“Vijf partijen, vijf schuldigen en nul begroting.”
Het waren grote woorden, en ze kwamen van de man die beloofd had het land financieel orde op zaken te stellen. “We moeten daar geen doekjes om winden”, zei premier Bart De Wever donderdagnamiddag in de Kamer. “Voor de regering is dat een afschuwelijk falen en vermits ik deze regering leid, heb ik maandag dan ook mijn ontslag ingediend bij de koning.”
Dat falen heeft ook een technische naam: voorlopige twaalfden. Een maand geleden wilde De Wever die noodbegroting nog absoluut vermijden, maar nu bevestigt hij dat België minstens de eerste maanden van 2027 zonder volwaardige begroting begint. Voor de tweede keer op rij, want ook 2026 begon al op die manier.
Een land op rantsoen
Voorlopige twaalfden betekenen dat de federale overheid haar uitgaven in principe moet beperken tot maandelijkse kredieten op basis van de vorige begroting. Grote nieuwe beleidsinitiatieven worden daardoor moeilijker, hervormingen lopen vertraging op en de miljarden die de regering wil vinden om het tekort terug te dringen, blijven voorlopig op papier staan. Het is de begrotingsvariant van rijden met de handrem op: je geraakt misschien nog vooruit, maar erg comfortabel wordt de rit niet.
Ratingbureau S&P liet België vorige week nog op AA- staan, maar waarschuwde uitdrukkelijk voor vertraging bij de begrotingssanering. De Wever zelf sprak donderdag over een staatsschuld die snel oploopt en een “ramp die voor de deur staat”.
Het pijnlijke is dat De Wever dit scenario al eens heeft beleefd. Op 6 november 2025 meldde hij de Kamer, na een bezoek aan de koning, dat er geen akkoord was en dat het land vanaf januari met voorlopige twaalfden zou moeten werken. Hij vroeg toen vijftig dagen extra en besloot met een zin die vandaag als een boemerang terugkeert: “Je ne prolongerai plus.” Ik zal niet meer verlengen.
Een jaar later staat hij er opnieuw, met hetzelfde begrotingsprobleem, een ontslagaanbod en dezelfde koning aan de andere kant van de tafel.
De oppositie ruikt bloed
De oppositie liet de kans niet liggen om het beleid van De Wever onderuit te halen. Vlaams Belang-fractieleidster Barbara Pas sneerde: “Zelfs uw ontslag nemen is niet gelukt, dat is enkel show.” Ze noemde het geheel “het allerzieligste politieke theater” en voorspelde dat de regering op de “stortplaats van de geschiedenis” zou belanden.
PS-voorzitter Paul Magnette verweet de premier dat zijn beleid gepensioneerden, zieken en werkenden heeft geschaad, terwijl hij daar volgens Magnette nog trots op is ook. “U heeft minder groei gerealiseerd dan de vorige regeringen en u bent er nog fier op ook. Dat is hallucinant.”
PVDA-voorman Raoul Hedebouw stelde dat mensen wachten op maatregelen om hun koopkracht te beschermen, terwijl de premier het volgens hem gewoon aftrapt. Hij herhaalde zijn pleidooi voor een vermogensbelasting op de rijkste één procent, een maatregel die volgens hem mee de weg naar een begrotingsakkoord kan openen.
Groen-fractieleider Matti Vandemaele beet De Wever toe: “Stop het theater en doe uw werk.” Kjell Vander Elst van Anders hekelde dat de premier voor het tweede jaar op rij “toerkes draait” bij de koning, terwijl gezinnen en ondernemers in onzekerheid blijven.
Vlaams Belang, PS, PVDA, Groen en Ecolo vroegen ook om de stemmingen in de Kamer uit te stellen. Dat verzoek werd geweigerd, waarna de Kamer gewoon haar agenda afwerkte. Alsof de premier niet net had uitgelegd dat zijn regering een afschuwelijk falen had geproduceerd.
Vijf partijen, vijf schuldigen
Binnen de meerderheid wijst ondertussen iedereen naar iemand anders. Vooruit, CD&V en Les Engagés wilden de sterkste schouders meer laten bijdragen, terwijl MR en N-VA zich tegen bijkomende belastingen verzetten.
MR-minister David Clarinval verweet De Wever op X dat hij weigerde om echt te hervormen en stevig te snoeien in de overheidsuitgaven. Volgens Clarinval bevatte het laatste voorstel van zondag meer dan drie miljard euro aan nieuwe belastingen.
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau zag in de begrotingstabellen dan weer “zware besparingen in de zorg” en vroeg dat miljonairs en grote vermogens hun bijdrage leveren. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi verweet Vooruit dat het te laat op de rem ging staan, pleitte voor een versterkte effectentaks en vond het “hallucinant” dat partijen al vóór een vergadering aankondigden dat er geen akkoord zou komen.
Vicepremier Maxime Prévot van Les Engagés gaf aan zich bij verschillende punten “ongemakkelijk” te voelen, vooral bij de geplande inspanningen in de gezondheidszorg.
Het resultaat is een coalitie waarin iedere partij haar eigen nederlaag probeert te vermijden door die van het geheel te organiseren. MR kan zeggen dat ze bijkomende belastingen heeft tegengehouden, Vooruit dat het de gezondheidszorg heeft verdedigd, CD&V dat het een redelijk compromis heeft gezocht en N-VA dat de premier tenminste eerlijk toegeeft dat het mislukt is.
Wat ze samen niet kunnen zeggen, is dat ze het land een begroting hebben bezorgd.
Een ontslag als drukmiddel
Vrijdag moet De Wever terug naar het paleis, en weinigen verwachten dat de koning het ontslag zomaar aanvaardt. We mogen ervan uitgaan dat Bart De Wever verderdoet als eerste minister. Dat maakt het ontslag minder tot een daad van verantwoordelijkheid dan tot een drukmiddel. De Wever maakte dat zelf duidelijk: hij wil alleen premier blijven van een regering die de begroting op orde brengt en komaf maakt met "het wanbeleid van het verleden". "Ik wil alleen eerste minister zijn die dit vooropstelt, anders heeft het geen zin." Het is een ultimatum aan zijn eigen partners, verpakt als nederigheid.
Toch verdient De Wever ook krediet. Er zijn in de Belgische politiek niet veel premiers die in het parlement een "afschuwelijk falen" toegeven, en het probleem dat hij probeert op te lossen is echt: een tekort dat al jaren te hoog ligt en een schuld die blijft groeien, terwijl de vorige regeringen de rekening steeds doorschoven. Een meerjarenbegroting tot 2029 is ook moeilijker dan een begroting voor één jaar, en het verschil tussen een MR die geen belastingen wil en een Vooruit dat geen besparingen in de zorg wil, kan geen premier wegtoveren. Wie het hem verwijt, moet ook zeggen welk akkoord wel mogelijk was geweest met deze vijf partijen.
Maar precies daarom wringt het. De Wever koos deze partners zelf, schreef het regeerakkoord zelf, en beloofde dat zijn regering anders zou zijn dan de vorige. Dat hij na twee jaar voor de tweede keer met voorlopige twaalfden naar de Kamer moet, is het logische gevolg van een coalitie die het niet eens is over de kernvraag van elke begroting: wie betaalt. Zolang die vraag onbeantwoord blijft, kan de premier zoveel ontslagen indienen als hij wil, het land blijft leven van twaalfde tot twaalfde. Met als bittere ironie dat de noodbegroting, die de uitgaven vastzet op het niveau van vorig jaar, misschien meer bespaart dan wat vijf partijen samen konden afspreken.
(Foto: PD)
