David Fincher en Quentin Tarantino werkten samen aan ‘The Further Mis-Adventures of Cliff Booth’, een film over de stuntman uit ‘Once Upon a Time in Hollywood’. In heel België kun je hem volgens de aangekondigde IMAX-lijst maar op vijf plaatsen in de bioscoop zien, twee weken lang, voor hij op 23 december op Netflix verschijnt. Hoe de streamingreus de filmzaal gebruikt als reclamepaneel, en waarom de Vlaamse bioscopen daar weinig tegenover kunnen zetten.
In 2019 sloot Tarantino zijn negende film af met Cliff Booth, de zwijgzame stuntman van een vergane westernster, gespeeld door Brad Pitt, die voor de rol een Oscar kreeg. Zeven jaar later keert Booth terug in ‘The Further Mis-Adventures of Cliff Booth’. Tarantino schreef het scenario, David Fincher regisseert en Pitt speelt opnieuw de hoofdrol, naast Elizabeth Debicki, Carla Gugino, Scott Caan, Yahya Abdul-Mateen II en Peter Weller. Op papier is het de filmgebeurtenis van het najaar: twee van de meest geliefde regisseurs van hun generatie bundelen hun talenten, met een filmster die nog altijd zalen vult. Wie de film zoals bedoeld wil zien, op het grote doek, krijgt daarvoor twee weken de tijd.
Vijf zalen voor een heel land
Netflix brengt de film vanaf 25 november exclusief in IMAX-zalen, wereldwijd op ruim vijfhonderd schermen, voor hij op 23 december op de streamingdienst verschijnt. In België gaat het volgens de lijst van Netflix-volgsite What's on Netflix om vijf zalen: vier van Kinepolis en één van Pathé. Wie niet in de buurt van een van die vijf complexen woont, moet een flink eind rijden of wachten. Daarna volgt de sofa, met het abonnement dat je toch al betaalde.
In de Verenigde Staten weigerden twee grote ketens, Regal en Cinemark, de film op hun IMAX-schermen te vertonen. De reden is duidelijk: bioscoopketens willen hun beste schermen liever voorbehouden aan verdelers die zich langer aan de bioscoop verbinden, en een venster van twee weken vinden ze daarvoor te kort. Daarmee vielen ongeveer 120 Amerikaanse schermen weg. Tarantino zelf vertoont de film in zijn eigen New Beverly Cinema in Los Angeles, en in december loopt hij in 35 millimeter in de Vista. Het zijn gebaren van filmliefhebbers, binnen een uitrol die vooral gericht is op het moment waarop je thuis op ‘afspelen’ drukt.
Van filmmaker tot huisregisseur
Fincher maakt al meer dan tien jaar werk voor Netflix. Het begon in 2013 met ‘House of Cards’, de reeks waarmee de dienst zich als producent op de kaart zette. Daarna volgden ‘Mindhunter’, ‘Mank’ en ‘The Killer’. De regisseur van ‘Se7en’, ‘Fight Club’ en ‘The Social Network’ vond bij Netflix wat Hollywood hem niet altijd meer bood: geld, creatieve vrijheid en geen studiobazen die een zwart-witfilm over een scenarist uit de jaren dertig onverkoopbaar vinden. De keerzijde is dat zijn films uiteindelijk op een laptop of smartphone belanden, ergens tussen een kookprogramma en een truecrimedocumentaire.
Het venster van twee weken dient vooral om de film te lanceren. Een IMAX-première zorgt voor recensies, aandacht voor eventuele filmprijzen en het beeld van uitverkochte zalen, terwijl Netflix de film vervolgens op zijn eigen platform kan aanbieden. Toen de dienst in 2022 ‘Glass Onion’ een week lang in honderden Amerikaanse zalen bracht, gaf Netflix geen volledige officiële bioscoopopbrengst vrij. De bioscoop wordt zo een etalage voor een product dat elders wordt aangeboden.
Vlaamse zalen met lege stoelen
Voor de Belgische bioscopen komt dat op een slecht moment. In 2019 telde België ongeveer 20 miljoen bioscoopbezoeken, in 2024 nog 14,7 miljoen. Kinepolis verkocht in 2025 volgens de aangehaalde cijfers 5,15 miljoen tickets in België, tegenover 6,4 miljoen in 2023. Topman Eddy Duquenne wees daarbij op een ‘onvolledig Hollywoodaanbod’ en het gebrek aan succesvolle Vlaamse en Franstalige films. VRT-filmjournalist Lieven Van Gils zei het in februari zonder omwegen: ‘De bezoekersaantallen van vóór covid keren mogelijk niet meer terug.’
Elke grote film die rechtstreeks of al na twee weken naar het scherm thuis verhuist, betekent minder kansen voor zalen die het van zulke titels moeten hebben. De bioscopen verdienen per bezoeker wel meer dan vroeger, dankzij duurdere tickets en popcorn, maar dat verandert niets aan het feit dat er minder mensen komen.
Het is niet allemaal slecht nieuws
Netflix de schuld geven van elke lege zaal is te makkelijk. Zonder de streamingdienst was ‘Mank’ er mogelijk nooit gekomen, en waarschijnlijk ook deze film niet in deze vorm. Hollywood zet vandaag sterk in op superhelden en animatiefranchises, terwijl een volwassen film van tweeënhalf uur voor een publiek boven de dertig voor veel studio's een risico blijft. Wie in een dorp zonder bioscoop woont, kan Fincher op 23 december gewoon thuis bekijken, zonder verplaatsing of parkeerkosten.
Bovendien zijn er bioscopen die het wel goed doen. De kleinere Brusselse arthousezalen telden volgens Cinéville vorig jaar 21 procent meer bezoekers dan in 2019. Een bioscoop die een echte ervaring biedt, met een eigen programmatie, debat en een publiek dat elkaar kent, blijkt dus nog altijd mensen te kunnen lokken.
Een film als lokaas
Het verklaart waarom Fincher bij Netflix werkt. Het verklaart niet waarom een film die gemaakt lijkt om in het donker op een groot doek te zien, maar twee weken krijgt in vijf Belgische zalen. Een IMAX-release van veertien dagen is in de eerste plaats een lokmiddel. Ze geeft je het gevoel dat je een evenement meemaakt, terwijl het uiteindelijke doel is om de film op Netflix onder de aandacht te brengen, als een van de duizenden titels in een catalogus die je over een jaar misschien alweer vergeten bent.
Voor de Vlaamse zalen is dat de pijnlijkste les: zelfs wanneer grote namen als Fincher, Tarantino en Brad Pitt samen een film maken die om een groot scherm vraagt, bepaalt de streamingstrategie hoe lang hij in de bioscoop mag blijven. Wie Cliff Booth wil zien zoals Fincher het bedoelde, moet zich dus haasten. Na Kerstmis vecht hij voor je aandacht tussen een kookwedstrijd en een documentaire over een seriemoordenaar.
‘The Further Mis-Adventures of Cliff Booth’ – Regie: David Fincher. Scenario: Quentin Tarantino.
Vanaf 25 november twee weken lang exclusief in IMAX, volgens de aangekondigde Belgische lijst in vier Kinepolis-complexen en één Pathé-complex.
Op Netflix vanaf 23 december.
Zalen en tickets via kinepolis.be en pathe.be.
(Foto: YouTube)
