot minister Financiën in een regering met een ongekende samenstelling, die liberalen, socialisten en ecologisten samenbracht, besloot Didier Reynders de financiering van deze stichting door de tabaksindustrie te waarborgen. Philip Morris, Japan Tobacco en andere tabaksbedrijven gekozen om anti-tabaksreclames te betalen? Zowel bij de meerderheid als in de oppositie zwelt de controverse vrij snel aan. Dit wordt als provocatie beschouwd. Vooral omdat de nieuwe liberale minister het ziet als een kans om zijn antibelastingenprofiel te tonen, zoals Georges-Louis Bouchez vandaag: het is dat, of de verhoging van de accijnzen. In 2007 was er geen tweede ronde van meerjarige financiering. De Rodin Foundation is geliquideerd.“
Proces
In 2004 wordt de inhoud van een (geheime) overeenkomst van die Stichting Rodin met Philip Morris onthuld tijdens een proces in Brussel, waar de stichting de tabaksgigant beschuldigt van het niet betalen van zijn deel van de kosten van een anti-tabakscampagne.
Het geschil betreft 292.255 euro die Philip Morris Belgium (PMB) in de eerste helft van 2004 zou hebben bijgedragen aan de kruistocht van de stichting tegen roken.
Het verhaal gaat volgens de media terug tot augustus 2002 toen de stichting 1.859.000 euro per jaar kreeg, geld dat de tabaksbedrijven in totaal als “subsidie“ betalen voor acties om roken te voorkomen.
Twee jaar lang heeft Philip Morris zijn deel van 584.511 euro per jaar betaald. Echter, op 27 januari, drie dagen voordat de eerste bijdrage voor 2004 verschuldigd was, beëindigde het bedrijf het contract. Het tabaksbedrijf beschouwde het eerder uitbetaalde geld als een 'vrijwillige donatie' en interpreteerde volgens zijn advocaten het openbare anti-tabaksfonds dat eind 2003 door de Belgische minister van Volksgezondheid was ingesteld als een ’intrekking‘ van het 'Rodin-fonds'.
Maar het belangrijkste argument van Philip Morris is dat de Rodin Stichting haar contractuele verplichtingen niet heeft nagekomen
Welke verplichtingen heeft de stichting altijd haar onafhankelijke positie benadrukt, vragen velen zich af? Welnu, de overeenkomst, waarvan fragmenten worden gepubliceerd in de grootste Brusselse dagblad Le Soir, bepaalt dat de stichting verslag moet uitbrengen van haar activiteiten en ook haar financiën moet blootleggen – PMB heeft het recht om te controleren – en alle projecten vooraf moet rapporteren ter goedkeuring.
Luc Joris van de stichting wijst er aan de krant op dat de overeenkomst destijds werd goedgekeurd door de Belgische ministers van Financiën en Volksgezondheid.
Paradoxaal genoeg lijken de beschuldigingen van het tabaksbedrijf tegen Rodin net zo veel verklaringen van onafhankelijkheid en integriteit, merkt de advocaat van de stichting, Carine Doutrelepont, op.
Vervolg
Sigarettenfabrikant Philip Morris hoeft de financiering van de antirookstichting Rodin niet voort te zetten. Dat heeft de Brusselse rechter Tulkens in kort geding begin mei 2004 beslist. Philip Morris wil van de betalingen af omdat de stichting haar verplichtingen niet zou nakomen. Daarop sleepte de stichting de tabaksreus voor de rechter.
In het vonnis stelt de rechter dat de claims van de Rodin-stichting niet gegrond zijn. De stichting beriep zich vooral op het contract dat in 2001 met Philip Morris werd afgesloten, en waarin werd overeengekomen dat er jaarlijks ten bedrage van 584.511 euro aan de financiering van de stichting zou worden bijgedragen. Maar volgens de rechter hoeft Philip Morris zich om verscheidene redenen niet meer aan het contract te houden.
Zo claimde Philip Morris dat de Rodin-stichting het contract had geschonden door in een gesprek met het weekblad Knack in te gaan op de inhoud ervan. Dat gebeurde toen omdat de onbekende inhoud van het geheime contract steeds meer wantrouwen en kritiek van de pers opriep. De Rodin-stichting kreeg het verwijt door de financieringsstructuur niet onafhankelijk te kunnen werken.
Een andere reden die Philip Morris inriep om het contract te verbreken, was de oprichting van een alternatief fonds voor tabakspreventie. Dit fonds, dat er kwam onder impuls van minister van Volksgezondheid Rudy Demotte (PS), wordt gedeeltelijk gefinancierd via de accijnzen op tabak. Volgens de tabaksfabrikant reden om de financiering van Rodin stop te zetten, want het contract zou stipuleren dat het niet langer geldig is als de industrie verplicht wordt bij te dragen aan een ander fonds.
De stichting kondigde wel aan in beroep te gaan. Ze vindt dat het vonnis onvoldoende gemotiveerd is en betwist ook de beslissing om Philip Morris niet tot betaling te dwingen.
Dat de Rodin-stichting gefinancierd wordt door de tabaksindustrie, is het gevolg van een beslissing van minister van Financiën Didier Reynders (MR). Die stelde de industrie voor om met een ,,vrijwillige bijdrage'' een gedwongen heffing te ontlopen.
Senaat
In 2008 stelt senator Geert Lambert een vraag aan Carl Devlies over het dossier. Lambert: “Als antwoord op mijn vraag om uitleg van 29 mei 2008 verklaart minister Reynders dat hij niet beschikt over briefwisseling of contracten tussen het ministerie van Financiën, de tabaksfabrikanten en/of de Rodin Foundation over het subsidiëren van die Rodin Foundation.“
De senator nog: “In zijn antwoord op een vraag van mevrouw De Permentier op 22 november 2001 in de Kamer verklaart hij nochtans het volgende: `Er werd voorgesteld een fonds op te richten dat overeenkomstig een samenwerkingsakkoord samen met de Gemeenschappen zou worden beheerd. Na onderhandelingen heb ik met de producenten afgesproken dat zij daarin voor een bedrag van 75 miljoen zouden participeren. De producenten zullen geen recht van inzage in de inhoud van de preventiecampagnes krijgen.'“
Lambert nog: “Het lijkt me opmerkelijk dat de minister verklaart onderhandeld te hebben met de producenten en in het parlement uitleg geeft over het verloop van de onderhandelingen, maar tegelijk over geen enkel document met betrekking tot die onderhandelingen beschikt. Als er afspraken gemaakt worden met de tabaksproducenten over een dossier van een dergelijk belang en over dergelijke bedragen, dan lijkt het me evident dat daarover documenten zijn opgesteld en dat de minister in het bezit moet zijn van die documenten.“
“Ik stel mijn vraag dan ook opnieuw: is de minister, na het arrest van de Raad van State waarin hij veroordeeld wordt, van plan de documenten ter beschikking te stellen? Zal hij dat automatisch doen binnen een korte termijn of moet er opnieuw geprocedeerd worden om de informatie te krijgen?“
