Cyberpunk, motorbendes, corrupte machthebbers, protesten in de straten en een stad die volledig ontspoort. Nee, dit is niet het nieuws van vanavond. Het is Akira, een Japanse animatiefilm uit 1988 die bijna veertig jaar later nog altijd oogverblindend modern aanvoelt. En je kunt hem nu opnieuw zien zoals dat hoort: op een gigantisch scherm.
Wie bij Japanse animatie spontaan denkt aan schattige figuurtjes met enorme ogen, krijgt bij Akira na ongeveer vijf minuten vermoedelijk kortsluiting.
De film van Katsuhiro Otomo verscheen in 1988 en neemt je mee naar Neo-Tokio. De oude Japanse hoofdstad is verwoest, de Derde Wereldoorlog ligt achter ons en op de resten is een gigantische nieuwe metropool gebouwd.
Daar scheuren Kaneda en zijn motorbende door de straten. Tot zijn vriend Tetsuo betrokken raakt bij een geheim militair experiment en plots over bovennatuurlijke krachten beschikt. Dat loopt, om het voorzichtig uit te drukken, niet bijzonder goed af.
1988 zag er plots uit als 2019
Het aardige is dat Akira zich grotendeels afspeelt in 2019. Toen de film werd gemaakt, lag dat 31 jaar in de toekomst. Otomo bedacht een hypermodern Neo-Tokio vol gigantische videoschermen, politieke onrust, protesten, militaire macht en een bevolking die het vertrouwen in haar leiders behoorlijk kwijt is.
Maar het beroemdste toeval zit ergens anders. In Akira maakt Neo-Tokio zich klaar voor de Olympische Spelen van 2020. Tokyo kreeg die Spelen in werkelijkheid in 2013 toegewezen.
Oké, Otomo had één detail niet voorzien: een Chinees virus dat ervoor zou zorgen dat de Olympische Spelen van 2020 uiteindelijk in 2021 werden gehouden. Niemand is perfect.
En dan is er die motor
Zelfs mensen die Akira nooit hebben gezien, hebben waarschijnlijk ooit iets gezien dat door de film werd beïnvloed. Vooral Kaneda's rode motor werd een popcultuuricoon. En dan met name het moment waarop hij dwars slippend tot stilstand komt, de zogenaamde Akira slide.
Dat ene shot werd nadien eindeloos nagebootst en geciteerd in films, series, games en animatie. Zodra ergens iemand op een motor spectaculair zijwaarts tot stilstand glijdt, bestaat er een behoorlijke kans dat iemand van de regie heel goed wist wat Akira was.
Maar de invloed gaat veel verder. De neonverlichte megastad, cyberpunk, technologie die uit de hand loopt, machtige bedrijven en overheden, experimenten met mensen: beelden en ideeën uit Akira doken nadien overal op. Wie vandaag naar Akira kijkt, krijgt daardoor een vreemd gevoel. Je kijkt naar een film uit 1988 die soms lijkt op een film die vorige week gemaakt werd.
Met de hand, jawel
En daar zit misschien het meest indrukwekkende aan. Geen AI. Geen computer die even een stad genereerde omdat de animator om vijf uur naar huis wilde. Akira komt uit een tijd waarin animatie nog grotendeels met de hand werd gemaakt.
De film was voor Japanse begrippen buitengewoon ambitieus. Neo-Tokio zit vol verkeer, lichtreclames, gebouwen, mensen en bewegende details. Motoren razen door straten terwijl de hele achtergrond mee beweegt. Personages praten zonder dat hun mond drie seconden achterloopt op hun stem.
Klinkt vandaag vanzelfsprekend. In 1988 bepaald niet.
Daarom wordt Akira nog altijd beschouwd als een van de films die Japanse anime internationaal hielpen doorbreken. Voor een generatie westerse kijkers was dit het bewijs dat een tekenfilm helemaal niet automatisch kinderspul hoefde te zijn.
Integendeel. Akira bevat geweld, politieke chaos, body horror, drugs, militaire experimenten en voldoende existentiële ellende om Mickey Mouse spontaan antidepressiva te laten bestellen.
Nu opnieuw op groot scherm
En precies daarom is het aardig dat Akira nu opnieuw in de bioscoop draait. Lumière Antwerpen vertoont de film in een gerestaureerde 4K-versie. De film duurt 122 minuten, is Japans gesproken en krijgt Nederlandse ondertitels.
Vandaag, woensdag 16 september, staat hij om 19.45 uur op het programma in Lumière Antwerpen. Ook de afgelopen dagen werd de gerestaureerde versie er vertoond.
En bij een film als deze maakt dat grote scherm wel degelijk verschil. Akira kijken op een laptop terwijl ondertussen rechtsboven drie WhatsApp-berichten verschijnen, is ongeveer hetzelfde als naar de Nürburgring gaan en vervolgens met een elektrische step een rondje rijden. Het kan, maar je mist een beetje het punt.
Dus mocht je vanavond toevallig nog niets gepland hebben: in Antwerpen kun je twee uur lang ontdekken hoe Japanners in 1988 dachten dat onze toekomst eruit zou zien.
Het gekke is vooral hoeveel ze juist hadden. Alleen die vliegende auto's ontbreken nog altijd. Daar wachten we inmiddels al lang op.
