Als het leven duurder wordt...
De spilindex is deze maand overschreden, met concrete gevolgen voor lonen en sociale uitkeringen. Overheidspersoneel, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden krijgen daardoor in maart een indexering van 2 procent. In de privésector stijgen de lonen voor meer dan een miljoen werknemers al vanaf januari, gemiddeld met 2,21 procent.
Automatische loonindexering gekoppeld aan inflatie
Het Belgische systeem van automatische loonindexering koppelt lonen en uitkeringen aan de evolutie van de levensduurte. Voor ambtenaren en sociale uitkeringen gebeurt dat via de spilindex. Die drempel werd in december overschreden door een inflatie van 2,06 procent, wat automatisch leidt tot een aanpassing van 2 procent, drie maanden later.
Verschillende systemen, verschillende timing
In de privésector verloopt de loonindexering niet via de spilindex, maar via sectorale afspraken. In meerdere sectoren worden lonen jaarlijks aangepast op 1 januari. Voor die werknemers gaat het om een verhoging van iets meer dan 2 procent, al varieert het exacte percentage per sector.
De uiteenlopende mechanismen zorgen ervoor dat de timing van de loonaanpassingen sterk verschilt. Terwijl ambtenaren en uitkeringsgerechtigden pas in maart de indexering voelen, zien sommige werknemers in de privésector hun loon al in januari stijgen.
Onzekerheid over het indexplafond
De recente overschrijding van de spilindex valt samen met politieke discussie over de zogenoemde ‘centenindex’. De regering besliste eerder om de indexering in de komende jaren tweemaal af te toppen voor hogere inkomens. Concreet zouden lonen boven 4.000 euro bruto minder sterk worden geïndexeerd.
Over de exacte timing en toepassing van dat indexplafond bestaat echter nog geen duidelijkheid. De uitvoeringsmodaliteiten moeten nog worden vastgelegd en de maatregel moet ook nog parlementair worden goedgekeurd. Voor werknemers die in januari een indexering krijgen, verandert er niets. Of de indexering van maart voor ambtenaren, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden al onder het nieuwe regime zal vallen, blijft voorlopig onzeker, al lijkt dat weinig waarschijnlijk.
Prijsstijgingen en -dalingen
De overschrijding van de spilindex weerspiegelt de aanhoudende prijsdruk op verschillende producten en diensten. Op jaarbasis stegen onder meer vliegtuigtickets, huishoudelijke diensten en runds- en kalfsvlees fors in prijs. Tegelijk werden bepaalde technologieproducten goedkoper, zoals smartphones, computers en videoapparatuur. Ook aardgas noteerde een duidelijke prijsdaling tegenover december vorig jaar.
De indexering in maart is daarmee het directe gevolg van een breed samengesteld inflatiemandje, waarin zowel uitgesproken prijsstijgingen als -dalingen zijn verwerkt.
(Foto: Shutterstock)
